{"version":"2025-05-07","source":"BAMF Gesamtfragenkatalog, Stand 07.05.2025","states":[{"slug":"baden-wuerttemberg","de":"Baden-Württemberg","pl":"Badenia-Wirtembergia"},{"slug":"bayern","de":"Bayern","pl":"Bawaria"},{"slug":"berlin","de":"Berlin","pl":"Berlin"},{"slug":"brandenburg","de":"Brandenburg","pl":"Brandenburgia"},{"slug":"bremen","de":"Bremen","pl":"Brema"},{"slug":"hamburg","de":"Hamburg","pl":"Hamburg"},{"slug":"hessen","de":"Hessen","pl":"Hesja"},{"slug":"mecklenburg-vorpommern","de":"Mecklenburg-Vorpommern","pl":"Meklemburgia-Pomorze Przednie"},{"slug":"niedersachsen","de":"Niedersachsen","pl":"Dolna Saksonia"},{"slug":"nordrhein-westfalen","de":"Nordrhein-Westfalen","pl":"Nadrenia Północna-Westfalia"},{"slug":"rheinland-pfalz","de":"Rheinland-Pfalz","pl":"Nadrenia-Palatynat"},{"slug":"saarland","de":"Saarland","pl":"Saara"},{"slug":"sachsen","de":"Sachsen","pl":"Saksonia"},{"slug":"sachsen-anhalt","de":"Sachsen-Anhalt","pl":"Saksonia-Anhalt"},{"slug":"schleswig-holstein","de":"Schleswig-Holstein","pl":"Szlezwik-Holsztyn"},{"slug":"thueringen","de":"Thüringen","pl":"Turyngia"}],"q":[{"id":"g-1","n":1,"st":null,"c":3,"de":{"q":"In Deutschland dürfen Menschen offen etwas gegen die Regierung sagen, weil …","a":["hier Religionsfreiheit gilt.","die Menschen Steuern zahlen.","die Menschen das Wahlrecht haben.","hier Meinungsfreiheit gilt."]},"pl":{"q":"W Niemczech ludzie mogą otwarcie wypowiadać się przeciwko rządowi, ponieważ …","a":["obowiązuje tu wolność religii.","ludzie płacą podatki.","ludzie mają prawo wyborcze.","obowiązuje tu wolność słowa (Meinungsfreiheit)."],"exp":"Wolność wyrażania opinii gwarantuje art. 5 Ustawy Zasadniczej; obejmuje ona także krytykę rządu."}},{"id":"g-2","n":2,"st":null,"c":1,"de":{"q":"In Deutschland können Eltern bis zum 14. Lebensjahr ihres Kindes entscheiden, ob es in der Schule am …","a":["Geschichtsunterricht teilnimmt.","Religionsunterricht teilnimmt.","Politikunterricht teilnimmt.","Sprachunterricht teilnimmt."]},"pl":{"q":"W Niemczech rodzice mogą do ukończenia przez dziecko 14. roku życia decydować, czy uczestniczy ono w szkole w …","a":["lekcjach historii.","lekcjach religii.","lekcjach wiedzy o polityce.","lekcjach języka."],"exp":"Religia jest w Niemczech przedmiotem szkolnym, ale udział w niej jest dobrowolny (art. 7 Ustawy Zasadniczej). Od 14. roku życia dziecko decyduje o tym samo (religijna pełnoletność)."}},{"id":"g-3","n":3,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Deutschland ist ein Rechtsstaat. Was ist damit gemeint?","a":["Alle Einwohnerinnen/Einwohner und der Staat müssen sich an die Gesetze halten.","Der Staat muss sich nicht an die Gesetze halten.","Nur Deutsche müssen die Gesetze befolgen.","Die Gerichte machen die Gesetze."]},"pl":{"q":"Niemcy są państwem prawa (Rechtsstaat). Co to oznacza?","a":["Wszyscy mieszkańcy i samo państwo muszą przestrzegać prawa.","Państwo nie musi przestrzegać prawa.","Tylko Niemcy muszą przestrzegać prawa.","Sądy stanowią prawo."],"exp":"W państwie prawa ustawy wiążą wszystkich – zarówno obywateli i cudzoziemców, jak i organy państwa (art. 20 ust. 3 Ustawy Zasadniczej)."}},{"id":"g-4","n":4,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Welches Recht gehört zu den Grundrechten in Deutschland?","a":["Waffenbesitz","Faustrecht","Meinungsfreiheit","Selbstjustiz"]},"pl":{"q":"Które prawo należy do praw podstawowych (Grundrechte) w Niemczech?","a":["posiadanie broni","prawo pięści","wolność słowa","samosąd"],"exp":"Wolność wyrażania opinii to jedno z praw podstawowych (art. 5 Ustawy Zasadniczej). W przeciwieństwie np. do USA posiadanie broni nie jest w Niemczech prawem podstawowym."}},{"id":"g-5","n":5,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wahlen in Deutschland sind frei. Was bedeutet das?","a":["Man darf Geld annehmen, wenn man dafür eine bestimmte Kandidatin/einen bestimmten Kandidaten wählt.","Nur Personen, die noch nie im Gefängnis waren, dürfen wählen.","Die Wählerin/der Wähler darf bei der Wahl weder beeinflusst noch zu einer bestimmten Stimmabgabe gezwungen werden und keine Nachteile durch die Wahl haben.","Alle wahlberechtigten Personen müssen wählen."]},"pl":{"q":"Wybory w Niemczech są wolne. Co to oznacza?","a":["Wolno przyjąć pieniądze za głosowanie na określonego kandydata.","Głosować mogą tylko osoby, które nigdy nie były w więzieniu.","Na wyborcę nie wolno wpływać ani zmuszać go do oddania głosu w określony sposób, a z powodu głosowania nie mogą go spotkać żadne negatywne konsekwencje.","Wszyscy uprawnieni muszą głosować."],"exp":"Wolność wyborów (art. 38 Ustawy Zasadniczej) oznacza głosowanie bez nacisku i bez obawy przed konsekwencjami. W Niemczech nie ma też obowiązku głosowania."}},{"id":"g-6","n":6,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wie heißt die deutsche Verfassung?","a":["Volksgesetz","Bundesgesetz","Deutsches Gesetz","Grundgesetz"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się niemiecka konstytucja?","a":["Volksgesetz (ustawa ludowa)","Bundesgesetz (ustawa federalna)","Deutsches Gesetz (ustawa niemiecka)","Grundgesetz (Ustawa Zasadnicza)"],"exp":"Konstytucja Niemiec to Ustawa Zasadnicza (Grundgesetz), uchwalona 23 maja 1949 r. Nazwa miała podkreślać tymczasowość do czasu zjednoczenia Niemiec."}},{"id":"g-7","n":7,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welches Recht gehört zu den Grundrechten, die nach der deutschen Verfassung garantiert werden? Das Recht auf …","a":["Glaubens- und Gewissensfreiheit","Unterhaltung","Arbeit","Wohnung"]},"pl":{"q":"Które prawo należy do praw podstawowych gwarantowanych przez niemiecką konstytucję? Prawo do …","a":["wolności wiary i sumienia","rozrywki","pracy","mieszkania"],"exp":"Wolność wiary i sumienia gwarantuje art. 4 Ustawy Zasadniczej. Prawa do pracy czy mieszkania nie ma w katalogu praw podstawowych."}},{"id":"g-8","n":8,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was steht nicht im Grundgesetz von Deutschland?","a":["Die Würde des Menschen ist unantastbar.","Alle sollen gleich viel Geld haben.","Jeder Mensch darf seine Meinung sagen.","Alle sind vor dem Gesetz gleich."]},"pl":{"q":"Czego nie ma w Ustawie Zasadniczej (Grundgesetz)?","a":["Godność człowieka jest nienaruszalna.","Wszyscy powinni mieć tyle samo pieniędzy.","Każdy człowiek może wyrażać swoje zdanie.","Wszyscy są równi wobec prawa."],"exp":"Ustawa Zasadnicza gwarantuje godność (art. 1), wolność słowa (art. 5) i równość wobec prawa (art. 3), ale nie równość majątkową."}},{"id":"g-9","n":9,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Welches Grundrecht gilt in Deutschland nur für Ausländerinnen/Ausländer? Das Grundrecht auf …","a":["Schutz der Familie","Menschenwürde","Asyl","Meinungsfreiheit"]},"pl":{"q":"Które prawo podstawowe obowiązuje w Niemczech wyłącznie cudzoziemców? Prawo do …","a":["ochrony rodziny","godności człowieka","azylu","wolności słowa"],"exp":"Prawo azylu (art. 16a Ustawy Zasadniczej) przysługuje osobom prześladowanym politycznie – z natury rzeczy tylko cudzoziemcom, bo Niemiec nie potrzebuje azylu we własnym kraju."}},{"id":"g-10","n":10,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was ist mit dem deutschen Grundgesetz vereinbar?","a":["die Prügelstrafe","die Folter","die Todesstrafe","die Geldstrafe"]},"pl":{"q":"Co jest zgodne z niemiecką Ustawą Zasadniczą (Grundgesetz)?","a":["kara chłosty","tortury","kara śmierci","grzywna"],"exp":"Kara śmierci jest zniesiona (art. 102), a tortury i kary cielesne naruszają godność człowieka (art. 1). Grzywna jest zwykłą, dopuszczalną karą."}},{"id":"g-11","n":11,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Wie wird die Verfassung der Bundesrepublik Deutschland genannt?","a":["Grundgesetz","Bundesverfassung","Gesetzbuch","Verfassungsvertrag"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się konstytucja Republiki Federalnej Niemiec?","a":["Grundgesetz (Ustawa Zasadnicza)","Bundesverfassung (konstytucja federalna)","Gesetzbuch (kodeks)","Verfassungsvertrag (traktat konstytucyjny)"],"exp":"Konstytucja RFN to Ustawa Zasadnicza (Grundgesetz) z 1949 r. Po zjednoczeniu w 1990 r. zachowano tę nazwę."}},{"id":"g-12","n":12,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Eine Partei im Deutschen Bundestag will die Pressefreiheit abschaffen. Ist das möglich?","a":["Ja, wenn mehr als die Hälfte der Abgeordneten im Bundestag dafür sind.","Ja, aber dazu müssen zwei Drittel der Abgeordneten im Bundestag dafür sein.","Nein, denn die Pressefreiheit ist ein Grundrecht. Sie kann nicht abgeschafft werden.","Nein, denn nur der Bundesrat kann die Pressefreiheit abschaffen."]},"pl":{"q":"Jedna z partii w Bundestagu chce znieść wolność prasy. Czy to możliwe?","a":["Tak, jeśli za będzie ponad połowa posłów Bundestagu.","Tak, ale za musi być dwie trzecie posłów Bundestagu.","Nie, ponieważ wolność prasy jest prawem podstawowym. Nie można jej znieść.","Nie, ponieważ tylko Bundesrat może znieść wolność prasy."],"exp":"Wolność prasy chroni art. 5 Ustawy Zasadniczej, a art. 19 ust. 2 zakazuje naruszania istoty praw podstawowych – nawet większością konstytucyjną nie można ich zlikwidować."}},{"id":"g-13","n":13,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Im Parlament steht der Begriff \"Opposition\" für …","a":["die regierenden Parteien.","die Fraktion mit den meisten Abgeordneten.","alle Parteien, die bei der letzten Wahl die 5%-Hürde erreichen konnten.","alle Abgeordneten, die nicht zu der Regierungspartei/den Regierungsparteien gehören."]},"pl":{"q":"W parlamencie pojęcie „opozycja” oznacza …","a":["partie rządzące.","frakcję z największą liczbą posłów.","wszystkie partie, które w ostatnich wyborach przekroczyły próg 5%.","wszystkich posłów, którzy nie należą do partii rządzącej/partii rządzących."],"exp":"Opozycja to partie i posłowie spoza koalicji rządzącej; kontrolują i krytykują rząd."}},{"id":"g-14","n":14,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Meinungsfreiheit in Deutschland heißt, dass ich …","a":["Passanten auf der Straße beschimpfen darf.","meine Meinung im Internet äußern kann.","Nazi-, Hamas- oder Islamischer Staat-Symbole öffentlich tragen darf.","meine Meinung nur dann äußern darf, solange ich der Regierung nicht widerspreche."]},"pl":{"q":"Wolność słowa w Niemczech oznacza, że …","a":["mogę obrażać przechodniów na ulicy.","mogę wyrażać swoje zdanie w internecie.","mogę publicznie nosić symbole nazistowskie, Hamasu lub Państwa Islamskiego.","mogę wyrażać swoje zdanie tylko wtedy, gdy nie sprzeciwiam się rządowi."],"exp":"Wolność słowa obejmuje także internet. Nie chroni natomiast obelg (§ 185 StGB) ani używania symboli organizacji zakazanych, np. swastyki."}},{"id":"g-15","n":15,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was verbietet das deutsche Grundgesetz?","a":["Militärdienst","Zwangsarbeit","freie Berufswahl","Arbeit im Ausland"]},"pl":{"q":"Czego zakazuje niemiecka Ustawa Zasadnicza (Grundgesetz)?","a":["służby wojskowej","pracy przymusowej","swobodnego wyboru zawodu","pracy za granicą"],"exp":"Art. 12 Ustawy Zasadniczej gwarantuje swobodny wybór zawodu i zakazuje pracy przymusowej (dopuszcza ją tylko przy pozbawieniu wolności orzeczonym przez sąd)."}},{"id":"g-16","n":16,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Wann ist die Meinungsfreiheit in Deutschland eingeschränkt?","a":["bei der öffentlichen Verbreitung falscher Behauptungen über einzelne Personen","bei Meinungsäußerungen über die Bundesregierung","bei Diskussionen über Religionen","bei Kritik am Staat"]},"pl":{"q":"Kiedy wolność słowa w Niemczech jest ograniczona?","a":["przy publicznym rozpowszechnianiu nieprawdziwych twierdzeń o konkretnych osobach","przy wypowiedziach na temat rządu federalnego","przy dyskusjach o religiach","przy krytyce państwa"],"exp":"Wolność słowa ogranicza m.in. ochrona czci osobistej (art. 5 ust. 2 Ustawy Zasadniczej) – szerzenie nieprawdy o kimś to zniesławienie lub oszczerstwo (§ 186–187 StGB)."}},{"id":"g-17","n":17,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Die deutschen Gesetze verbieten …","a":["Meinungsfreiheit der Einwohnerinnen und Einwohner.","Petitionen der Bürgerinnen und Bürger.","Versammlungsfreiheit der Einwohnerinnen und Einwohner.","Ungleichbehandlung der Bürgerinnen und Bürger durch den Staat."]},"pl":{"q":"Niemieckie prawo zakazuje …","a":["wolności słowa mieszkańców.","petycji obywateli.","wolności zgromadzeń mieszkańców.","nierównego traktowania obywateli przez państwo."],"exp":"Art. 3 Ustawy Zasadniczej zakazuje państwu dyskryminacji m.in. ze względu na płeć, pochodzenie, religię czy poglądy polityczne. Pozostałe odpowiedzi to prawa gwarantowane."}},{"id":"g-18","n":18,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welches Grundrecht ist in Artikel 1 des Grundgesetzes der Bundesrepublik Deutschland garantiert?","a":["die Unantastbarkeit der Menschenwürde","das Recht auf Leben","Religionsfreiheit","Meinungsfreiheit"]},"pl":{"q":"Które prawo podstawowe gwarantuje art. 1 Ustawy Zasadniczej (Grundgesetz) Republiki Federalnej Niemiec?","a":["nienaruszalność godności człowieka","prawo do życia","wolność religii","wolność słowa"],"exp":"Art. 1 zaczyna się od słów „Die Würde des Menschen ist unantastbar” – godność człowieka jest nienaruszalna. To odpowiedź na zbrodnie nazizmu."}},{"id":"g-19","n":19,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Was versteht man unter dem Recht der \"Freizügigkeit\" in Deutschland?","a":["Man darf sich seinen Wohnort selbst aussuchen.","Man kann seinen Beruf wechseln.","Man darf sich für eine andere Religion entscheiden.","Man darf sich in der Öffentlichkeit nur leicht bekleidet bewegen."]},"pl":{"q":"Co oznacza w Niemczech prawo do „swobody przemieszczania się” (Freizügigkeit)?","a":["Można samemu wybrać miejsce zamieszkania.","Można zmienić zawód.","Można zmienić religię.","W miejscach publicznych można chodzić tylko skąpo ubranym."],"exp":"Art. 11 Ustawy Zasadniczej gwarantuje wszystkim Niemcom swobodę przemieszczania się i osiedlania na terenie całego kraju. Słowo „freizügig” bywa myląco kojarzone z „frywolnym” strojem."}},{"id":"g-20","n":20,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Eine Partei in Deutschland verfolgt das Ziel, eine Diktatur zu errichten. Sie ist dann …","a":["tolerant.","rechtsstaatlich orientiert.","gesetzestreu.","verfassungswidrig."]},"pl":{"q":"Partia w Niemczech dąży do ustanowienia dyktatury. Jest wtedy …","a":["tolerancyjna.","zorientowana na państwo prawa.","praworządna.","niezgodna z konstytucją (verfassungswidrig)."],"exp":"Partia zwalczająca wolny, demokratyczny porządek jest niekonstytucyjna; może ją zdelegalizować Federalny Trybunał Konstytucyjny (art. 21 Ustawy Zasadniczej)."}},{"id":"g-21","n":21,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welches ist das Wappen der Bundesrepublik Deutschland?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który obrazek przedstawia godło (Wappen) Republiki Federalnej Niemiec?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Godłem RFN jest czarny orzeł federalny (Bundesadler) z czerwonym dziobem i szponami na złotej tarczy. Pozostałe to monogram Chrystusa, Krzyż Żelazny Bundeswehry i godło NRD."},"img":"g-21.jpg"},{"id":"g-22","n":22,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Was für eine Staatsform hat Deutschland?","a":["Monarchie","Diktatur","Republik","Fürstentum"]},"pl":{"q":"Jaki ustrój mają Niemcy?","a":["monarchia","dyktatura","republika","księstwo"],"exp":"Niemcy są republiką federalną – głową państwa jest wybierany na kadencję prezydent federalny, a nie monarcha. Monarchię zniesiono w 1918 r."}},{"id":"g-23","n":23,"st":null,"c":3,"de":{"q":"In Deutschland sind die meisten Erwerbstätigen …","a":["in kleinen Familienunternehmen beschäftigt.","ehrenamtlich für ein Bundesland tätig.","selbstständig mit einer eigenen Firma tätig.","bei einer Firma oder Behörde beschäftigt."]},"pl":{"q":"W Niemczech większość osób aktywnych zawodowo …","a":["pracuje w małych firmach rodzinnych.","pracuje społecznie dla jakiegoś kraju związkowego.","prowadzi działalność na własny rachunek we własnej firmie.","jest zatrudniona w firmie lub urzędzie."],"exp":"Około 90% pracujących w Niemczech to pracownicy najemni (Arbeitnehmer) zatrudnieni w przedsiębiorstwach lub administracji; samozatrudnieni stanowią niespełna 10%."}},{"id":"g-24","n":24,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wie viele Bundesländer hat die Bundesrepublik Deutschland?","a":["14","15","16","17"]},"pl":{"q":"Ile krajów związkowych (Bundesländer) ma Republika Federalna Niemiec?","a":["14","15","16","17"],"exp":"Niemcy mają 16 krajów związkowych – 11 „starych” z dawnej RFN (w tym Berlin Zachodni) i 5 „nowych” z byłej NRD; Berlin jest dziś jednym krajem."}},{"id":"g-25","n":25,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Was ist kein Bundesland der Bundesrepublik Deutschland?","a":["Elsass-Lothringen","Nordrhein-Westfalen","Mecklenburg-Vorpommern","Sachsen-Anhalt"]},"pl":{"q":"Co nie jest krajem związkowym Republiki Federalnej Niemiec?","a":["Alzacja-Lotaryngia (Elsass-Lothringen)","Nadrenia Północna-Westfalia (Nordrhein-Westfalen)","Meklemburgia-Pomorze Przednie (Mecklenburg-Vorpommern)","Saksonia-Anhalt (Sachsen-Anhalt)"],"exp":"Alzacja-Lotaryngia należała do Rzeszy Niemieckiej w latach 1871–1918, ale dziś jest częścią Francji."}},{"id":"g-26","n":26,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Deutschland ist …","a":["eine kommunistische Republik.","ein demokratischer und sozialer Bundesstaat.","eine kapitalistische und soziale Monarchie.","ein sozialer und sozialistischer Bundesstaat."]},"pl":{"q":"Niemcy są …","a":["republiką komunistyczną.","demokratycznym i socjalnym państwem federalnym.","kapitalistyczną i socjalną monarchią.","socjalnym i socjalistycznym państwem federalnym."],"exp":"Art. 20 ust. 1 Ustawy Zasadniczej: „Republika Federalna Niemiec jest demokratycznym i socjalnym państwem federalnym”."}},{"id":"g-27","n":27,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Deutschland ist …","a":["ein sozialistischer Staat.","ein Bundesstaat.","eine Diktatur.","eine Monarchie."]},"pl":{"q":"Niemcy są …","a":["państwem socjalistycznym.","państwem federalnym (Bundesstaat).","dyktaturą.","monarchią."],"exp":"Niemcy to federacja 16 krajów związkowych, które mają własne konstytucje, rządy i parlamenty (art. 20 Ustawy Zasadniczej)."}},{"id":"g-28","n":28,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wer wählt in Deutschland die Abgeordneten zum Bundestag?","a":["das Militär","die Wirtschaft","das wahlberechtigte Volk","die Verwaltung"]},"pl":{"q":"Kto w Niemczech wybiera posłów do Bundestagu?","a":["wojsko","gospodarka","naród, czyli osoby uprawnione do głosowania","administracja"],"exp":"Posłów do Bundestagu wybierają w wyborach powszechnych wszyscy obywatele niemieccy, którzy ukończyli 18 lat. Wybory odbywają się co cztery lata."}},{"id":"g-29","n":29,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Welches Tier ist das Wappentier der Bundesrepublik Deutschland?","a":["Löwe","Adler","Bär","Pferd"]},"pl":{"q":"Jakie zwierzę widnieje w godle Republiki Federalnej Niemiec?","a":["lew","orzeł","niedźwiedź","koń"],"exp":"W godle RFN widnieje orzeł federalny (Bundesadler); jego wielką wersję, zwaną „tłustą kurą”, można zobaczyć w sali plenarnej Bundestagu."}},{"id":"g-30","n":30,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was ist kein Merkmal unserer Demokratie?","a":["regelmäßige Wahlen","Pressezensur","Meinungsfreiheit","verschiedene Parteien"]},"pl":{"q":"Co nie jest cechą naszej demokracji?","a":["regularne wybory","cenzura prasy","wolność słowa","wiele partii"],"exp":"Art. 5 ust. 1 Ustawy Zasadniczej stanowi wprost: „Cenzura nie istnieje” (Eine Zensur findet nicht statt)."}},{"id":"g-31","n":31,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Die Zusammenarbeit von Parteien zur Bildung einer Regierung nennt man in Deutschland …","a":["Einheit.","Koalition.","Ministerium.","Fraktion."]},"pl":{"q":"Współpracę partii w celu utworzenia rządu nazywa się w Niemczech …","a":["jednością.","koalicją.","ministerstwem.","frakcją."],"exp":"Partie tworzące wspólnie rząd zawierają koalicję i podpisują umowę koalicyjną (Koalitionsvertrag). Od 2025 r. rządzi koalicja CDU/CSU i SPD."}},{"id":"g-32","n":32,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Was ist keine staatliche Gewalt in Deutschland?","a":["Gesetzgebung","Regierung","Presse","Rechtsprechung"]},"pl":{"q":"Co nie jest władzą państwową w Niemczech?","a":["ustawodawstwo","rząd","prasa","sądownictwo"],"exp":"Trzy władze państwowe to ustawodawcza, wykonawcza (rząd) i sądownicza. Prasę nazywa się potocznie „czwartą władzą”, ale nie jest ona organem państwa – jest od niego niezależna."}},{"id":"g-33","n":33,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welche Aussage ist richtig? In Deutschland …","a":["sind Staat und Religionsgemeinschaften voneinander getrennt.","bilden die Religionsgemeinschaften den Staat.","ist der Staat abhängig von den Religionsgemeinschaften.","bilden Staat und Religionsgemeinschaften eine Einheit."]},"pl":{"q":"Które stwierdzenie jest prawdziwe? W Niemczech …","a":["państwo i związki wyznaniowe są od siebie oddzielone.","związki wyznaniowe tworzą państwo.","państwo jest zależne od związków wyznaniowych.","państwo i związki wyznaniowe stanowią jedność."],"exp":"Nie ma Kościoła państwowego (art. 140 Ustawy Zasadniczej w zw. z art. 137 konstytucji weimarskiej). Rozdział jest jednak „kooperacyjny” – państwo np. pobiera podatek kościelny w imieniu Kościołów."}},{"id":"g-34","n":34,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Was ist Deutschland nicht?","a":["eine Demokratie","ein Rechtsstaat","eine Monarchie","ein Sozialstaat"]},"pl":{"q":"Czym Niemcy nie są?","a":["demokracją","państwem prawa","monarchią","państwem socjalnym"],"exp":"Niemcy są demokratycznym, socjalnym państwem prawa i republiką; monarchię zniesiono w 1918 r. wraz z abdykacją cesarza Wilhelma II."}},{"id":"g-35","n":35,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Womit finanziert der deutsche Staat die Sozialversicherung?","a":["Kirchensteuer","Sozialabgaben","Spendengeldern","Vereinsbeiträgen"]},"pl":{"q":"Z czego państwo niemieckie finansuje ubezpieczenia społeczne (Sozialversicherung)?","a":["z podatku kościelnego","ze składek na ubezpieczenia społeczne (Sozialabgaben)","z darowizn","ze składek członkowskich stowarzyszeń"],"exp":"Ubezpieczenia społeczne finansowane są głównie ze składek odprowadzanych przez pracowników i pracodawców, zwykle po połowie."}},{"id":"g-36","n":36,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welche Maßnahme schafft in Deutschland soziale Sicherheit?","a":["die Krankenversicherung","die Autoversicherung","die Gebäudeversicherung","die Haftpflichtversicherung"]},"pl":{"q":"Co zapewnia w Niemczech bezpieczeństwo socjalne?","a":["ubezpieczenie zdrowotne","ubezpieczenie samochodu","ubezpieczenie budynku","ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej"],"exp":"Ubezpieczenie zdrowotne to jeden z pięciu filarów ubezpieczeń społecznych (obok emerytalnego, pielęgnacyjnego, od bezrobocia i wypadkowego). Pozostałe to prywatne ubezpieczenia majątkowe."}},{"id":"g-37","n":37,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wie werden die Regierungschefinnen/Regierungschefs der meisten Bundesländer in Deutschland genannt?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Senatorin/Senator","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywają się szefowie rządów większości krajów związkowych w Niemczech?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","premier (Premierminister)","senator (Senator)","premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"W 13 krajach związkowych szef rządu to Ministerpräsident. Wyjątki to miasta-kraje: w Berlinie – Regierender Bürgermeister, w Hamburgu – Erster Bürgermeister, w Bremie – prezydent senatu."}},{"id":"g-38","n":38,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Die Bundesrepublik Deutschland ist ein demokratischer und sozialer …","a":["Staatenverbund.","Bundesstaat.","Staatenbund.","Zentralstaat."]},"pl":{"q":"Republika Federalna Niemiec jest demokratycznym i socjalnym …","a":["związkiem państw (Staatenverbund).","państwem federalnym (Bundesstaat).","konfederacją państw (Staatenbund).","państwem unitarnym (Zentralstaat)."],"exp":"Art. 20 ust. 1 Ustawy Zasadniczej: Niemcy to „demokratyczne i socjalne państwo federalne”. Staatenverbund to określenie Unii Europejskiej."}},{"id":"g-39","n":39,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was hat jedes deutsche Bundesland?","a":["eine eigene Außenministerin/einen eigenen Außenminister","eine eigene Währung","eine eigene Armee","eine eigene Regierung"]},"pl":{"q":"Co ma każdy niemiecki kraj związkowy?","a":["własnego ministra spraw zagranicznych","własną walutę","własne wojsko","własny rząd"],"exp":"Każdy kraj związkowy ma własny rząd i parlament (Landtag). Polityka zagraniczna, wojsko i waluta należą do federacji lub UE."}},{"id":"g-40","n":40,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Mit welchen Worten beginnt die deutsche Nationalhymne?","a":["Völker, hört die Signale …","Einigkeit und Recht und Freiheit …","Freude schöner Götterfunken …","Deutschland einig Vaterland …"]},"pl":{"q":"Od jakich słów zaczyna się niemiecki hymn narodowy?","a":["Völker, hört die Signale …","Einigkeit und Recht und Freiheit …","Freude schöner Götterfunken …","Deutschland einig Vaterland …"],"exp":"Hymnem jest trzecia zwrotka „Pieśni Niemców” Hoffmanna von Fallerslebena („Jedność i prawo, i wolność”). Pozostałe to Międzynarodówka, Oda do radości (hymn UE) i hymn NRD."}},{"id":"g-41","n":41,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Warum gibt es in einer Demokratie mehr als eine Partei?","a":["weil dadurch die unterschiedlichen Meinungen der Bürgerinnen und Bürger vertreten werden","damit Bestechung in der Politik begrenzt wird","um politische Demonstrationen zu verhindern","um wirtschaftlichen Wettbewerb anzuregen"]},"pl":{"q":"Dlaczego w demokracji istnieje więcej niż jedna partia?","a":["ponieważ dzięki temu reprezentowane są różne poglądy obywateli","aby ograniczyć korupcję w polityce","aby zapobiegać demonstracjom politycznym","aby pobudzać konkurencję gospodarczą"],"exp":"Partie współkształtują wolę polityczną narodu (art. 21 Ustawy Zasadniczej); pluralizm partyjny pozwala, by różne poglądy społeczeństwa miały swoją reprezentację."}},{"id":"g-42","n":42,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wer beschließt in Deutschland ein neues Gesetz?","a":["die Regierung","das Parlament","die Gerichte","die Polizei"]},"pl":{"q":"Kto w Niemczech uchwala nowe ustawy?","a":["rząd","parlament","sądy","policja"],"exp":"Ustawy federalne uchwala parlament, czyli Bundestag (przy udziale Bundesratu). Rząd może jedynie wnosić projekty ustaw."}},{"id":"g-43","n":43,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wann kann in Deutschland eine Partei verboten werden?","a":["wenn ihr Wahlkampf zu teuer ist","wenn sie gegen die Verfassung kämpft","wenn sie Kritik am Staatsoberhaupt äußert","wenn ihr Programm eine neue Richtung vorschlägt"]},"pl":{"q":"Kiedy w Niemczech można zdelegalizować partię?","a":["gdy jej kampania wyborcza jest zbyt droga","gdy walczy z konstytucją","gdy krytykuje głowę państwa","gdy jej program proponuje nowy kierunek"],"exp":"Partię dążącą do obalenia wolnego, demokratycznego porządku może zdelegalizować wyłącznie Federalny Trybunał Konstytucyjny (art. 21 Ustawy Zasadniczej); tak stało się np. z KPD w 1956 r."}},{"id":"g-44","n":44,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wen kann man als Bürgerin/Bürger in Deutschland nicht direkt wählen?","a":["Abgeordnete des EU-Parlaments","Die Bundespräsidentin/den Bundespräsidenten","Landtagsabgeordnete","Bundestagsabgeordnete"]},"pl":{"q":"Kogo jako obywatel Niemiec nie można wybrać bezpośrednio?","a":["posłów do Parlamentu Europejskiego","prezydenta federalnego (Bundespräsident)","posłów do parlamentu krajowego (Landtag)","posłów do Bundestagu"],"exp":"Prezydenta federalnego wybiera Zgromadzenie Federalne (Bundesversammlung), złożone z posłów Bundestagu i tylu samo delegatów krajów związkowych."}},{"id":"g-45","n":45,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Zu welcher Versicherung gehört die Pflegeversicherung?","a":["Sozialversicherung","Unfallversicherung","Hausratsversicherung","Haftpflicht- und Feuerversicherung"]},"pl":{"q":"Do jakiego rodzaju ubezpieczeń należy ubezpieczenie pielęgnacyjne (Pflegeversicherung)?","a":["ubezpieczeń społecznych","ubezpieczenia wypadkowego","ubezpieczenia mienia domowego","ubezpieczenia OC i przeciwpożarowego"],"exp":"Ubezpieczenie pielęgnacyjne wprowadzono w 1995 r. jako piąty filar ubezpieczeń społecznych; jest obowiązkowe dla wszystkich."}},{"id":"g-46","n":46,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Der deutsche Staat hat viele Aufgaben. Welche Aufgabe gehört dazu?","a":["Er baut Straßen und Schulen.","Er verkauft Lebensmittel und Kleidung.","Er versorgt alle Einwohnerinnen und Einwohner kostenlos mit Zeitungen.","Er produziert Autos und Busse."]},"pl":{"q":"Państwo niemieckie ma wiele zadań. Które z nich do nich należy?","a":["Buduje drogi i szkoły.","Sprzedaje żywność i odzież.","Zaopatruje wszystkich mieszkańców bezpłatnie w gazety.","Produkuje samochody i autobusy."],"exp":"Infrastruktura publiczna, np. drogi i szkoły, to zadanie państwa (federacji, krajów i gmin). Produkcja i handel to domena prywatnych firm w gospodarce rynkowej."}},{"id":"g-47","n":47,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Der deutsche Staat hat viele Aufgaben. Welche Aufgabe gehört nicht dazu?","a":["Er bezahlt für alle Staatsangehörigen Urlaubsreisen.","Er zahlt Kindergeld.","Er unterstützt Museen.","Er fördert Sportlerinnen und Sportler."]},"pl":{"q":"Państwo niemieckie ma wiele zadań. Które z nich do nich nie należy?","a":["Płaci wszystkim obywatelom za wyjazdy urlopowe.","Wypłaca zasiłek na dzieci (Kindergeld).","Wspiera muzea.","Wspiera sportowców."],"exp":"Państwo wypłaca Kindergeld oraz finansuje kulturę i sport, ale nie funduje nikomu wakacji."}},{"id":"g-48","n":48,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Welches Organ gehört nicht zu den Verfassungsorganen Deutschlands?","a":["der Bundesrat","die Bundespräsidentin/der Bundespräsident","die Bürgerversammlung","die Regierung"]},"pl":{"q":"Który organ nie należy do organów konstytucyjnych (Verfassungsorgane) Niemiec?","a":["Bundesrat","prezydent federalny (Bundespräsident)","zgromadzenie obywateli (Bürgerversammlung)","rząd"],"exp":"Organy konstytucyjne to Bundestag, Bundesrat, prezydent federalny, rząd federalny, Federalny Trybunał Konstytucyjny i Zgromadzenie Federalne. Zgromadzenie obywateli to najwyżej forum na poziomie gminy."}},{"id":"g-49","n":49,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wer bestimmt in Deutschland die Schulpolitik?","a":["die Lehrer und Lehrerinnen","die Bundesländer","das Familienministerium","die Universitäten"]},"pl":{"q":"Kto w Niemczech decyduje o polityce oświatowej?","a":["nauczyciele","kraje związkowe","ministerstwo ds. rodziny","uniwersytety"],"exp":"Szkolnictwo należy do kompetencji krajów związkowych (tzw. Kulturhoheit der Länder), dlatego systemy szkolne różnią się między krajami."}},{"id":"g-50","n":50,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Die Wirtschaftsform in Deutschland nennt man …","a":["freie Zentralwirtschaft.","soziale Marktwirtschaft.","gelenkte Zentralwirtschaft.","Planwirtschaft."]},"pl":{"q":"Ustrój gospodarczy Niemiec nazywa się …","a":["wolną gospodarką centralną.","społeczną gospodarką rynkową.","sterowaną gospodarką centralną.","gospodarką planową."],"exp":"Społeczna gospodarka rynkowa (soziale Marktwirtschaft), kojarzona z Ludwigiem Erhardem, łączy wolny rynek z zabezpieczeniem socjalnym. Gospodarka planowa była systemem NRD."}},{"id":"g-51","n":51,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Zu einem demokratischen Rechtsstaat gehört es nicht, dass …","a":["Menschen sich kritisch über die Regierung äußern können.","Bürger friedlich demonstrieren gehen dürfen.","Menschen von einer Privatpolizei ohne Grund verhaftet werden.","jemand ein Verbrechen begeht und deshalb verhaftet wird."]},"pl":{"q":"Do demokratycznego państwa prawa nie należy to, że …","a":["ludzie mogą krytycznie wypowiadać się o rządzie.","obywatele mogą pokojowo demonstrować.","ludzie są bez powodu aresztowani przez prywatną policję.","ktoś popełnia przestępstwo i z tego powodu zostaje aresztowany."],"exp":"Monopol na stosowanie przymusu ma wyłącznie państwo, a pozbawienie wolności wymaga podstawy prawnej i decyzji sędziego (art. 104 Ustawy Zasadniczej)."}},{"id":"g-52","n":52,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Was bedeutet \"Volkssouveränität\"? Alle Staatsgewalt geht vom ...","a":["Volke aus.","Bundestag aus.","preußischen König aus.","Bundesverfassungsgericht aus."]},"pl":{"q":"Co oznacza „suwerenność ludu” (Volkssouveränität)? Cała władza państwowa pochodzi od …","a":["narodu.","Bundestagu.","króla pruskiego.","Federalnego Trybunału Konstytucyjnego."],"exp":"Art. 20 ust. 2 Ustawy Zasadniczej: „Alle Staatsgewalt geht vom Volke aus” – cała władza państwowa pochodzi od narodu, który sprawuje ją w wyborach i przez swoje organy."}},{"id":"g-53","n":53,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was bedeutet \"Rechtsstaat\" in Deutschland?","a":["Der Staat hat Recht.","Es gibt nur rechte Parteien.","Die Bürgerinnen und Bürger entscheiden über Gesetze.","Der Staat muss die Gesetze einhalten."]},"pl":{"q":"Co oznacza „państwo prawa” (Rechtsstaat) w Niemczech?","a":["Państwo ma zawsze rację.","Istnieją tylko partie prawicowe.","Obywatele decydują o ustawach.","Państwo musi przestrzegać prawa."],"exp":"W państwie prawa także władza jest związana ustawami i prawem, a jej decyzje mogą być kontrolowane przez niezależne sądy. Gra słów „Recht” (prawo) i „rechts” (prawica) to pułapka."}},{"id":"g-54","n":54,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was ist keine staatliche Gewalt in Deutschland?","a":["Legislative","Judikative","Exekutive","Direktive"]},"pl":{"q":"Co nie jest władzą państwową w Niemczech?","a":["legislatywa","judykatywa","egzekutywa","dyrektywa"],"exp":"Trójpodział władzy to legislatywa (ustawodawcza), egzekutywa (wykonawcza) i judykatywa (sądownicza). „Dyrektywa” to wymyślony dystraktor."}},{"id":"g-55","n":55,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Was zeigt dieses Bild? © Deutscher Bundestag/Achim Melde","a":["den Bundestagssitz in Berlin","das Bundesverfassungsgericht in Karlsruhe","das Bundesratsgebäude in Berlin","das Bundeskanzleramt in Berlin"]},"pl":{"q":"Co przedstawia to zdjęcie? © Deutscher Bundestag/Achim Melde","a":["siedzibę Bundestagu w Berlinie","Federalny Trybunał Konstytucyjny w Karlsruhe","budynek Bundesratu w Berlinie","Urząd Kanclerza Federalnego w Berlinie"],"exp":"To gmach Reichstagu ze szklaną kopułą Normana Fostera i napisem „Dem deutschen Volke” – od 1999 r. siedziba Bundestagu."},"img":"g-55.jpg"},{"id":"g-56","n":56,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Welches Amt gehört in Deutschland zur Gemeindeverwaltung?","a":["Pfarramt","Ordnungsamt","Finanzamt","Auswärtiges Amt"]},"pl":{"q":"Który urząd w Niemczech należy do administracji gminnej?","a":["urząd parafialny (Pfarramt)","urząd porządku publicznego (Ordnungsamt)","urząd skarbowy (Finanzamt)","Ministerstwo Spraw Zagranicznych (Auswärtiges Amt)"],"exp":"Ordnungsamt to urząd gminy lub miasta (m.in. kontrola parkowania, hałas, zgłoszenia imprez). Finanzamt jest urzędem krajowym, Auswärtiges Amt federalnym, a Pfarramt kościelnym."}},{"id":"g-57","n":57,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wer wird meistens zur Präsidentin/zum Präsidenten des Deutschen Bundestages gewählt?","a":["die/der älteste Abgeordnete im Parlament","die Ministerpräsidentin/der Ministerpräsident des größten Bundeslandes","eine ehemalige Bundeskanzlerin/ein ehemaliger Bundeskanzler","eine Abgeordnete/ein Abgeordneter der stärksten Fraktion"]},"pl":{"q":"Kogo zazwyczaj wybiera się na przewodniczącego Bundestagu (Bundestagspräsident)?","a":["najstarszego posła w parlamencie","premiera największego kraju związkowego","byłego kanclerza federalnego","posła z najsilniejszej frakcji"],"exp":"Zgodnie ze zwyczajem parlamentarnym przewodniczącego Bundestagu wystawia najsilniejsza frakcja. Od 2025 r. funkcję tę pełni Julia Klöckner z CDU/CSU."}},{"id":"g-58","n":58,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wer ernennt in Deutschland die Ministerinnen/die Minister der Bundesregierung?","a":["die Präsidentin/der Präsident des Bundesverfassungsgerichtes","die Bundespräsidentin/der Bundespräsident","die Bundesratspräsidentin/der Bundesratspräsident","die Bundestagspräsidentin/der Bundestagspräsident"]},"pl":{"q":"Kto w Niemczech mianuje ministrów rządu federalnego?","a":["prezes Federalnego Trybunału Konstytucyjnego","prezydent federalny (Bundespräsident)","przewodniczący Bundesratu","przewodniczący Bundestagu"],"exp":"Ministrów mianuje i odwołuje prezydent federalny na wniosek kanclerza federalnego (art. 64 Ustawy Zasadniczej)."}},{"id":"g-59","n":59,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Vor wie vielen Jahren gab es erstmals eine jüdische Gemeinde auf dem Gebiet des heutigen Deutschlands?","a":["vor etwa 300 Jahren","vor etwa 700 Jahren","vor etwa 1150 Jahren","vor etwa 1700 Jahren"]},"pl":{"q":"Ile lat temu po raz pierwszy powstała gmina żydowska na terenie dzisiejszych Niemiec?","a":["około 300 lat temu","około 700 lat temu","około 1150 lat temu","około 1700 lat temu"],"exp":"Edykt cesarza Konstantyna z 321 r. jest pierwszym świadectwem gminy żydowskiej w Kolonii; w 2021 r. obchodzono jubileusz „1700 lat życia żydowskiego w Niemczech”."}},{"id":"g-60","n":60,"st":null,"c":1,"de":{"q":"In Deutschland gehören der Bundestag und der Bundesrat zur …","a":["Exekutive.","Legislative.","Direktive.","Judikative."]},"pl":{"q":"W Niemczech Bundestag i Bundesrat należą do władzy …","a":["wykonawczej (Exekutive).","ustawodawczej (Legislative).","„dyrektywnej” (Direktive).","sądowniczej (Judikative)."],"exp":"Bundestag uchwala ustawy, a Bundesrat (reprezentacja krajów związkowych) bierze udział w ich stanowieniu – oba organy tworzą władzę ustawodawczą."}},{"id":"g-61","n":61,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was bedeutet \"Volkssouveränität\"?","a":["Die Königin/der König herrscht über das Volk.","Das Bundesverfassungsgericht steht über der Verfassung.","Die Interessenverbände üben die Souveränität zusammen mit der Regierung aus.","Die Staatsgewalt geht vom Volke aus."]},"pl":{"q":"Co oznacza „suwerenność ludu” (Volkssouveränität)?","a":["Królowa/król panuje nad ludem.","Federalny Trybunał Konstytucyjny stoi ponad konstytucją.","Związki interesu sprawują suwerenność wspólnie z rządem.","Cała władza państwowa pochodzi od narodu."],"exp":"Art. 20 ust. 2 Ustawy Zasadniczej: „Alle Staatsgewalt geht vom Volke aus” – władza państwowa pochodzi od narodu, który sprawuje ją w wyborach i głosowaniach."}},{"id":"g-62","n":62,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wenn das Parlament eines deutschen Bundeslandes gewählt wird, nennt man das …","a":["Kommunalwahl","Landtagswahl","Europawahl","Bundestagswahl"]},"pl":{"q":"Wybory do parlamentu niemieckiego kraju związkowego nazywa się …","a":["wyborami komunalnymi (Kommunalwahl)","wyborami do landtagu (Landtagswahl)","wyborami europejskimi (Europawahl)","wyborami do Bundestagu (Bundestagswahl)"],"exp":"Parlament kraju związkowego to landtag (Landtag), więc wybory do niego to Landtagswahl. W Berlinie parlament nazywa się Abgeordnetenhaus, ale zasada jest ta sama."}},{"id":"g-63","n":63,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was gehört in Deutschland nicht zur Exekutive?","a":["die Polizei","die Gerichte","das Finanzamt","die Ministerien"]},"pl":{"q":"Co w Niemczech nie należy do władzy wykonawczej (egzekutywy)?","a":["policja","sądy","urząd skarbowy (Finanzamt)","ministerstwa"],"exp":"Sądy to władza sądownicza (judykatywa), odrębna od wykonawczej – to istota trójpodziału władzy. Policja, urzędy i ministerstwa wykonują prawo."}},{"id":"g-64","n":64,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Die Bundesrepublik Deutschland ist heute gegliedert in …","a":["vier Besatzungszonen.","einen Oststaat und einen Weststaat.","16 Kantone.","Bund, Länder und Kommunen."]},"pl":{"q":"Republika Federalna Niemiec dzieli się dziś na …","a":["cztery strefy okupacyjne.","państwo wschodnie i państwo zachodnie.","16 kantonów.","federację, kraje związkowe i gminy (Bund, Länder und Kommunen)."],"exp":"Niemcy mają trzy szczeble: federację (Bund), 16 krajów związkowych (Länder) i gminy (Kommunen). Strefy okupacyjne i podział na dwa państwa to historia, kantony są w Szwajcarii."}},{"id":"g-65","n":65,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Es gehört nicht zu den Aufgaben des Deutschen Bundestages, …","a":["Gesetze zu entwerfen.","die Bundesregierung zu kontrollieren.","die Bundeskanzlerin/den Bundeskanzler zu wählen.","das Bundeskabinett zu bilden."]},"pl":{"q":"Do zadań Bundestagu nie należy …","a":["projektowanie ustaw.","kontrolowanie rządu federalnego.","wybór kanclerza federalnego.","tworzenie gabinetu federalnego (Bundeskabinett)."],"exp":"Ministrów dobiera kanclerz, a mianuje ich prezydent federalny (art. 64 Ustawy Zasadniczej). Bundestag wybiera tylko kanclerza."}},{"id":"g-66","n":66,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welche Städte haben die größten jüdischen Gemeinden in Deutschland?","a":["Berlin und München","Hamburg und Essen","Nürnberg und Stuttgart","Worms und Speyer"]},"pl":{"q":"W których miastach są największe gminy żydowskie w Niemczech?","a":["w Berlinie i Monachium","w Hamburgu i Essen","w Norymberdze i Stuttgarcie","w Wormacji i Spirze"],"exp":"Największe gminy żydowskie działają w Berlinie i Monachium. Wormacja i Spira to natomiast historyczne ośrodki średniowiecznego życia żydowskiego (dziedzictwo UNESCO ShUM)."}},{"id":"g-67","n":67,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was ist in Deutschland vor allem eine Aufgabe der Bundesländer?","a":["Verteidigungspolitik","Außenpolitik","Wirtschaftspolitik","Schulpolitik"]},"pl":{"q":"Co w Niemczech jest przede wszystkim zadaniem krajów związkowych?","a":["polityka obronna","polityka zagraniczna","polityka gospodarcza","polityka oświatowa"],"exp":"Oświata i szkolnictwo należą do kompetencji krajów (tzw. Kulturhoheit der Länder), dlatego systemy szkolne różnią się między landami. Obrona i polityka zagraniczna to sprawy federacji."}},{"id":"g-68","n":68,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Warum kontrolliert der Staat in Deutschland das Schulwesen?","a":["weil es in Deutschland nur staatliche Schulen gibt","weil alle Schülerinnen und Schüler einen Schulabschluss haben müssen","weil es in den Bundesländern verschiedene Schulen gibt","weil es nach dem Grundgesetz seine Aufgabe ist"]},"pl":{"q":"Dlaczego w Niemczech państwo nadzoruje szkolnictwo?","a":["ponieważ w Niemczech są tylko szkoły państwowe","ponieważ wszyscy uczniowie muszą zdobyć świadectwo ukończenia szkoły","ponieważ w krajach związkowych są różne szkoły","ponieważ według Ustawy Zasadniczej (Grundgesetz) jest to jego zadanie"],"exp":"Art. 7 ust. 1 Ustawy Zasadniczej: całe szkolnictwo podlega nadzorowi państwa. Szkoły prywatne istnieją, ale też są pod tym nadzorem."}},{"id":"g-69","n":69,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Die Bundesrepublik Deutschland hat einen dreistufigen Verwaltungsaufbau. Wie heißt die unterste politische Stufe?","a":["Stadträte","Landräte","Gemeinden","Bezirksämter"]},"pl":{"q":"Republika Federalna Niemiec ma trzystopniową strukturę administracyjną. Jak nazywa się najniższy szczebel polityczny?","a":["rady miejskie","starostowie powiatowi (Landräte)","gminy (Gemeinden)","urzędy dzielnicowe"],"exp":"Federacja – kraje związkowe – gminy: gmina (Gemeinde) jest najniższym szczeblem z własnym samorządem (art. 28 Ustawy Zasadniczej)."}},{"id":"g-70","n":70,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Der deutsche Bundespräsident Gustav Heinemann gibt Helmut Schmidt 1974 die Ernennungsurkunde zum deutschen Bundeskanzler. Was gehört zu den Aufgaben der deutschen Bundespräsidentin/des deutschen Bundespräsidenten? © Bundesregierung/Engelbert Reineke","a":["Sie/Er führt die Regierungsgeschäfte.","Sie/Er kontrolliert die Regierungspartei.","Sie/Er wählt die Ministerinnen/Minister aus.","Sie/Er schlägt die Kanzlerin/den Kanzler zur Wahl vor."]},"pl":{"q":"Prezydent federalny Gustav Heinemann wręcza w 1974 r. Helmutowi Schmidtowi akt nominacji na kanclerza federalnego. Co należy do zadań prezydenta federalnego (Bundespräsident)?","a":["Kieruje bieżącymi pracami rządu.","Kontroluje partię rządzącą.","Wybiera ministrów.","Proponuje Bundestagowi kandydata na kanclerza."],"exp":"Według art. 63 Ustawy Zasadniczej prezydent przedstawia Bundestagowi kandydata na kanclerza, a po wyborze mianuje go – jak na zdjęciu z 1974 r."},"img":"g-70.jpg"},{"id":"g-71","n":71,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wo hält sich die deutsche Bundeskanzlerin/der deutsche Bundeskanzler am häufigsten auf? Am häufigsten ist sie/er …","a":["in Bonn, weil sich dort das Bundeskanzleramt und der Bundestag befinden.","auf Schloss Meseberg, dem Gästehaus der Bundesregierung, um Staatsgäste zu empfangen.","auf Schloss Bellevue, dem Amtssitz der Bundespräsidentin/des Bundespräsidenten, um Staatsgäste zu empfangen.","in Berlin, weil sich dort das Bundeskanzleramt und der Bundestag befinden."]},"pl":{"q":"Gdzie kanclerz federalny przebywa najczęściej? Najczęściej przebywa …","a":["w Bonn, bo tam znajdują się Urząd Kanclerza Federalnego i Bundestag.","na zamku Meseberg, w domu gościnnym rządu federalnego, aby przyjmować gości państwowych.","w pałacu Bellevue, siedzibie prezydenta federalnego, aby przyjmować gości państwowych.","w Berlinie, bo tam znajdują się Urząd Kanclerza Federalnego (Bundeskanzleramt) i Bundestag."],"exp":"Od 1999 r. rząd i Bundestag pracują w Berlinie; Bonn było stolicą tylko do zjednoczenia. Bellevue to siedziba prezydenta, nie kanclerza."}},{"id":"g-72","n":72,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wie heißt die jetzige Bundeskanzlerin/der jetzige Bundeskanzler von Deutschland?","a":["Gerhard Schröder","Angela Merkel","Ursula von der Leyen","Friedrich Merz"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się obecny kanclerz federalny Niemiec?","a":["Gerhard Schröder","Angela Merkel","Ursula von der Leyen","Friedrich Merz"],"exp":"Friedrich Merz (CDU) jest kanclerzem od 6 maja 2025 r., na czele koalicji CDU/CSU i SPD. Ursula von der Leyen jest przewodniczącą Komisji Europejskiej."}},{"id":"g-73","n":73,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Die beiden größten Fraktionen im Deutschen Bundestag heißen zurzeit …","a":["CDU/CSU und AfD.","Die Linke und Bündnis 90/Die Grünen.","Bündnis 90/Die Grünen und SPD.","Die Linke und CDU/CSU."]},"pl":{"q":"Dwie największe frakcje w Bundestagu to obecnie …","a":["CDU/CSU i AfD.","Die Linke i Sojusz 90/Zieloni (Bündnis 90/Die Grünen).","Sojusz 90/Zieloni i SPD.","Die Linke i CDU/CSU."],"exp":"Po wyborach z 23 lutego 2025 r. największą frakcję ma CDU/CSU, drugą AfD (największa partia opozycyjna), trzecią SPD."}},{"id":"g-74","n":74,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wie heißt das Parlament für ganz Deutschland?","a":["Bundesversammlung","Volkskammer","Bundestag","Bundesgerichtshof"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się parlament całych Niemiec?","a":["Zgromadzenie Federalne (Bundesversammlung)","Izba Ludowa (Volkskammer)","Bundestag","Federalny Trybunał Sprawiedliwości (Bundesgerichtshof)"],"exp":"Bundestag to parlament federalny wybierany przez obywateli. Volkskammer był parlamentem NRD, a Bundesversammlung zbiera się tylko po to, by wybrać prezydenta."}},{"id":"g-75","n":75,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Wie heißt Deutschlands heutiges Staatsoberhaupt?","a":["Frank-Walter Steinmeier","Bärbel Bas","Bodo Ramelow","Joachim Gauck"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się obecna głowa państwa niemieckiego?","a":["Frank-Walter Steinmeier","Bärbel Bas","Bodo Ramelow","Joachim Gauck"],"exp":"Frank-Walter Steinmeier jest prezydentem federalnym od 2017 r., w 2022 r. wybrano go na drugą kadencję, która trwa do marca 2027 r. Joachim Gauck był jego poprzednikiem."}},{"id":"g-76","n":76,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was bedeutet die Abkürzung CDU in Deutschland?","a":["Christliche Deutsche Union","Club Deutscher Unternehmer","Christlicher Deutscher Umweltschutz","Christlich Demokratische Union"]},"pl":{"q":"Co oznacza w Niemczech skrót CDU?","a":["Chrześcijańska Unia Niemiecka","Klub Niemieckich Przedsiębiorców","Chrześcijańska Niemiecka Ochrona Środowiska","Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (Christlich Demokratische Union)"],"exp":"CDU to Christlich Demokratische Union Deutschlands, partia chadecka, z której wywodzili się m.in. Adenauer, Kohl, Merkel i Merz."}},{"id":"g-77","n":77,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was ist die Bundeswehr?","a":["die deutsche Polizei","ein deutscher Hafen","eine deutsche Bürgerinitiative","die deutsche Armee"]},"pl":{"q":"Czym jest Bundeswehra (Bundeswehr)?","a":["niemiecką policją","niemieckim portem","niemiecką inicjatywą obywatelską","niemiecką armią"],"exp":"Bundeswehra to siły zbrojne RFN, utworzone w 1955 r."}},{"id":"g-78","n":78,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Was bedeutet die Abkürzung SPD?","a":["Sozialistische Partei Deutschlands","Sozialpolitische Partei Deutschlands","Sozialdemokratische Partei Deutschlands","Sozialgerechte Partei Deutschlands"]},"pl":{"q":"Co oznacza skrót SPD?","a":["Socjalistyczna Partia Niemiec","Partia Polityki Społecznej Niemiec","Socjaldemokratyczna Partia Niemiec (Sozialdemokratische Partei Deutschlands)","Partia Sprawiedliwości Społecznej Niemiec"],"exp":"SPD to Sozialdemokratische Partei Deutschlands, najstarsza istniejąca partia w Niemczech (korzenie z 1863 r.)."}},{"id":"g-79","n":79,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was bedeutet die Abkürzung FDP in Deutschland?","a":["Friedliche Demonstrative Partei","Freie Deutschland Partei","Führende Demokratische Partei","Freie Demokratische Partei"]},"pl":{"q":"Co oznacza w Niemczech skrót FDP?","a":["Pokojowa Partia Demonstracyjna","Partia Wolne Niemcy","Wiodąca Partia Demokratyczna","Wolna Partia Demokratyczna (Freie Demokratische Partei)"],"exp":"FDP to Freie Demokratische Partei, partia liberalna. Od wyborów w 2025 r. nie jest reprezentowana w Bundestagu."}},{"id":"g-80","n":80,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Welches Gericht in Deutschland ist zuständig für die Auslegung des Grundgesetzes?","a":["Oberlandesgericht","Amtsgericht","Bundesverfassungsgericht","Verwaltungsgericht"]},"pl":{"q":"Który sąd w Niemczech odpowiada za wykładnię Ustawy Zasadniczej (Grundgesetz)?","a":["Wyższy Sąd Krajowy (Oberlandesgericht)","Sąd Rejonowy (Amtsgericht)","Federalny Trybunał Konstytucyjny (Bundesverfassungsgericht)","Sąd Administracyjny (Verwaltungsgericht)"],"exp":"Federalny Trybunał Konstytucyjny w Karlsruhe jest „strażnikiem konstytucji” i jako jedyny wiążąco interpretuje Ustawę Zasadniczą."}},{"id":"g-81","n":81,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wer wählt die Bundeskanzlerin/den Bundeskanzler in Deutschland?","a":["der Bundesrat","die Bundesversammlung","das Volk","der Bundestag"]},"pl":{"q":"Kto w Niemczech wybiera kanclerza federalnego (Bundeskanzler)?","a":["Bundesrat","Zgromadzenie Federalne (Bundesversammlung)","naród","Bundestag"],"exp":"Kanclerza wybiera Bundestag na wniosek prezydenta federalnego (art. 63 Ustawy Zasadniczej) – obywatele nie głosują na niego bezpośrednio."}},{"id":"g-82","n":82,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wer leitet das deutsche Bundeskabinett?","a":["die Bundestagspräsidentin/der Bundestagspräsident","die Bundespräsidentin/der Bundespräsident","die Bundesratspräsidentin/der Bundesratspräsident","die Bundeskanzlerin/der Bundeskanzler"]},"pl":{"q":"Kto kieruje federalnym gabinetem (Bundeskabinett)?","a":["przewodniczący Bundestagu","prezydent federalny","przewodniczący Bundesratu","kanclerz federalny (Bundeskanzler)"],"exp":"Kanclerz przewodniczy rządowi i wyznacza wytyczne polityki (Richtlinienkompetenz, art. 65 Ustawy Zasadniczej)."}},{"id":"g-83","n":83,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wer wählt die deutsche Bundeskanzlerin/den deutschen Bundeskanzler?","a":["das Volk","die Bundesversammlung","der Bundestag","die Bundesregierung"]},"pl":{"q":"Kto wybiera kanclerza federalnego Niemiec?","a":["naród","Zgromadzenie Federalne (Bundesversammlung)","Bundestag","rząd federalny"],"exp":"Kanclerza wybiera Bundestag bezwzględną większością głosów posłów (tzw. Kanzlermehrheit)."}},{"id":"g-84","n":84,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Welche Hauptaufgabe hat die deutsche Bundespräsidentin/der deutsche Bundespräsident? Sie/Er …","a":["regiert das Land.","entwirft die Gesetze.","repräsentiert das Land.","überwacht die Einhaltung der Gesetze."]},"pl":{"q":"Jakie jest główne zadanie prezydenta federalnego (Bundespräsident)? Prezydent …","a":["rządzi krajem.","opracowuje ustawy.","reprezentuje państwo.","nadzoruje przestrzeganie ustaw."],"exp":"Prezydent federalny pełni głównie funkcje reprezentacyjne – reprezentuje Niemcy w kraju i za granicą (art. 59 Ustawy Zasadniczej). Rządzi kanclerz z rządem."}},{"id":"g-85","n":85,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wer bildet den deutschen Bundesrat?","a":["die Abgeordneten des Bundestages","die Ministerinnen und Minister der Bundesregierung","die Regierungsvertreter der Bundesländer","die Parteimitglieder"]},"pl":{"q":"Kto tworzy Bundesrat?","a":["posłowie do Bundestagu","ministrowie rządu federalnego","przedstawiciele rządów krajów związkowych","członkowie partii"],"exp":"Bundesrat składa się z członków rządów 16 krajów związkowych (art. 51 Ustawy Zasadniczej) – nie pochodzi z wyborów bezpośrednich."}},{"id":"g-86","n":86,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Wer wählt in Deutschland die Bundespräsidentin/den Bundespräsidenten?","a":["die Bundesversammlung","der Bundesrat","das Bundesparlament","das Bundesverfassungsgericht"]},"pl":{"q":"Kto w Niemczech wybiera prezydenta federalnego?","a":["Zgromadzenie Federalne (Bundesversammlung)","Bundesrat","parlament federalny","Federalny Trybunał Konstytucyjny"],"exp":"Zgromadzenie Federalne tworzą wszyscy posłowie Bundestagu i tyle samo delegatów wybranych przez landtagi; zbiera się co pięć lat wyłącznie w celu wyboru prezydenta."}},{"id":"g-87","n":87,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wer ist das Staatsoberhaupt der Bundesrepublik Deutschland?","a":["die Bundeskanzlerin/der Bundeskanzler","die Bundespräsidentin/der Bundespräsident","die Bundesratspräsidentin/der Bundesratspräsident","die Bundestagspräsidentin/der Bundestagspräsident"]},"pl":{"q":"Kto jest głową państwa Republiki Federalnej Niemiec?","a":["kanclerz federalny","prezydent federalny (Bundespräsident)","przewodniczący Bundesratu","przewodniczący Bundestagu"],"exp":"Głową państwa jest prezydent federalny; kanclerz jest szefem rządu."}},{"id":"g-88","n":88,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Die parlamentarische Opposition im Deutschen Bundestag …","a":["kontrolliert die Regierung.","entscheidet, wer Bundesministerin/Bundesminister wird.","bestimmt, wer im Bundesrat sitzt.","schlägt die Regierungschefinnen/Regierungschefs der Länder vor."]},"pl":{"q":"Opozycja parlamentarna w Bundestagu …","a":["kontroluje rząd.","decyduje, kto zostaje ministrem federalnym.","ustala, kto zasiada w Bundesracie.","proponuje premierów krajów związkowych."],"exp":"Partie spoza koalicji rządzącej kontrolują rząd – zadają pytania, krytykują, mogą powoływać komisje śledcze."}},{"id":"g-89","n":89,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wie nennt man in Deutschland die Vereinigung von Abgeordneten einer Partei im Parlament?","a":["Verband","Ältestenrat","Fraktion","Opposition"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się w Niemczech zrzeszenie posłów jednej partii w parlamencie?","a":["związek","Rada Seniorów (Ältestenrat)","frakcja (Fraktion)","opozycja"],"exp":"Posłowie jednej partii (lub partii siostrzanych jak CDU i CSU) tworzą w parlamencie frakcję (Fraktion), odpowiednik polskiego klubu poselskiego."}},{"id":"g-90","n":90,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Die deutschen Bundesländer wirken an der Gesetzgebung des Bundes mit durch …","a":["den Bundesrat.","die Bundesversammlung.","den Bundestag.","die Bundesregierung."]},"pl":{"q":"Niemieckie kraje związkowe uczestniczą w federalnym ustawodawstwie poprzez …","a":["Bundesrat.","Zgromadzenie Federalne (Bundesversammlung).","Bundestag.","rząd federalny."],"exp":"Art. 50 Ustawy Zasadniczej: przez Bundesrat kraje współdziałają w ustawodawstwie i administracji federacji."}},{"id":"g-91","n":91,"st":null,"c":2,"de":{"q":"In Deutschland kann ein Regierungswechsel in einem Bundesland Auswirkungen auf die Bundespolitik haben. Das Regieren wird …","a":["schwieriger, wenn sich dadurch die Mehrheit im Bundestag ändert.","leichter, wenn dadurch neue Parteien in den Bundesrat kommen.","schwieriger, wenn dadurch die Mehrheit im Bundesrat verändert wird.","leichter, wenn es sich um ein reiches Bundesland handelt."]},"pl":{"q":"W Niemczech zmiana rządu w kraju związkowym może wpłynąć na politykę federalną. Rządzenie staje się …","a":["trudniejsze, jeśli zmienia się przez to większość w Bundestagu.","łatwiejsze, jeśli przez to do Bundesratu wchodzą nowe partie.","trudniejsze, jeśli zmienia się przez to większość w Bundesracie.","łatwiejsze, jeśli chodzi o bogaty kraj związkowy."],"exp":"Rządy krajów zasiadają w Bundesracie, więc zmiana władzy w landzie może odebrać rządowi federalnemu większość w Bundesracie, potrzebną przy wielu ustawach. Wybory do landtagu nie zmieniają natomiast składu Bundestagu."}},{"id":"g-92","n":92,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was bedeutet die Abkürzung CSU in Deutschland?","a":["Christlich Sichere Union","Christlich Süddeutsche Union","Christlich Sozialer Unternehmerverband","Christlich Soziale Union"]},"pl":{"q":"Co oznacza w Niemczech skrót CSU?","a":["Chrześcijańska Bezpieczna Unia","Chrześcijańska Unia Południowoniemiecka","Chrześcijańsko-Społeczny Związek Przedsiębiorców","Unia Chrześcijańsko-Społeczna (Christlich Soziale Union)"],"exp":"CSU to Christlich-Soziale Union, siostrzana partia CDU działająca wyłącznie w Bawarii."}},{"id":"g-93","n":93,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Je mehr \"Zweitstimmen\" eine Partei bei einer Bundestagswahl bekommt, desto …","a":["weniger Erststimmen kann sie haben.","mehr Direktkandidaten der Partei ziehen ins Parlament ein.","größer ist das Risiko, eine Koalition bilden zu müssen.","mehr Sitze erhält die Partei im Parlament."]},"pl":{"q":"Im więcej „drugich głosów” (Zweitstimmen) partia zdobędzie w wyborach do Bundestagu, tym …","a":["mniej może mieć pierwszych głosów.","więcej jej kandydatów z okręgów wchodzi do parlamentu.","większe ryzyko, że będzie musiała tworzyć koalicję.","więcej mandatów otrzymuje w parlamencie."],"exp":"Drugi głos oddaje się na listę partyjną i to on decyduje o proporcjonalnym podziale mandatów w Bundestagu. Pierwszy głos (Erststimme) to głos na kandydata w okręgu."}},{"id":"g-94","n":94,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Deutschland an der Wahl zum Deutschen Bundestag teilnehmen?","a":["16","18","21","23"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Niemczech głosować w wyborach do Bundestagu?","a":["16","18","21","23"],"exp":"Art. 38 ust. 2 Ustawy Zasadniczej: czynne prawo wyborcze do Bundestagu ma się od 18 lat. W niektórych wyborach (europejskich, części landowych i komunalnych) wystarczy 16 lat."}},{"id":"g-95","n":95,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was gilt für die meisten Kinder in Deutschland?","a":["Wahlpflicht","Schulpflicht","Schweigepflicht","Religionspflicht"]},"pl":{"q":"Co obowiązuje większość dzieci w Niemczech?","a":["obowiązek głosowania","obowiązek szkolny (Schulpflicht)","obowiązek zachowania tajemnicy","obowiązek religijny"],"exp":"W Niemczech obowiązuje obowiązek szkolny (Schulpflicht) – nauka w domu zamiast szkoły jest co do zasady niedozwolona."}},{"id":"g-96","n":96,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wie kann jemand, der den Holocaust leugnet, bestraft werden?","a":["Kürzung sozialer Leistungen","bis zu 100 Sozialstunden","gar nicht, Holocaustleugnung ist erlaubt","mit Freiheitsstrafe bis zu fünf Jahren oder mit Geldstrafe"]},"pl":{"q":"Jaka kara grozi osobie, która neguje Holokaust?","a":["obniżenie świadczeń socjalnych","do 100 godzin prac społecznych","żadna – negowanie Holokaustu jest dozwolone","kara pozbawienia wolności do pięciu lat lub grzywna"],"exp":"Negowanie Holokaustu jest przestępstwem z § 130 kodeksu karnego (Volksverhetzung, podżeganie do nienawiści) – grozi za nie do 5 lat więzienia lub grzywna."}},{"id":"g-97","n":97,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Was bezahlt man in Deutschland automatisch, wenn man fest angestellt ist?","a":["Sozialversicherung","Sozialhilfe","Kindergeld","Wohngeld"]},"pl":{"q":"Co w Niemczech płaci się automatycznie, gdy jest się zatrudnionym na etacie?","a":["składki na ubezpieczenie społeczne (Sozialversicherung)","zasiłek z pomocy społecznej","zasiłek na dziecko (Kindergeld)","dodatek mieszkaniowy (Wohngeld)"],"exp":"Składki na ubezpieczenie społeczne pracodawca potrąca bezpośrednio z pensji. Sozialhilfe, Kindergeld i Wohngeld to świadczenia, które się otrzymuje, a nie płaci."}},{"id":"g-98","n":98,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wenn Abgeordnete im Deutschen Bundestag ihre Fraktion wechseln, …","a":["dürfen sie nicht mehr an den Sitzungen des Parlaments teilnehmen.","kann die Regierung ihre Mehrheit verlieren.","muss die Bundespräsidentin/der Bundespräsident zuvor ihr/sein Einverständnis geben.","dürfen die Wählerinnen/Wähler dieser Abgeordneten noch einmal wählen."]},"pl":{"q":"Gdy posłowie do Bundestagu zmieniają frakcję, …","a":["nie mogą już uczestniczyć w posiedzeniach parlamentu.","rząd może stracić większość.","musi na to najpierw wyrazić zgodę prezydent federalny.","ich wyborcy mogą głosować jeszcze raz."],"exp":"Poseł zachowuje mandat po zmianie frakcji (wolny mandat, art. 38 Ustawy Zasadniczej), więc jeśli przejdzie z koalicji do opozycji, rząd może stracić większość."}},{"id":"g-99","n":99,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Wer bezahlt in Deutschland die Sozialversicherungen?","a":["Arbeitgeberinnen/Arbeitgeber und Arbeitnehmerinnen/Arbeitnehmer","nur Arbeitnehmerinnen/Arbeitnehmer","alle Staatsangehörigen","nur Arbeitgeberinnen/Arbeitgeber"]},"pl":{"q":"Kto w Niemczech płaci składki na ubezpieczenia społeczne?","a":["pracodawcy i pracownicy","tylko pracownicy","wszyscy obywatele","tylko pracodawcy"],"exp":"Składki dzielone są co do zasady po połowie między pracodawcę i pracownika. Wyjątkiem jest ubezpieczenie wypadkowe, które w całości płaci pracodawca."}},{"id":"g-100","n":100,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Was gehört nicht zur gesetzlichen Sozialversicherung?","a":["die Lebensversicherung","die gesetzliche Rentenversicherung","die Arbeitslosenversicherung","die Pflegeversicherung"]},"pl":{"q":"Co nie należy do ustawowego ubezpieczenia społecznego?","a":["ubezpieczenie na życie","ustawowe ubezpieczenie emerytalne","ubezpieczenie na wypadek bezrobocia","ubezpieczenie pielęgnacyjne (Pflegeversicherung)"],"exp":"Ubezpieczenie na życie jest dobrowolne i prywatne. Ustawowe filary to ubezpieczenie zdrowotne, emerytalne, od bezrobocia, wypadkowe i pielęgnacyjne."}},{"id":"g-101","n":101,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Gewerkschaften sind Interessenverbände der …","a":["Jugendlichen.","Arbeitnehmerinnen und Arbeitnehmer.","Rentnerinnen und Rentner.","Arbeitgeberinnen und Arbeitgeber."]},"pl":{"q":"Związki zawodowe (Gewerkschaften) to organizacje reprezentujące interesy …","a":["młodzieży.","pracowników.","emerytów.","pracodawców."],"exp":"Związki zawodowe, np. ver.di czy IG Metall, reprezentują pracowników i negocjują z pracodawcami układy zbiorowe."}},{"id":"g-102","n":102,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Womit kann man in der Bundesrepublik Deutschland geehrt werden, wenn man auf politischem, wirtschaftlichem, kulturellem, geistigem oder sozialem Gebiet eine besondere Leistung erbracht hat? Mit dem …","a":["Bundesverdienstkreuz","Bundesadler","Vaterländischen Verdienstorden","Ehrentitel \"Held der Deutschen Demokratischen Republik\""]},"pl":{"q":"Czym można zostać uhonorowanym w Republice Federalnej Niemiec za szczególne zasługi na polu politycznym, gospodarczym, kulturalnym, intelektualnym lub społecznym?","a":["Federalnym Krzyżem Zasługi (Bundesverdienstkreuz)","Orłem Federalnym (Bundesadler)","Patriotycznym Orderem Zasługi (Vaterländischer Verdienstorden)","tytułem honorowym „Bohater Niemieckiej Republiki Demokratycznej”"],"exp":"Federalny Krzyż Zasługi, nadawany przez prezydenta federalnego, to jedyne ogólne odznaczenie państwowe RFN. Pozostałe ordery pochodzą z NRD, a orzeł federalny to godło państwa."}},{"id":"g-103","n":103,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was wird in Deutschland als \"Ampelkoalition\" bezeichnet? Die Zusammenarbeit …","a":["der Bundestagsfraktionen von CDU und CSU","von SPD, FDP und Bündnis 90/Die Grünen in einer Regierung","von CSU, Die LINKE und Bündnis 90/Die Grünen in einer Regierung","der Bundestagsfraktionen von CDU und SPD"]},"pl":{"q":"Co w Niemczech nazywa się „koalicją sygnalizacji świetlnej” (Ampelkoalition)? Współpracę …","a":["frakcji CDU i CSU w Bundestagu","SPD, FDP i Sojuszu 90/Zielonych w jednym rządzie","CSU, Die Linke i Sojuszu 90/Zielonych w jednym rządzie","frakcji CDU i SPD w Bundestagu"],"exp":"Nazwa pochodzi od kolorów partii: czerwony (SPD), żółty (FDP) i zielony (Zieloni). Taką koalicję tworzył rząd Olafa Scholza w latach 2021–2024."}},{"id":"g-104","n":104,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Eine Frau in Deutschland verliert ihre Arbeit. Was darf nicht der Grund für diese Entlassung sein?","a":["Die Frau ist lange krank und arbeitsunfähig.","Die Frau kam oft zu spät zur Arbeit.","Die Frau erledigt private Sachen während der Arbeitszeit.","Die Frau bekommt ein Kind und ihr Chef weiß das."]},"pl":{"q":"Kobieta w Niemczech traci pracę. Co nie może być powodem zwolnienia?","a":["Kobieta długo choruje i jest niezdolna do pracy.","Kobieta często spóźniała się do pracy.","Kobieta załatwia w czasie pracy sprawy prywatne.","Kobieta spodziewa się dziecka, a jej szef o tym wie."],"exp":"Ustawa o ochronie macierzyństwa (Mutterschutzgesetz) zakazuje co do zasady zwolnienia kobiety w ciąży i do czterech miesięcy po porodzie."}},{"id":"g-105","n":105,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was ist eine Aufgabe von Wahlhelferinnen/Wahlhelfern in Deutschland?","a":["Sie helfen alten Menschen bei der Stimmabgabe in der Wahlkabine.","Sie schreiben die Wahlbenachrichtigungen vor der Wahl.","Sie geben Zwischenergebnisse an die Medien weiter.","Sie zählen die Stimmen nach dem Ende der Wahl."]},"pl":{"q":"Jakie jest jedno z zadań członków komisji wyborczych (Wahlhelfer) w Niemczech?","a":["Pomagają starszym osobom oddać głos w kabinie wyborczej.","Wypisują przed wyborami zawiadomienia wyborcze.","Przekazują mediom wyniki cząstkowe.","Liczą głosy po zakończeniu głosowania."],"exp":"Wahlhelfer pracują w lokalu wyborczym i po jego zamknięciu publicznie liczą głosy. Tajność głosowania wyklucza ich pomoc w kabinie."}},{"id":"g-106","n":106,"st":null,"c":3,"de":{"q":"In Deutschland helfen ehrenamtliche Wahlhelferinnen und Wahlhelfer bei den Wahlen. Was ist eine Aufgabe von Wahlhelferinnen/Wahlhelfern?","a":["Sie helfen Kindern und alten Menschen beim Wählen.","Sie schreiben Karten und Briefe mit der Angabe des Wahllokals.","Sie geben Zwischenergebnisse an Journalisten weiter.","Sie zählen die Stimmen nach dem Ende der Wahl."]},"pl":{"q":"W Niemczech przy wyborach pomagają społeczni członkowie komisji wyborczych (Wahlhelfer). Jakie jest jedno z ich zadań?","a":["Pomagają dzieciom i starszym osobom w głosowaniu.","Piszą kartki i listy z informacją o lokalu wyborczym.","Przekazują dziennikarzom wyniki cząstkowe.","Liczą głosy po zakończeniu głosowania."],"exp":"Wolontariusze w komisjach wyborczych nadzorują przebieg głosowania i po zamknięciu lokalu liczą głosy. Zawiadomienia wyborcze wysyła urząd gminy."}},{"id":"g-107","n":107,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Bundestag in Deutschland gewählt?","a":["2 Jahre","4 Jahre","6 Jahre","8 Jahre"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybiera się w Niemczech Bundestag?","a":["2 lata","4 lata","6 lat","8 lat"],"exp":"Kadencja Bundestagu trwa cztery lata (art. 39 Ustawy Zasadniczej)."}},{"id":"g-108","n":108,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Bei einer Bundestagswahl in Deutschland darf jede/jeder wählen, die/der …","a":["in der Bundesrepublik Deutschland wohnt und wählen möchte.","Bürgerin/Bürger der Bundesrepublik Deutschland ist und mindestens 18 Jahre alt ist.","seit mindestens 3 Jahren in der Bundesrepublik Deutschland lebt.","Bürgerin/Bürger der Bundesrepublik Deutschland ist und mindestens 21 Jahre alt ist."]},"pl":{"q":"W wyborach do Bundestagu może głosować każdy, kto …","a":["mieszka w Republice Federalnej Niemiec i chce głosować.","jest obywatelem Republiki Federalnej Niemiec i ma co najmniej 18 lat.","mieszka w Republice Federalnej Niemiec od co najmniej 3 lat.","jest obywatelem Republiki Federalnej Niemiec i ma co najmniej 21 lat."],"exp":"Prawo głosu w wyborach do Bundestagu mają obywatele niemieccy, którzy ukończyli 18 lat. Obywatele UE mieszkający w Niemczech mogą głosować tylko w wyborach komunalnych i europejskich."}},{"id":"g-109","n":109,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wie oft gibt es normalerweise Bundestagswahlen in Deutschland?","a":["alle drei Jahre","alle vier Jahre","alle fünf Jahre","alle sechs Jahre"]},"pl":{"q":"Jak często zwykle odbywają się w Niemczech wybory do Bundestagu?","a":["co trzy lata","co cztery lata","co pięć lat","co sześć lat"],"exp":"Kadencja trwa cztery lata, więc wybory odbywają się co cztery lata, chyba że Bundestag zostanie wcześniej rozwiązany, jak w 2025 r."}},{"id":"g-110","n":110,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Bundestag in Deutschland gewählt?","a":["2 Jahre","3 Jahre","4 Jahre","5 Jahre"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybiera się w Niemczech Bundestag?","a":["2 lata","3 lata","4 lata","5 lat"],"exp":"Bundestag wybiera się na cztery lata (art. 39 Ustawy Zasadniczej). Pięć lat trwa np. kadencja Parlamentu Europejskiego i większości landtagów."}},{"id":"g-111","n":111,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Welche Handlungen mit Bezug auf den Staat Israel sind in Deutschland verboten?","a":["die Politik Israels öffentlich kritisieren","das Aufhängen einer israelischen Flagge auf dem Privatgrundstück","eine Diskussion über die Politik Israels","der öffentliche Aufruf zur Vernichtung Israels"]},"pl":{"q":"Jakie działania dotyczące państwa Izrael są w Niemczech zakazane?","a":["publiczna krytyka polityki Izraela","wywieszenie izraelskiej flagi na prywatnej posesji","dyskusja o polityce Izraela","publiczne wzywanie do zniszczenia Izraela"],"exp":"Krytyka i dyskusja o polityce Izraela mieszczą się w wolności słowa. Publiczne wzywanie do zniszczenia państwa jest natomiast karalne, m.in. jako podżeganie (Volksverhetzung)."}},{"id":"g-112","n":112,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Die Wahlen in Deutschland sind …","a":["speziell.","geheim.","berufsbezogen.","geschlechtsabhängig."]},"pl":{"q":"Wybory w Niemczech są …","a":["specjalne.","tajne.","zależne od zawodu.","zależne od płci."],"exp":"Art. 38 Ustawy Zasadniczej: wybory są powszechne, bezpośrednie, wolne, równe i tajne."}},{"id":"g-113","n":113,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Wahlen in Deutschland gewinnt die Partei, die …","a":["die meisten Stimmen bekommt.","die meisten Männer mehrheitlich gewählt haben.","die meisten Stimmen bei den Arbeiterinnen/Arbeitern bekommen hat.","die meisten Erststimmen für ihre Kanzlerkandidatin/ihren Kanzlerkandidaten erhalten hat."]},"pl":{"q":"Wybory w Niemczech wygrywa partia, która …","a":["zdobędzie najwięcej głosów.","zdobędzie najwięcej głosów mężczyzn.","zdobędzie najwięcej głosów wśród robotników.","zdobędzie najwięcej pierwszych głosów dla swojego kandydata na kanclerza."],"exp":"Wygrywa partia z największą liczbą głosów. Kanclerza nie wybiera się bezpośrednio, a pierwszy głos oddaje się na kandydata w okręgu."}},{"id":"g-114","n":114,"st":null,"c":1,"de":{"q":"An demokratischen Wahlen in Deutschland teilzunehmen ist …","a":["eine Pflicht.","ein Recht.","ein Zwang.","eine Last."]},"pl":{"q":"Udział w demokratycznych wyborach w Niemczech jest …","a":["obowiązkiem.","prawem.","przymusem.","ciężarem."],"exp":"W Niemczech nie ma obowiązku głosowania – udział w wyborach to prawo obywatela."}},{"id":"g-115","n":115,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Was bedeutet \"aktives Wahlrecht\" in Deutschland?","a":["Man kann gewählt werden.","Man muss wählen gehen.","Man kann wählen.","Man muss zur Auszählung der Stimmen gehen."]},"pl":{"q":"Co oznacza w Niemczech „czynne prawo wyborcze” (aktives Wahlrecht)?","a":["Można zostać wybranym.","Trzeba iść na wybory.","Można głosować.","Trzeba iść na liczenie głosów."],"exp":"Czynne prawo wyborcze to prawo do głosowania, bierne (passives Wahlrecht) – prawo do kandydowania."}},{"id":"g-116","n":116,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wenn Sie bei einer Bundestagswahl in Deutschland wählen dürfen, heißt das …","a":["aktive Wahlkampagne.","aktives Wahlverfahren.","aktiver Wahlkampf.","aktives Wahlrecht."]},"pl":{"q":"To, że może Pan/Pani głosować w wyborach do Bundestagu, nazywa się …","a":["aktywną kampanią wyborczą.","aktywną procedurą wyborczą.","aktywną walką wyborczą.","czynnym prawem wyborczym (aktives Wahlrecht)."],"exp":"Prawo do głosowania to czynne prawo wyborcze; prawo do kandydowania to bierne prawo wyborcze."}},{"id":"g-117","n":117,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wie viel Prozent der Zweitstimmen müssen Parteien mindestens bekommen, um in den Deutschen Bundestag gewählt zu werden?","a":["3%","4%","5%","6%"]},"pl":{"q":"Jaki minimalny odsetek drugich głosów (Zweitstimmen) musi zdobyć partia, aby wejść do Bundestagu?","a":["3%","4%","5%","6%"],"exp":"Obowiązuje 5-procentowy próg wyborczy (Fünf-Prozent-Hürde). Wyjątek: partie mniejszości narodowych, np. SSW, oraz partie, które zdobędą co najmniej trzy mandaty okręgowe."}},{"id":"g-118","n":118,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wer darf bei den rund 40 jüdischen Makkabi-Sportvereinen Mitglied werden?","a":["nur Deutsche","nur Israelis","nur religiöse Menschen","alle Menschen"]},"pl":{"q":"Kto może zostać członkiem jednego z około 40 żydowskich klubów sportowych Makkabi?","a":["tylko Niemcy","tylko Izraelczycy","tylko osoby religijne","wszyscy"],"exp":"Kluby Makkabi są otwarte dla wszystkich, niezależnie od religii czy pochodzenia."}},{"id":"g-119","n":119,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wahlen in Deutschland sind frei. Was bedeutet das?","a":["Alle verurteilten Straftäterinnen/Straftäter dürfen nicht wählen.","Wenn ich wählen gehen möchte, muss meine Arbeitgeberin/mein Arbeitgeber mir frei geben.","Jede Person kann ohne Zwang entscheiden, ob sie wählen möchte und wen sie wählen möchte.","Ich kann frei entscheiden, wo ich wählen gehen möchte."]},"pl":{"q":"Wybory w Niemczech są wolne. Co to oznacza?","a":["Wszyscy skazani przestępcy nie mogą głosować.","Jeśli chcę iść na wybory, pracodawca musi dać mi wolne.","Każdy może bez przymusu zdecydować, czy chce głosować i na kogo.","Mogę swobodnie zdecydować, gdzie pójdę głosować."],"exp":"Wolność wyborów oznacza brak jakiegokolwiek nacisku: nikt nie może zmuszać do głosowania ani wpływać na wybór. Wybory i tak odbywają się w niedzielę."}},{"id":"g-120","n":120,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Das Wahlsystem in Deutschland ist ein …","a":["Zensuswahlrecht.","Dreiklassenwahlrecht.","Mehrheits- und Verhältniswahlrecht.","allgemeines Männerwahlrecht."]},"pl":{"q":"System wyborczy w Niemczech to …","a":["cenzusowe prawo wyborcze.","trójklasowe prawo wyborcze.","połączenie systemu większościowego i proporcjonalnego.","powszechne prawo wyborcze tylko dla mężczyzn."],"exp":"Pierwszym głosem wybiera się większościowo kandydata w okręgu, drugim proporcjonalnie listę partii – stąd system mieszany (personalisierte Verhältniswahl). Trójklasowe prawo wyborcze obowiązywało w Prusach do 1918 r."}},{"id":"g-121","n":121,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Eine Partei möchte in den Deutschen Bundestag. Sie muss aber einen Mindestanteil an Wählerstimmen haben. Das heißt …","a":["5%-Hürde.","Zulassungsgrenze.","Basiswert.","Richtlinie."]},"pl":{"q":"Partia chce wejść do niemieckiego parlamentu federalnego (Bundestag), ale musi uzyskać minimalny odsetek głosów. Nazywa się to …","a":["progiem 5% (5%-Hürde).","granicą dopuszczenia.","wartością bazową.","wytyczną."],"exp":"Partia musi zdobyć co najmniej 5% głosów oddanych na listy (tzw. drugich głosów), żeby wejść do Bundestagu. Ten sam próg obowiązuje w wyborach do parlamentów krajów związkowych."}},{"id":"g-122","n":122,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welchem Grundsatz unterliegen Wahlen in Deutschland? Wahlen in Deutschland sind …","a":["frei, gleich, geheim.","offen, sicher, frei.","geschlossen, gleich, sicher.","sicher, offen, freiwillig."]},"pl":{"q":"Jakim zasadom podlegają wybory w Niemczech? Wybory w Niemczech są …","a":["wolne, równe, tajne.","jawne, bezpieczne, wolne.","zamknięte, równe, bezpieczne.","bezpieczne, jawne, dobrowolne."],"exp":"Art. 38 Ustawy Zasadniczej (Grundgesetz) mówi, że wybory są powszechne, bezpośrednie, wolne, równe i tajne. Jawność głosowania wykluczałaby wolny wybór."}},{"id":"g-123","n":123,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Was ist in Deutschland die \"5%-Hürde\"?","a":["Abstimmungsregelung im Bundestag für kleine Parteien","Anwesenheitskontrolle im Bundestag für Abstimmungen","Mindestanteil an Wählerstimmen, um ins Parlament zu kommen","Anwesenheitskontrolle im Bundesrat für Abstimmungen"]},"pl":{"q":"Czym jest w Niemczech „próg 5%” (5%-Hürde)?","a":["zasadą głosowania w Bundestagu dotyczącą małych partii","kontrolą obecności w Bundestagu przy głosowaniach","minimalnym odsetkiem głosów potrzebnym, by dostać się do parlamentu","kontrolą obecności w Bundesracie przy głosowaniach"],"exp":"Próg wyborczy dotyczy wyborów, a nie pracy parlamentu: partia z wynikiem poniżej 5% nie dostaje mandatów z list."}},{"id":"g-124","n":124,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Die Bundestagswahl in Deutschland ist die Wahl …","a":["der Bundeskanzlerin/des Bundeskanzlers.","der Parlamente der Länder.","des Parlaments für Deutschland.","der Bundespräsidentin/des Bundespräsidenten."]},"pl":{"q":"Wybory do Bundestagu to wybory …","a":["kanclerza federalnego (Bundeskanzler).","parlamentów krajów związkowych.","parlamentu ogólnoniemieckiego.","prezydenta federalnego (Bundespräsident)."],"exp":"Obywatele wybierają bezpośrednio tylko Bundestag, czyli parlament federalny. Kanclerza wybiera potem Bundestag, a prezydenta Zgromadzenie Federalne (Bundesversammlung)."}},{"id":"g-125","n":125,"st":null,"c":1,"de":{"q":"In einer Demokratie ist eine Funktion von regelmäßigen Wahlen, …","a":["die Bürgerinnen und Bürger zu zwingen, ihre Stimme abzugeben.","nach dem Willen der Wählermehrheit den Wechsel der Regierung zu ermöglichen.","im Land bestehende Gesetze beizubehalten.","den Armen mehr Macht zu geben."]},"pl":{"q":"W demokracji jedną z funkcji regularnych wyborów jest …","a":["zmuszanie obywateli do oddania głosu.","umożliwienie zmiany rządu zgodnie z wolą większości wyborców.","utrzymanie obowiązujących w kraju ustaw.","danie biednym więcej władzy."],"exp":"Regularne wybory pozwalają pokojowo odsunąć rząd od władzy, jeśli większość wyborców tego chce. W Niemczech nie ma obowiązku głosowania."}},{"id":"g-126","n":126,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Was bekommen wahlberechtigte Bürgerinnen und Bürger in Deutschland vor einer Wahl?","a":["eine Wahlbenachrichtigung von der Gemeinde","eine Wahlerlaubnis von der Bundespräsidentin/von dem Bundespräsidenten","eine Benachrichtigung von der Bundesversammlung","eine Benachrichtigung vom Pfarramt"]},"pl":{"q":"Co otrzymują przed wyborami obywatele Niemiec uprawnieni do głosowania?","a":["zawiadomienie o wyborach (Wahlbenachrichtigung) od gminy","zezwolenie na głosowanie od prezydenta federalnego","zawiadomienie od Zgromadzenia Federalnego (Bundesversammlung)","zawiadomienie od parafii"],"exp":"Gmina, która prowadzi spis wyborców, wysyła każdemu uprawnionemu zawiadomienie z adresem lokalu wyborczego. Na jego podstawie można też zamówić głosowanie korespondencyjne."}},{"id":"g-127","n":127,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Warum gibt es die 5%-Hürde im Wahlgesetz der Bundesrepublik Deutschland? Es gibt sie, weil …","a":["die Programme von vielen kleinen Parteien viele Gemeinsamkeiten haben.","die Bürgerinnen und Bürger bei vielen kleinen Parteien die Orientierung verlieren können.","viele kleine Parteien die Regierungsbildung erschweren.","die kleinen Parteien nicht so viel Geld haben, um die Politikerinnen und Politiker zu bezahlen."]},"pl":{"q":"Dlaczego w niemieckiej ordynacji wyborczej istnieje próg 5%? Istnieje on, ponieważ …","a":["programy wielu małych partii mają wiele cech wspólnych.","obywatele mogą się pogubić przy wielu małych partiach.","wiele małych partii utrudnia tworzenie rządu.","małe partie nie mają dość pieniędzy, by płacić politykom."],"exp":"Próg wprowadzono z doświadczenia Republiki Weimarskiej, gdzie rozdrobniony parlament utrudniał tworzenie stabilnych rządów."}},{"id":"g-128","n":128,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Parlamentsmitglieder, die von den Bürgerinnen und Bürgern gewählt werden, nennt man …","a":["Abgeordnete.","Kanzlerinnen/Kanzler.","Botschafterinnen/Botschafter.","Ministerpräsidentinnen/Ministerpräsidenten."]},"pl":{"q":"Członków parlamentu wybieranych przez obywateli nazywa się …","a":["posłami (Abgeordnete).","kanclerzami.","ambasadorami.","premierami krajów związkowych (Ministerpräsidenten)."],"exp":"Posłowie (Abgeordnete) są wybierani przez obywateli i reprezentują cały naród. Kanclerza i premierów krajów wybierają parlamenty, a nie bezpośrednio obywatele."}},{"id":"g-129","n":129,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Vom Volk gewählt wird in Deutschland …","a":["die Bundeskanzlerin/der Bundeskanzler.","die Ministerpräsidentin/der Ministerpräsident eines Bundeslandes.","der Bundestag.","die Bundespräsidentin/der Bundespräsident."]},"pl":{"q":"W Niemczech naród wybiera …","a":["kanclerza federalnego (Bundeskanzler).","premiera kraju związkowego (Ministerpräsident).","parlament federalny (Bundestag).","prezydenta federalnego (Bundespräsident)."],"exp":"Na szczeblu federalnym obywatele głosują bezpośrednio tylko na Bundestag. Kanclerza wybiera Bundestag, premiera landu parlament krajowy, a prezydenta Zgromadzenie Federalne."}},{"id":"g-130","n":130,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welcher Stimmzettel wäre bei einer Bundestagswahl gültig? In Anlehnung an Bundeswahlordnung (BWO), Anlage 26","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Która karta do głosowania byłaby ważna w wyborach do Bundestagu? (wg Ordynacji wyborczej (Bundeswahlordnung), załącznik 26)","a":["1","2","3","4"],"exp":"Każdy wyborca ma dwa głosy: jeden krzyżyk po lewej (Erststimme, na kandydata w okręgu) i jeden po prawej (Zweitstimme, na listę partyjną). Tylko na karcie 1 jest dokładnie po jednym krzyżyku w każdej kolumnie."},"img":"g-130.jpg"},{"id":"g-131","n":131,"st":null,"c":2,"de":{"q":"In Deutschland ist eine Bürgermeisterin/ein Bürgermeister …","a":["die Leiterin/der Leiter einer Schule.","die Chefin/der Chef einer Bank.","das Oberhaupt einer Gemeinde.","die/der Vorsitzende einer Partei."]},"pl":{"q":"W Niemczech burmistrz (Bürgermeister) to …","a":["dyrektor szkoły.","szef banku.","głowa gminy.","przewodniczący partii."],"exp":"Burmistrz stoi na czele gminy lub miasta i kieruje jej administracją. W większości krajów związkowych jest wybierany bezpośrednio przez mieszkańców."}},{"id":"g-132","n":132,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Viele Menschen in Deutschland arbeiten in ihrer Freizeit ehrenamtlich. Was bedeutet das?","a":["Sie arbeiten als Soldatinnen/Soldaten.","Sie arbeiten freiwillig und unbezahlt in Vereinen und Verbänden.","Sie arbeiten in der Bundesregierung.","Sie arbeiten in einem Krankenhaus und verdienen dabei Geld."]},"pl":{"q":"Wiele osób w Niemczech działa w wolnym czasie społecznie (ehrenamtlich). Co to znaczy?","a":["Pracują jako żołnierze.","Pracują dobrowolnie i bez wynagrodzenia w stowarzyszeniach i organizacjach.","Pracują w rządzie federalnym.","Pracują w szpitalu i zarabiają przy tym pieniądze."],"exp":"Ehrenamt to dosłownie „urząd honorowy”: dobrowolna, nieodpłatna praca na rzecz innych, np. w klubie sportowym, straży pożarnej czy organizacji charytatywnej."}},{"id":"g-133","n":133,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was ist bei Bundestags- und Landtagswahlen in Deutschland erlaubt?","a":["Der Ehemann wählt für seine Frau mit.","Man kann durch Briefwahl seine Stimme abgeben.","Man kann am Wahltag telefonisch seine Stimme abgeben.","Kinder ab dem Alter von 14 Jahren dürfen wählen."]},"pl":{"q":"Co jest dozwolone w wyborach do Bundestagu i do parlamentów krajowych (Landtag)?","a":["Mąż głosuje także za swoją żonę.","Można oddać głos korespondencyjnie (Briefwahl).","W dniu wyborów można zagłosować telefonicznie.","Głosować mogą dzieci od 14. roku życia."],"exp":"Głosowanie korespondencyjne jest w Niemczech powszechnie dostępne i nie wymaga uzasadnienia. Głos jest osobisty, więc nikt nie może głosować za kogoś innego."}},{"id":"g-134","n":134,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Man will die Buslinie abschaffen, mit der Sie immer zur Arbeit fahren. Was können Sie machen, um die Buslinie zu erhalten?","a":["Ich beteilige mich an einer Bürgerinitiative für die Erhaltung der Buslinie oder gründe selber eine Initiative.","Ich werde Mitglied in einem Sportverein und trainiere Radfahren.","Ich wende mich an das Finanzamt, weil ich als Steuerzahlerin/Steuerzahler ein Recht auf die Buslinie habe.","Ich schreibe einen Brief an das Forstamt der Gemeinde."]},"pl":{"q":"Linia autobusowa, którą zawsze jeździ Pan/Pani do pracy, ma zostać zlikwidowana. Co może Pan/Pani zrobić, żeby ją utrzymać?","a":["Przyłączam się do inicjatywy obywatelskiej na rzecz utrzymania linii albo sam(a) zakładam taką inicjatywę.","Zapisuję się do klubu sportowego i trenuję jazdę na rowerze.","Zwracam się do urzędu skarbowego, bo jako podatnik mam prawo do tej linii.","Piszę list do gminnego nadleśnictwa."],"exp":"Inicjatywa obywatelska (Bürgerinitiative) to typowa forma udziału w życiu lokalnym: mieszkańcy organizują się, by wpłynąć na decyzje gminy w konkretnej sprawie."}},{"id":"g-135","n":135,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wen vertreten die Gewerkschaften in Deutschland?","a":["große Unternehmen","kleine Unternehmen","Selbstständige","Arbeitnehmerinnen und Arbeitnehmer"]},"pl":{"q":"Kogo reprezentują w Niemczech związki zawodowe (Gewerkschaften)?","a":["duże przedsiębiorstwa","małe przedsiębiorstwa","osoby samozatrudnione","pracowników najemnych"],"exp":"Związki zawodowe reprezentują pracowników, m.in. negocjując z pracodawcami układy zbiorowe o płacach i czasie pracy. Pracodawców reprezentują ich własne związki (Arbeitgeberverbände)."}},{"id":"g-136","n":136,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Sie gehen in Deutschland zum Arbeitsgericht bei …","a":["falscher Nebenkostenabrechnung.","ungerechtfertigter Kündigung durch Ihre Chefin/Ihren Chef.","Problemen mit den Nachbarinnen/Nachbarn.","Schwierigkeiten nach einem Verkehrsunfall."]},"pl":{"q":"Do sądu pracy (Arbeitsgericht) idzie się w Niemczech w przypadku …","a":["błędnego rozliczenia kosztów dodatkowych mieszkania.","nieuzasadnionego wypowiedzenia przez szefa.","problemów z sąsiadami.","trudności po wypadku drogowym."],"exp":"Sąd pracy rozstrzyga spory między pracownikiem a pracodawcą, np. o zwolnienie czy wynagrodzenie. Spory najemców i sąsiedzkie rozpatrują zwykłe sądy cywilne."}},{"id":"g-137","n":137,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Welches Gericht ist in Deutschland bei Konflikten in der Arbeitswelt zuständig?","a":["das Familiengericht","das Strafgericht","das Arbeitsgericht","das Amtsgericht"]},"pl":{"q":"Który sąd jest w Niemczech właściwy w sporach związanych z pracą?","a":["sąd rodzinny","sąd karny","sąd pracy (Arbeitsgericht)","sąd rejonowy (Amtsgericht)"],"exp":"Spory między pracownikami a pracodawcami należą do osobnej gałęzi sądownictwa – sądów pracy, z Federalnym Sądem Pracy w Erfurcie na czele."}},{"id":"g-138","n":138,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Was kann ich in Deutschland machen, wenn mir meine Arbeitgeberin/mein Arbeitgeber zu Unrecht gekündigt hat?","a":["weiterarbeiten und freundlich zur Chefin/zum Chef sein","ein Mahnverfahren gegen die Arbeitgeberin/den Arbeitgeber führen","Kündigungsschutzklage erheben","die Arbeitgeberin/den Arbeitgeber bei der Polizei anzeigen"]},"pl":{"q":"Co mogę zrobić w Niemczech, jeśli pracodawca bezpodstawnie mnie zwolnił?","a":["pracować dalej i być miłym dla szefa","wszcząć przeciwko pracodawcy postępowanie upominawcze (Mahnverfahren)","wnieść powództwo o ochronę przed zwolnieniem (Kündigungsschutzklage)","złożyć na pracodawcę doniesienie na policję"],"exp":"Wypowiedzenie można zaskarżyć w sądzie pracy pozwem Kündigungsschutzklage, ale trzeba to zrobić w ciągu 3 tygodni od otrzymania wypowiedzenia."}},{"id":"g-139","n":139,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wann kommt es in Deutschland zu einem Prozess vor Gericht? Wenn jemand …","a":["zu einer anderen Religion übertritt.","eine Straftat begangen hat und angeklagt wird.","eine andere Meinung als die der Regierung vertritt.","sein Auto falsch geparkt hat und es abgeschleppt wird."]},"pl":{"q":"Kiedy w Niemczech dochodzi do procesu sądowego? Gdy ktoś …","a":["przechodzi na inną religię.","popełnił przestępstwo i został oskarżony.","ma inne zdanie niż rząd.","źle zaparkował samochód i ten został odholowany."],"exp":"Proces karny odbywa się, gdy prokuratura wniesie akt oskarżenia o przestępstwo. Zmiana religii i krytyka rządu są chronione przez Ustawę Zasadniczą, a złe parkowanie to tylko wykroczenie."}},{"id":"g-140","n":140,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Was macht eine Schöffin/ein Schöffe in Deutschland? Sie/Er …","a":["entscheidet mit Richterinnen/Richtern über Schuld und Strafe.","gibt Bürgerinnen/Bürgern rechtlichen Rat.","stellt Urkunden aus.","verteidigt die Angeklagte/den Angeklagten."]},"pl":{"q":"Czym zajmuje się w Niemczech ławnik (Schöffe)? Ławnik …","a":["decyduje razem z sędziami o winie i karze.","udziela obywatelom porad prawnych.","wystawia dokumenty urzędowe.","broni oskarżonego."],"exp":"Ławnicy to obywatele bez wykształcenia prawniczego, którzy w sprawach karnych orzekają razem z sędziami zawodowymi i mają przy tym równy głos."}},{"id":"g-141","n":141,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Wer berät in Deutschland Personen bei Rechtsfragen und vertritt sie vor Gericht?","a":["eine Rechtsanwältin/ein Rechtsanwalt","eine Richterin/ein Richter","eine Schöffin/ein Schöffe","eine Staatsanwältin/ein Staatsanwalt"]},"pl":{"q":"Kto w Niemczech doradza ludziom w sprawach prawnych i reprezentuje ich przed sądem?","a":["adwokat (Rechtsanwalt)","sędzia (Richter)","ławnik (Schöffe)","prokurator (Staatsanwalt)"],"exp":"Rechtsanwalt to adwokat lub radca prawny, który doradza klientom i reprezentuje ich w sądzie. Sędzia orzeka, a prokurator oskarża."}},{"id":"g-142","n":142,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was ist die Hauptaufgabe einer Richterin/eines Richters in Deutschland? Eine Richterin/ein Richter …","a":["vertritt Bürgerinnen und Bürger vor einem Gericht.","arbeitet an einem Gericht und spricht Urteile.","ändert Gesetze.","betreut Jugendliche vor Gericht."]},"pl":{"q":"Jakie jest główne zadanie sędziego w Niemczech? Sędzia …","a":["reprezentuje obywateli przed sądem.","pracuje w sądzie i wydaje wyroki.","zmienia ustawy.","opiekuje się młodzieżą w sądzie."],"exp":"Sędzia wydaje wyroki i jest przy tym niezawisły – podlega tylko ustawie (art. 97 Ustawy Zasadniczej). Ustawy zmienia parlament."}},{"id":"g-143","n":143,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Eine Richterin/ein Richter in Deutschland gehört zur …","a":["Judikative.","Exekutive.","Operative.","Legislative."]},"pl":{"q":"Sędzia w Niemczech należy do …","a":["władzy sądowniczej (Judikative).","władzy wykonawczej (Exekutive).","władzy operacyjnej.","władzy ustawodawczej (Legislative)."],"exp":"Trójpodział władzy: legislatywa uchwala ustawy, egzekutywa je wykonuje, a judykatywa – czyli sądy i sędziowie – orzeka."}},{"id":"g-144","n":144,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Eine Richterin/ein Richter gehört in Deutschland zur …","a":["vollziehenden Gewalt.","rechtsprechenden Gewalt.","planenden Gewalt.","gesetzgebenden Gewalt."]},"pl":{"q":"Sędzia należy w Niemczech do …","a":["władzy wykonawczej.","władzy sądowniczej.","władzy planującej.","władzy ustawodawczej."],"exp":"Po niemiecku „rechtsprechende Gewalt”, czyli władza sądownicza (judykatywa). „Władza planująca” nie istnieje w trójpodziale władzy."}},{"id":"g-145","n":145,"st":null,"c":0,"de":{"q":"In Deutschland wird die Staatsgewalt geteilt. Für welche Staatsgewalt arbeitet eine Richterin/ein Richter? Für die …","a":["Judikative","Exekutive","Presse","Legislative"]},"pl":{"q":"W Niemczech władza państwowa jest podzielona. Dla której władzy pracuje sędzia? Dla …","a":["władzy sądowniczej (Judikative)","władzy wykonawczej (Exekutive)","prasy","władzy ustawodawczej (Legislative)"],"exp":"Sędziowie tworzą władzę sądowniczą. Prasę nazywa się czasem „czwartą władzą”, ale nie jest ona częścią państwowego trójpodziału."}},{"id":"g-146","n":146,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wie nennt man in Deutschland ein Verfahren vor einem Gericht?","a":["Programm","Prozedur","Protokoll","Prozess"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się w Niemczech postępowanie przed sądem?","a":["program","procedura","protokół","proces (Prozess)"],"exp":"Postępowanie sądowe to po niemiecku „Prozess” – tak jak po polsku proces. Protokół to tylko jego zapis."}},{"id":"g-147","n":147,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was ist die Arbeit einer Richterin/eines Richters in Deutschland?","a":["Deutschland regieren","Recht sprechen","Pläne erstellen","Gesetze erlassen"]},"pl":{"q":"Na czym polega praca sędziego w Niemczech?","a":["rządzenie Niemcami","orzekanie, czyli wymierzanie sprawiedliwości (Recht sprechen)","sporządzanie planów","stanowienie ustaw"],"exp":"„Recht sprechen” to dosłownie „mówić prawo”, czyli wydawać wyroki. Rządzi rząd, a ustawy stanowi parlament."}},{"id":"g-148","n":148,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was ist eine Aufgabe der Polizei in Deutschland?","a":["das Land zu verteidigen","die Bürgerinnen und Bürger abzuhören","die Gesetze zu beschließen","die Einhaltung von Gesetzen zu überwachen"]},"pl":{"q":"Co jest jednym z zadań policji w Niemczech?","a":["obrona kraju","podsłuchiwanie obywateli","uchwalanie ustaw","pilnowanie przestrzegania prawa"],"exp":"Policja, podległa w Niemczech głównie krajom związkowym, dba o bezpieczeństwo i przestrzeganie prawa. Kraju broni Bundeswehra, a ustawy uchwala parlament."}},{"id":"g-149","n":149,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Was ist ein Beispiel für antisemitisches Verhalten?","a":["ein jüdisches Fest besuchen","die israelische Regierung kritisieren","den Holocaust leugnen","gegen Juden Fußball spielen."]},"pl":{"q":"Co jest przykładem zachowania antysemickiego?","a":["udział w żydowskim święcie","krytykowanie izraelskiego rządu","zaprzeczanie Holokaustowi","gra w piłkę nożną przeciwko Żydom"],"exp":"Negowanie Holokaustu jest antysemityzmem i w Niemczech przestępstwem (§ 130 kodeksu karnego). Rzeczowa krytyka polityki rządu Izraela sama w sobie antysemityzmem nie jest."}},{"id":"g-150","n":150,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Eine Gerichtsschöffin/ein Gerichtsschöffe in Deutschland ist …","a":["die Stellvertreterin/der Stellvertreter des Stadtoberhaupts.","eine ehrenamtliche Richterin/ein ehrenamtlicher Richter.","ein Mitglied eines Gemeinderats.","eine Person, die Jura studiert hat."]},"pl":{"q":"Ławnik sądowy (Gerichtsschöffe) w Niemczech to …","a":["zastępca burmistrza.","sędzia społeczny (niezawodowy, honorowy).","członek rady gminy.","osoba, która studiowała prawo."],"exp":"Ławnik jest „ehrenamtlicher Richter”, czyli sędzią pełniącym tę funkcję społecznie, bez wykształcenia prawniczego. Ławników wybiera się na pięcioletnią kadencję."}},{"id":"g-151","n":151,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wer baute die Mauer in Berlin?","a":["Großbritannien","die DDR","die Bundesrepublik Deutschland","die USA"]},"pl":{"q":"Kto zbudował Mur Berliński?","a":["Wielka Brytania","NRD (DDR)","Republika Federalna Niemiec","USA"],"exp":"NRD zaczęła budować mur 13 sierpnia 1961 roku, żeby powstrzymać ucieczki na Zachód. Mur upadł 9 listopada 1989 roku."}},{"id":"g-152","n":152,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wann waren die Nationalsozialisten mit Adolf Hitler in Deutschland an der Macht?","a":["1918 bis 1923","1932 bis 1950","1933 bis 1945","1945 bis 1989"]},"pl":{"q":"Kiedy narodowi socjaliści z Adolfem Hitlerem sprawowali władzę w Niemczech?","a":["od 1918 do 1923","od 1932 do 1950","od 1933 do 1945","od 1945 do 1989"],"exp":"Hitler został kanclerzem 30 stycznia 1933 roku, a reżim upadł wraz z kapitulacją Niemiec w maju 1945 roku."}},{"id":"g-153","n":153,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was war am 8. Mai 1945?","a":["Tod Adolf Hitlers","Beginn des Berliner Mauerbaus","Wahl von Konrad Adenauer zum Bundeskanzler","Ende des Zweiten Weltkriegs in Europa"]},"pl":{"q":"Co wydarzyło się 8 maja 1945 roku?","a":["śmierć Adolfa Hitlera","początek budowy Muru Berlińskiego","wybór Konrada Adenauera na kanclerza federalnego","koniec II wojny światowej w Europie"],"exp":"8 maja 1945 roku weszła w życie bezwarunkowa kapitulacja Wehrmachtu. Hitler zginął wcześniej, 30 kwietnia 1945 roku."}},{"id":"g-154","n":154,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wann war der Zweite Weltkrieg zu Ende?","a":["1933","1945","1949","1961"]},"pl":{"q":"Kiedy zakończyła się II wojna światowa?","a":["1933","1945","1949","1961"],"exp":"W Europie wojna skończyła się 8 maja 1945 roku, a w Azji kapitulacją Japonii 2 września 1945 roku."}},{"id":"g-155","n":155,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wann waren die Nationalsozialisten in Deutschland an der Macht?","a":["1888 bis 1918","1921 bis 1934","1933 bis 1945","1949 bis 1963"]},"pl":{"q":"Kiedy narodowi socjaliści sprawowali władzę w Niemczech?","a":["od 1888 do 1918","od 1921 do 1934","od 1933 do 1945","od 1949 do 1963"],"exp":"Od przejęcia władzy przez Hitlera w styczniu 1933 roku do kapitulacji w maju 1945 roku, czyli przez 12 lat."}},{"id":"g-156","n":156,"st":null,"c":2,"de":{"q":"In welchem Jahr wurde Hitler Reichskanzler?","a":["1923","1927","1933","1936"]},"pl":{"q":"W którym roku Hitler został kanclerzem Rzeszy (Reichskanzler)?","a":["1923","1927","1933","1936"],"exp":"Prezydent Hindenburg mianował Hitlera kanclerzem Rzeszy 30 stycznia 1933 roku. W 1923 roku Hitler przeprowadził jedynie nieudany pucz monachijski."}},{"id":"g-157","n":157,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Die Nationalsozialisten mit Adolf Hitler errichteten 1933 in Deutschland …","a":["eine Diktatur.","einen demokratischen Staat.","eine Monarchie.","ein Fürstentum."]},"pl":{"q":"Narodowi socjaliści z Adolfem Hitlerem ustanowili w Niemczech w 1933 roku …","a":["dyktaturę.","państwo demokratyczne.","monarchię.","księstwo."],"exp":"Już w 1933 roku ustawa o pełnomocnictwach (Ermächtigungsgesetz) i zakaz innych partii zlikwidowały demokrację Republiki Weimarskiej."}},{"id":"g-158","n":158,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Das \"Dritte Reich\" war eine …","a":["Diktatur.","Demokratie.","Monarchie.","Räterepublik."]},"pl":{"q":"„Trzecia Rzesza” była …","a":["dyktaturą.","demokracją.","monarchią.","republiką rad."],"exp":"„Trzecia Rzesza” to propagandowa nazwa państwa nazistowskiego z lat 1933–1945 – dyktatury jednej partii z Hitlerem jako „wodzem” (Führer)."}},{"id":"g-159","n":159,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Was gab es in Deutschland nicht während der Zeit des Nationalsozialismus?","a":["freie Wahlen","Pressezensur","willkürliche Verhaftungen","Verfolgung von Juden"]},"pl":{"q":"Czego nie było w Niemczech w czasach narodowego socjalizmu?","a":["wolnych wyborów","cenzury prasy","arbitralnych aresztowań","prześladowania Żydów"],"exp":"Od lipca 1933 roku NSDAP była jedyną legalną partią, więc wolnych wyborów nie było. Cenzura, arbitralne aresztowania i prześladowanie Żydów były codziennością reżimu."}},{"id":"g-160","n":160,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Welcher Krieg dauerte von 1939 bis 1945?","a":["der Erste Weltkrieg","der Zweite Weltkrieg","der Vietnamkrieg","der Golfkrieg"]},"pl":{"q":"Która wojna trwała od 1939 do 1945 roku?","a":["I wojna światowa","II wojna światowa","wojna w Wietnamie","wojna w Zatoce Perskiej"],"exp":"II wojna światowa zaczęła się 1 września 1939 roku niemieckim atakiem na Polskę. I wojna światowa trwała od 1914 do 1918 roku."}},{"id":"g-161","n":161,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Was kennzeichnete den NS-Staat? Eine Politik …","a":["des staatlichen Rassismus","der Meinungsfreiheit","der allgemeinen Religionsfreiheit","der Entwicklung der Demokratie"]},"pl":{"q":"Co cechowało państwo nazistowskie? Polityka …","a":["rasizmu państwowego","wolności słowa","powszechnej wolności religijnej","rozwoju demokracji"],"exp":"Rasizm był oficjalną doktryną państwa, np. w ustawach norymberskich z 1935 roku, i doprowadził do Holokaustu."}},{"id":"g-162","n":162,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Claus Schenk Graf von Stauffenberg wurde bekannt durch …","a":["eine Goldmedaille bei den Olympischen Spielen 1936.","den Bau des Reichstagsgebäudes.","den Aufbau der Wehrmacht.","das Attentat auf Hitler am 20. Juli 1944."]},"pl":{"q":"Claus Schenk hrabia von Stauffenberg zasłynął …","a":["złotym medalem na igrzyskach olimpijskich w 1936 roku.","budową gmachu Reichstagu.","tworzeniem Wehrmachtu.","zamachem na Hitlera 20 lipca 1944 roku."],"exp":"Stauffenberg podłożył bombę w kwaterze Hitlera „Wilczy Szaniec” pod Kętrzynem. Zamach się nie udał i Stauffenberg został rozstrzelany jeszcze tej samej nocy w Berlinie."}},{"id":"g-163","n":163,"st":null,"c":2,"de":{"q":"In welchem Jahr zerstörten die Nationalsozialisten Synagogen und jüdische Geschäfte in Deutschland?","a":["1925","1930","1938","1945"]},"pl":{"q":"W którym roku narodowi socjaliści niszczyli w Niemczech synagogi i żydowskie sklepy?","a":["1925","1930","1938","1945"],"exp":"W pogromie listopadowym, tzw. Nocy Kryształowej z 9 na 10 listopada 1938 roku, spalono setki synagog i zdemolowano tysiące żydowskich sklepów."}},{"id":"g-164","n":164,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Was passierte am 9. November 1938 in Deutschland?","a":["Mit dem Angriff auf Polen beginnt der Zweite Weltkrieg.","Die Nationalsozialisten verlieren eine Wahl und lösen den Reichstag auf.","Jüdische Geschäfte und Synagogen werden durch Nationalsozialisten und ihre Anhänger zerstört.","Hitler wird Reichspräsident und lässt alle Parteien verbieten."]},"pl":{"q":"Co wydarzyło się w Niemczech 9 listopada 1938 roku?","a":["Atakiem na Polskę zaczyna się II wojna światowa.","Narodowi socjaliści przegrywają wybory i rozwiązują Reichstag.","Narodowi socjaliści i ich zwolennicy niszczą żydowskie sklepy i synagogi.","Hitler zostaje prezydentem Rzeszy i delegalizuje wszystkie partie."],"exp":"To tzw. Noc Kryształowa (Reichspogromnacht). Data 9 listopada jest w historii Niemiec szczególna – tego dnia upadł też w 1989 roku Mur Berliński."}},{"id":"g-165","n":165,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Wie hieß der erste Bundeskanzler der Bundesrepublik Deutschland?","a":["Konrad Adenauer","Kurt Georg Kiesinger","Helmut Schmidt","Willy Brandt"]},"pl":{"q":"Jak nazywał się pierwszy kanclerz federalny Republiki Federalnej Niemiec?","a":["Konrad Adenauer","Kurt Georg Kiesinger","Helmut Schmidt","Willy Brandt"],"exp":"Konrad Adenauer (CDU) rządził od 1949 do 1963 roku. Wcześniej był nadburmistrzem Kolonii."}},{"id":"g-166","n":166,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Bei welchen Demonstrationen in Deutschland riefen die Menschen \"Wir sind das Volk\"?","a":["beim Arbeiteraufstand 1953 in der DDR","bei den Demonstrationen 1968 in der Bundesrepublik Deutschland","bei den Anti-Atomkraft-Demonstrationen 1985 in der Bundesrepublik Deutschland","bei den Montagsdemonstrationen 1989 in der DDR"]},"pl":{"q":"Podczas których demonstracji w Niemczech ludzie wołali „Wir sind das Volk” („To my jesteśmy narodem”)?","a":["podczas powstania robotniczego w NRD w 1953 roku","podczas demonstracji w 1968 roku w RFN","podczas demonstracji przeciwko energii atomowej w 1985 roku w RFN","podczas demonstracji poniedziałkowych w 1989 roku w NRD"],"exp":"Hasłem tym uczestnicy poniedziałkowych demonstracji, zwłaszcza w Lipsku jesienią 1989 roku, przypominali władzom NRD, kto jest suwerenem. Przyczyniły się one do upadku muru."}},{"id":"g-167","n":167,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Welche Länder wurden nach dem Zweiten Weltkrieg in Deutschland als \"Alliierte Besatzungsmächte\" bezeichnet?","a":["Sowjetunion, Großbritannien, Polen, Schweden","Frankreich, Sowjetunion, Italien, Japan","USA, Sowjetunion, Spanien, Portugal","USA, Sowjetunion, Großbritannien, Frankreich"]},"pl":{"q":"Które państwa nazywano w Niemczech po II wojnie światowej „alianckimi mocarstwami okupacyjnymi”?","a":["Związek Radziecki, Wielka Brytania, Polska, Szwecja","Francja, Związek Radziecki, Włochy, Japonia","USA, Związek Radziecki, Hiszpania, Portugalia","USA, Związek Radziecki, Wielka Brytania, Francja"],"exp":"Cztery mocarstwa zwycięskie podzieliły Niemcy i Berlin na cztery strefy okupacyjne. Polska otrzymała ziemie na wschód od Odry i Nysy, ale nie była mocarstwem okupacyjnym."}},{"id":"g-168","n":168,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Welches Land war keine \"Alliierte Besatzungsmacht\" in Deutschland?","a":["USA","Sowjetunion","Frankreich","Japan"]},"pl":{"q":"Które państwo nie było „alianckim mocarstwem okupacyjnym” w Niemczech?","a":["USA","Związek Radziecki","Francja","Japonia"],"exp":"Japonia była sojusznikiem Niemiec w II wojnie światowej i sama została okupowana przez USA. Mocarstwa okupacyjne to USA, ZSRR, Wielka Brytania i Francja."}},{"id":"g-169","n":169,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wann wurde die Bundesrepublik Deutschland gegründet?","a":["1939","1945","1949","1951"]},"pl":{"q":"Kiedy powstała Republika Federalna Niemiec?","a":["1939","1945","1949","1951"],"exp":"Ustawa Zasadnicza weszła w życie 23 maja 1949 roku, co uznaje się za datę powstania RFN. NRD powstała w październiku tego samego roku."}},{"id":"g-170","n":170,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Was gab es während der Zeit des Nationalsozialismus in Deutschland?","a":["das Verbot von Parteien","das Recht zur freien Entfaltung der Persönlichkeit","Pressefreiheit","den Schutz der Menschenwürde"]},"pl":{"q":"Co istniało w Niemczech w czasach narodowego socjalizmu?","a":["zakaz działalności partii","prawo do swobodnego rozwoju osobowości","wolność prasy","ochrona godności człowieka"],"exp":"W 1933 roku rozwiązano lub zakazano wszystkich partii poza NSDAP. Pozostałe odpowiedzi to prawa podstawowe zapisane dopiero w Ustawie Zasadniczej z 1949 roku (art. 1, 2 i 5)."}},{"id":"g-171","n":171,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Soziale Marktwirtschaft bedeutet, die Wirtschaft …","a":["steuert sich allein nach Angebot und Nachfrage.","wird vom Staat geplant und gesteuert, Angebot und Nachfrage werden nicht berücksichtigt.","richtet sich nach der Nachfrage im Ausland.","richtet sich nach Angebot und Nachfrage, aber der Staat sorgt für einen sozialen Ausgleich."]},"pl":{"q":"Społeczna gospodarka rynkowa (soziale Marktwirtschaft) oznacza, że gospodarka …","a":["kieruje się wyłącznie podażą i popytem.","jest planowana i sterowana przez państwo, bez uwzględniania podaży i popytu.","dostosowuje się do popytu za granicą.","kieruje się podażą i popytem, ale państwo dba o wyrównanie społeczne."],"exp":"Model ten, kojarzony z Ludwigiem Erhardem, łączy wolny rynek z zabezpieczeniem społecznym, np. ubezpieczeniami i zasiłkami. Polska konstytucja z 1997 roku też go wymienia (art. 20)."}},{"id":"g-172","n":172,"st":null,"c":3,"de":{"q":"In welcher Besatzungszone wurde die DDR gegründet? In der …","a":["amerikanischen Besatzungszone","französischen Besatzungszone","britischen Besatzungszone","sowjetischen Besatzungszone"]},"pl":{"q":"W której strefie okupacyjnej powstała NRD? W …","a":["strefie amerykańskiej","strefie francuskiej","strefie brytyjskiej","strefie radzieckiej"],"exp":"NRD powstała 7 października 1949 roku na terenie radzieckiej strefy okupacyjnej. RFN utworzono z trzech stref zachodnich."}},{"id":"g-173","n":173,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Die Bundesrepublik Deutschland ist ein Gründungsmitglied …","a":["des Nordatlantikpakts (NATO).","der Vereinten Nationen (VN).","der Europäischen Union (EU).","des Warschauer Pakts."]},"pl":{"q":"Republika Federalna Niemiec jest członkiem założycielem …","a":["Paktu Północnoatlantyckiego (NATO).","Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ).","Unii Europejskiej (UE).","Układu Warszawskiego."],"exp":"RFN była w 1957 roku jednym z sześciu sygnatariuszy traktatów rzymskich, z których wyrosła dzisiejsza UE. Do NATO przystąpiła dopiero w 1955 roku, a do ONZ w 1973 roku."}},{"id":"g-174","n":174,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wann wurde die DDR gegründet?","a":["1947","1949","1953","1956"]},"pl":{"q":"Kiedy powstała NRD (DDR)?","a":["1947","1949","1953","1956"],"exp":"NRD proklamowano 7 października 1949 roku, kilka miesięcy po powstaniu RFN. Oba państwa niemieckie powstały więc w tym samym roku."}},{"id":"g-175","n":175,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wie viele Besatzungszonen gab es in Deutschland nach dem Zweiten Weltkrieg?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Ile stref okupacyjnych było w Niemczech po II wojnie światowej?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Cztery strefy – amerykańska, brytyjska, francuska i radziecka – tyle, ile było mocarstw okupacyjnych."}},{"id":"g-176","n":176,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wie waren die Besatzungszonen Deutschlands nach 1945 verteilt?","a":["1=Großbritannien, 2=Sowjetunion, 3=Frankreich, 4=USA","1=Sowjetunion, 2=Großbritannien, 3=USA, 4=Frankreich","1=Großbritannien, 2=Sowjetunion, 3=USA, 4=Frankreich","1=Großbritannien, 2=USA, 3=Sowjetunion, 4=Frankreich"]},"pl":{"q":"Jak były rozdzielone strefy okupacyjne Niemiec po 1945 roku?","a":["1=Wielka Brytania, 2=Związek Radziecki, 3=Francja, 4=USA","1=Związek Radziecki, 2=Wielka Brytania, 3=USA, 4=Francja","1=Wielka Brytania, 2=Związek Radziecki, 3=USA, 4=Francja","1=Wielka Brytania, 2=USA, 3=Związek Radziecki, 4=Francja"],"exp":"Brytyjczycy zajęli północny zachód, Sowieci wschód, Amerykanie południe (m.in. Bawarię i Hesję), a Francuzi mały pas na południowym zachodzie przy granicy francuskiej."},"img":"g-176.jpg"},{"id":"g-177","n":177,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Welche deutsche Stadt wurde nach dem Zweiten Weltkrieg in vier Sektoren aufgeteilt?","a":["München","Berlin","Dresden","Frankfurt/Oder"]},"pl":{"q":"Które niemieckie miasto podzielono po II wojnie światowej na cztery sektory?","a":["Monachium","Berlin","Drezno","Frankfurt nad Odrą"],"exp":"Berlin, choć leżał w strefie radzieckiej, podzielono między cztery mocarstwa. Z trzech sektorów zachodnich powstał Berlin Zachodni."}},{"id":"g-178","n":178,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Vom Juni 1948 bis zum Mai 1949 wurden die Bürgerinnen und Bürger von West-Berlin durch eine Luftbrücke versorgt. Welcher Umstand war dafür verantwortlich?","a":["Für Frankreich war eine Versorgung der West-Berliner Bevölkerung mit dem Flugzeug kostengünstiger.","Die amerikanischen Soldatinnen und Soldaten hatten beim Landtransport Angst vor Überfällen.","Für Großbritannien war die Versorgung über die Luftbrücke schneller.","Die Sowjetunion unterbrach den gesamten Verkehr auf dem Landwege."]},"pl":{"q":"Od czerwca 1948 do maja 1949 roku mieszkańców Berlina Zachodniego zaopatrywano drogą powietrzną (Luftbrücke). Co było tego przyczyną?","a":["Dla Francji zaopatrywanie mieszkańców Berlina Zachodniego samolotami było tańsze.","Amerykańscy żołnierze bali się napadów podczas transportu lądowego.","Dla Wielkiej Brytanii zaopatrzenie przez most powietrzny było szybsze.","Związek Radziecki zablokował cały ruch drogą lądową."],"exp":"Podczas blokady Berlina Sowieci zamknęli drogi, kolej i kanały do miasta. Alianci odpowiedzieli mostem powietrznym, a samoloty z zaopatrzeniem Berlińczycy nazywali „Rosinenbomber” (bombowce z rodzynkami)."}},{"id":"g-179","n":179,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wie endete der Zweite Weltkrieg in Europa offiziell?","a":["mit dem Tod Adolf Hitlers","durch die bedingungslose Kapitulation Deutschlands","mit dem Rückzug der Deutschen aus den besetzten Gebieten","durch eine Revolution in Deutschland"]},"pl":{"q":"Jak oficjalnie zakończyła się II wojna światowa w Europie?","a":["śmiercią Adolfa Hitlera","bezwarunkową kapitulacją Niemiec","wycofaniem się Niemców z terenów okupowanych","rewolucją w Niemczech"],"exp":"Bezwarunkowa kapitulacja Wehrmachtu, podpisana w Reims i ponownie w Berlinie-Karlshorst, weszła w życie 8 maja 1945 roku."}},{"id":"g-180","n":180,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Der erste Bundeskanzler der Bundesrepublik Deutschland war …","a":["Ludwig Erhard.","Willy Brandt.","Konrad Adenauer.","Gerhard Schröder."]},"pl":{"q":"Pierwszym kanclerzem federalnym Republiki Federalnej Niemiec był …","a":["Ludwig Erhard.","Willy Brandt.","Konrad Adenauer.","Gerhard Schröder."],"exp":"Konrad Adenauer (CDU) rządził od 1949 do 1963 roku. Jego następcą został Ludwig Erhard, „ojciec cudu gospodarczego”."}},{"id":"g-181","n":181,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was wollte Willy Brandt mit seinem Kniefall 1970 im ehemaligen jüdischen Ghetto in Warschau ausdrücken? © Bundesregierung/Engelbert Reineke","a":["Er hat sich den ehemaligen Alliierten unterworfen.","Er bat Polen und die polnischen Juden um Vergebung.","Er zeigte seine Demut vor dem Warschauer Pakt.","Er sprach ein Gebet am Grab des Unbekannten Soldaten."]},"pl":{"q":"Co chciał wyrazić Willy Brandt, klękając w 1970 roku w miejscu dawnego getta żydowskiego w Warszawie?","a":["Poddał się dawnym aliantom.","Prosił Polskę i polskich Żydów o przebaczenie.","Okazał pokorę wobec Układu Warszawskiego.","Odmówił modlitwę przy Grobie Nieznanego Żołnierza."],"exp":"7 grudnia 1970 r. kanclerz Brandt uklęknął przed Pomnikiem Bohaterów Getta w Warszawie – gest skruchy i prośby o przebaczenie za zbrodnie niemieckie. Tego samego dnia podpisano układ PRL–RFN o normalizacji stosunków."},"img":"g-181.jpg"},{"id":"g-182","n":182,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wie heißt das jüdische Gebetshaus?","a":["Basilika","Moschee","Synagoge","Kirche"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się żydowski dom modlitwy?","a":["bazylika","meczet","synagoga","kościół"],"exp":"Synagoga to żydowski dom modlitwy i nauki; meczet służy muzułmanom, a bazylika i kościół chrześcijanom."}},{"id":"g-183","n":183,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wann war in der Bundesrepublik Deutschland das \"Wirtschaftswunder\"?","a":["40er Jahre","50er Jahre","70er Jahre","80er Jahre"]},"pl":{"q":"Kiedy w Republice Federalnej Niemiec miał miejsce „cud gospodarczy” (Wirtschaftswunder)?","a":["w latach 40.","w latach 50.","w latach 70.","w latach 80."],"exp":"Po reformie walutowej z 1948 r. i wprowadzeniu społecznej gospodarki rynkowej (Ludwig Erhard) RFN przeżyła w latach 50. bardzo szybki wzrost gospodarczy."}},{"id":"g-184","n":184,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Auf welcher rechtlichen Grundlage wurde der Staat Israel gegründet?","a":["eine Resolution der Vereinten Nationen","ein Beschluss des Zionistenkongresses","ein Vorschlag der Bundesregierung","ein Vorschlag der UdSSR"]},"pl":{"q":"Na jakiej podstawie prawnej powstało państwo Izrael?","a":["rezolucji Organizacji Narodów Zjednoczonych","uchwały Kongresu Syjonistycznego","propozycji rządu federalnego Niemiec","propozycji ZSRR"],"exp":"Podstawą była rezolucja 181 Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 1947 r. o podziale Palestyny; państwo Izrael proklamowano 14 maja 1948 r."}},{"id":"g-185","n":185,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Wofür stand der Ausdruck \"Eiserner Vorhang\"? Für die Abschottung …","a":["des Warschauer Pakts gegen den Westen","Norddeutschlands gegen Süddeutschland","Nazi-Deutschlands gegen die Alliierten","Europas gegen die USA"]},"pl":{"q":"Co oznaczało określenie „żelazna kurtyna”? Odgrodzenie się …","a":["Układu Warszawskiego od Zachodu","Niemiec Północnych od Niemiec Południowych","nazistowskich Niemiec od aliantów","Europy od USA"],"exp":"Termin spopularyzowany przez Winstona Churchilla w 1946 r. oznaczał granicę oddzielającą blok wschodni (później Układ Warszawski) od Zachodu w czasie zimnej wojny."}},{"id":"g-186","n":186,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Im Jahr 1953 gab es in der DDR einen Aufstand, an den lange Zeit in der Bundesrepublik Deutschland ein Feiertag erinnerte. Wann war das?","a":["1. Mai","17. Juni","20. Juli","9. November"]},"pl":{"q":"W 1953 roku w NRD wybuchło powstanie, które przez długi czas upamiętniano w Republice Federalnej Niemiec dniem świątecznym. Kiedy to było?","a":["1 maja","17 czerwca","20 lipca","9 listopada"],"exp":"Powstanie ludowe w NRD 17 czerwca 1953 r. zostało stłumione przez wojska radzieckie. W RFN dzień ten był świętem państwowym („Dzień Jedności Niemiec”) aż do 1990 r."}},{"id":"g-187","n":187,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Welcher deutsche Staat hatte eine schwarz-rot-goldene Flagge mit Hammer, Zirkel und Ährenkranz?","a":["Preußen","Bundesrepublik Deutschland","\"Drittes Reich\"","DDR"]},"pl":{"q":"Które państwo niemieckie miało czarno-czerwono-złotą flagę z młotem, cyrklem i wieńcem z kłosów?","a":["Prusy","Republika Federalna Niemiec","„Trzecia Rzesza”","NRD"],"exp":"Od 1959 r. flaga NRD miała w środku godło państwowe: młot (robotnicy), cyrkiel (inteligencja) i wieniec kłosów (chłopi). Flaga RFN ma te same barwy, ale bez godła."},"img":"g-187.jpg"},{"id":"g-188","n":188,"st":null,"c":3,"de":{"q":"In welchem Jahr wurde die Mauer in Berlin gebaut?","a":["1953","1956","1959","1961"]},"pl":{"q":"W którym roku zbudowano mur w Berlinie?","a":["1953","1956","1959","1961"],"exp":"Budowę muru berlińskiego rozpoczęto w nocy z 12 na 13 sierpnia 1961 r., aby powstrzymać masową ucieczkę obywateli NRD na Zachód."}},{"id":"g-189","n":189,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wann baute die DDR die Mauer in Berlin?","a":["1919","1933","1961","1990"]},"pl":{"q":"Kiedy NRD zbudowała mur w Berlinie?","a":["1919","1933","1961","1990"],"exp":"Mur stanął 13 sierpnia 1961 r. i dzielił Berlin przez 28 lat, do 9 listopada 1989 r."}},{"id":"g-190","n":190,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was bedeutet die Abkürzung DDR?","a":["Dritter Deutscher Rundfunk","Die Deutsche Republik","Dritte Deutsche Republik","Deutsche Demokratische Republik"]},"pl":{"q":"Co oznacza skrót DDR?","a":["Trzecie Niemieckie Radio (Dritter Deutscher Rundfunk)","Republika Niemiecka (Die Deutsche Republik)","Trzecia Republika Niemiecka (Dritte Deutsche Republik)","Niemiecka Republika Demokratyczna (Deutsche Demokratische Republik)"],"exp":"DDR to Deutsche Demokratische Republik, po polsku NRD – Niemiecka Republika Demokratyczna, istniejąca w latach 1949–1990."}},{"id":"g-191","n":191,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wann wurde die Mauer in Berlin für alle geöffnet?","a":["1987","1989","1992","1995"]},"pl":{"q":"Kiedy mur w Berlinie został otwarty dla wszystkich?","a":["1987","1989","1992","1995"],"exp":"Mur berliński otwarto wieczorem 9 listopada 1989 r., po niejasnej zapowiedzi Günthera Schabowskiego na konferencji prasowej."}},{"id":"g-192","n":192,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welches heutige deutsche Bundesland gehörte früher zum Gebiet der DDR?","a":["Brandenburg","Bayern","Saarland","Hessen"]},"pl":{"q":"Który z obecnych krajów związkowych Niemiec należał dawniej do terytorium NRD?","a":["Brandenburgia","Bawaria","Saara","Hesja"],"exp":"Brandenburgia, otaczająca Berlin, to jeden z pięciu „nowych” krajów związkowych z terenu dawnej NRD."}},{"id":"g-193","n":193,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Von 1961 bis 1989 war Berlin …","a":["ohne Bürgermeister.","ein eigener Staat.","durch eine Mauer geteilt.","nur mit dem Flugzeug erreichbar."]},"pl":{"q":"W latach 1961–1989 Berlin był …","a":["bez burmistrza.","odrębnym państwem.","podzielony murem.","osiągalny tylko samolotem."],"exp":"Mur berliński oddzielał Berlin Zachodni od Wschodniego i od otaczającej NRD od 13 sierpnia 1961 r. do 9 listopada 1989 r."}},{"id":"g-194","n":194,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Am 3. Oktober feiert man in Deutschland den Tag der Deutschen …","a":["Einheit.","Nation.","Bundesländer.","Städte."]},"pl":{"q":"3 października obchodzi się w Niemczech Dzień Niemieckiej …","a":["Jedności.","Narodu.","Krajów Związkowych.","Miast."],"exp":"3 października 1990 r. NRD przystąpiła do RFN; Dzień Jedności Niemiec (Tag der Deutschen Einheit) to jedyne święto państwowe ustanowione prawem federalnym."}},{"id":"g-195","n":195,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Welches heutige deutsche Bundesland gehörte früher zum Gebiet der DDR?","a":["Hessen","Sachsen-Anhalt","Nordrhein-Westfalen","Saarland"]},"pl":{"q":"Który z obecnych krajów związkowych Niemiec należał dawniej do terytorium NRD?","a":["Hesja","Saksonia-Anhalt","Nadrenia Północna-Westfalia","Saara"],"exp":"Saksonia-Anhalt (stolica: Magdeburg) to jeden z pięciu krajów związkowych z terenu dawnej NRD."}},{"id":"g-196","n":196,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Warum nennt man die Zeit im Herbst 1989 in der DDR \"Die Wende\"? In dieser Zeit veränderte sich die DDR politisch …","a":["von einer Diktatur zur Demokratie.","von einer liberalen Marktwirtschaft zum Sozialismus.","von einer Monarchie zur Sozialdemokratie.","von einem religiösen Staat zu einem kommunistischen Staat."]},"pl":{"q":"Dlaczego okres jesieni 1989 roku w NRD nazywa się „przełomem” (die Wende)? W tym czasie NRD zmieniła się politycznie …","a":["z dyktatury w demokrację.","z liberalnej gospodarki rynkowej w socjalizm.","z monarchii w socjaldemokrację.","z państwa religijnego w państwo komunistyczne."],"exp":"Pokojowa rewolucja jesienią 1989 r. (m.in. poniedziałkowe demonstracje w Lipsku) obaliła dyktaturę SED i otworzyła drogę do wolnych wyborów w marcu 1990 r."}},{"id":"g-197","n":197,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welches heutige deutsche Bundesland gehörte früher zum Gebiet der DDR?","a":["Thüringen","Hessen","Bayern","Bremen"]},"pl":{"q":"Który z obecnych krajów związkowych Niemiec należał dawniej do terytorium NRD?","a":["Turyngia","Hesja","Bawaria","Brema"],"exp":"Turyngia (stolica: Erfurt) to jeden z pięciu krajów związkowych z terenu dawnej NRD."}},{"id":"g-198","n":198,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Welches heutige deutsche Bundesland gehörte früher zum Gebiet der DDR?","a":["Bayern","Niedersachsen","Sachsen","Baden-Württemberg"]},"pl":{"q":"Który z obecnych krajów związkowych Niemiec należał dawniej do terytorium NRD?","a":["Bawaria","Dolna Saksonia","Saksonia","Badenia-Wirtembergia"],"exp":"Saksonia (stolica: Drezno) należała do NRD; nie mylić z Dolną Saksonią, która leży na zachodzie."}},{"id":"g-199","n":199,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Mit der Abkürzung \"Stasi\" meinte man in der DDR …","a":["das Parlament.","das Ministerium für Staatssicherheit.","eine regierende Partei.","das Ministerium für Volksbildung."]},"pl":{"q":"Skrótem „Stasi” określano w NRD …","a":["parlament.","Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego.","partię rządzącą.","Ministerstwo Oświaty Ludowej."],"exp":"„Stasi” to skrót od Ministerium für Staatssicherheit – Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego, czyli tajnej policji politycznej i wywiadu NRD."}},{"id":"g-200","n":200,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Welches heutige deutsche Bundesland gehörte früher zum Gebiet der DDR?","a":["Hessen","Schleswig-Holstein","Mecklenburg-Vorpommern","Saarland"]},"pl":{"q":"Który z obecnych krajów związkowych Niemiec należał dawniej do terytorium NRD?","a":["Hesja","Szlezwik-Holsztyn","Meklemburgia-Pomorze Przednie","Saara"],"exp":"Meklemburgia-Pomorze Przednie, nad Bałtykiem i przy granicy z Polską, to jeden z pięciu krajów z terenu dawnej NRD."}},{"id":"g-201","n":201,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Welche der folgenden Auflistungen enthält nur Bundesländer, die zum Gebiet der früheren DDR gehörten?","a":["Niedersachsen, Nordrhein-Westfalen, Hessen, Schleswig-Holstein, Brandenburg","Mecklenburg-Vorpommern, Brandenburg, Sachsen, Sachsen-Anhalt, Thüringen","Bayern, Baden-Württemberg, Rheinland-Pfalz, Thüringen, Sachsen","Sachsen, Thüringen, Hessen, Niedersachen, Brandenburg"]},"pl":{"q":"Która z poniższych list zawiera wyłącznie kraje związkowe, które należały do terytorium dawnej NRD?","a":["Dolna Saksonia, Nadrenia Północna-Westfalia, Hesja, Szlezwik-Holsztyn, Brandenburgia","Meklemburgia-Pomorze Przednie, Brandenburgia, Saksonia, Saksonia-Anhalt, Turyngia","Bawaria, Badenia-Wirtembergia, Nadrenia-Palatynat, Turyngia, Saksonia","Saksonia, Turyngia, Hesja, Dolna Saksonia, Brandenburgia"],"exp":"Pięć „nowych” krajów związkowych to: Meklemburgia-Pomorze Przednie, Brandenburgia, Saksonia, Saksonia-Anhalt i Turyngia (Berlin Wschodni połączył się z Zachodnim)."}},{"id":"g-202","n":202,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Zu wem gehörte die DDR im \"Kalten Krieg\"?","a":["zu den Westmächten","zum Warschauer Pakt","zur NATO","zu den blockfreien Staaten"]},"pl":{"q":"Do którego bloku należała NRD w czasie „zimnej wojny”?","a":["do mocarstw zachodnich","do Układu Warszawskiego","do NATO","do państw niezaangażowanych"],"exp":"NRD była członkiem-założycielem Układu Warszawskiego (1955) i należała do niego aż do 1990 r., czyli częścią bloku wschodniego pod przewodnictwem ZSRR."}},{"id":"g-203","n":203,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wie hieß das Wirtschaftssystem der DDR?","a":["Marktwirtschaft","Planwirtschaft","Angebot und Nachfrage","Kapitalismus"]},"pl":{"q":"Jak nazywał się system gospodarczy NRD?","a":["gospodarka rynkowa","gospodarka planowa","podaż i popyt","kapitalizm"],"exp":"W NRD obowiązywała centralnie sterowana gospodarka planowa (Planwirtschaft) z planami pięcioletnimi, a nie gospodarka rynkowa jak w RFN."}},{"id":"g-204","n":204,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wie wurden die Bundesrepublik Deutschland und die DDR zu einem Staat?","a":["Die Bundesrepublik hat die DDR besetzt.","Die heutigen fünf östlichen Bundesländer sind der Bundesrepublik Deutschland beigetreten.","Die westlichen Bundesländer sind der DDR beigetreten.","Die DDR hat die Bundesrepublik Deutschland besetzt."]},"pl":{"q":"W jaki sposób Republika Federalna Niemiec i NRD stały się jednym państwem?","a":["Republika Federalna zajęła NRD.","Dzisiejsze pięć wschodnich krajów związkowych przystąpiło do Republiki Federalnej Niemiec.","Zachodnie kraje związkowe przystąpiły do NRD.","NRD zajęła Republikę Federalną Niemiec."],"exp":"3 października 1990 r. NRD przystąpiła do RFN na podstawie ówczesnego art. 23 Ustawy Zasadniczej (Grundgesetz); odtworzone kraje wschodnie stały się krajami związkowymi RFN."}},{"id":"g-205","n":205,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Mit dem Beitritt der DDR zur Bundesrepublik Deutschland gehören die neuen Bundesländer nun auch …","a":["zur Europäischen Union.","zum Warschauer Pakt.","zur OPEC.","zur Europäischen Verteidigungsgemeinschaft."]},"pl":{"q":"Wraz z przystąpieniem NRD do Republiki Federalnej Niemiec nowe kraje związkowe należą obecnie także …","a":["do Unii Europejskiej.","do Układu Warszawskiego.","do OPEC.","do Europejskiej Wspólnoty Obronnej."],"exp":"Przystępując do RFN, tereny dawnej NRD automatycznie weszły w skład Wspólnot Europejskich, a dziś Unii Europejskiej. Układ Warszawski rozwiązano w 1991 r."}},{"id":"g-206","n":206,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Woran erinnern die sogenannten „Stolpersteine“ in Deutschland?","a":["an berühmte deutsche Politikerinnen und Politiker","an die Opfer des Nationalsozialismus","an Verkehrstote","an bekannte jüdische Musiker"]},"pl":{"q":"Co upamiętniają tzw. „kamienie pamięci” (Stolpersteine) w Niemczech?","a":["znanych niemieckich polityków","ofiary narodowego socjalizmu","ofiary wypadków drogowych","znanych muzyków żydowskich"],"exp":"Stolpersteine to mosiężne tabliczki artysty Guntera Demniga wmurowane w chodnik przed ostatnim miejscem zamieszkania ofiar nazizmu; w Berlinie jest ich ponad 10 tysięcy."}},{"id":"g-207","n":207,"st":null,"c":2,"de":{"q":"In welchem Militärbündnis war die DDR Mitglied?","a":["in der NATO","im Rheinbund","im Warschauer Pakt","im Europabündnis"]},"pl":{"q":"Do jakiego sojuszu wojskowego należała NRD?","a":["do NATO","do Związku Reńskiego","do Układu Warszawskiego","do Sojuszu Europejskiego"],"exp":"NRD należała do Układu Warszawskiego – sojuszu wojskowego państw bloku wschodniego założonego w 1955 r. w Warszawie."}},{"id":"g-208","n":208,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Was war die \"Stasi\"?","a":["der Geheimdienst im \"Dritten Reich\"","eine berühmte deutsche Gedenkstätte","der Geheimdienst der DDR","ein deutscher Sportverein während des Zweiten Weltkrieges"]},"pl":{"q":"Czym była „Stasi”?","a":["tajną służbą w „Trzeciej Rzeszy”","znanym niemieckim miejscem pamięci","tajną służbą NRD","niemieckim klubem sportowym w czasie II wojny światowej"],"exp":"Stasi (Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego) była tajną policją i wywiadem NRD; tajną policją III Rzeszy było Gestapo."}},{"id":"g-209","n":209,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Welches war das Wappen der Deutschen Demokratischen Republik?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb był herbem Niemieckiej Republiki Demokratycznej?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb NRD przedstawiał młot i cyrkiel otoczone wieńcem kłosów przewiązanym czarno-czerwono-złotą wstęgą. Obrazek 1 to orzeł federalny RFN, 3 – Krzyż Żelazny Bundeswehry."},"img":"g-209.jpg"},{"id":"g-210","n":210,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was ereignete sich am 17. Juni 1953 in der DDR?","a":["der feierliche Beitritt zum Warschauer Pakt","landesweite Streiks und ein Volksaufstand","der 1. SED-Parteitag","der erste Besuch Fidel Castros"]},"pl":{"q":"Co wydarzyło się w NRD 17 czerwca 1953 roku?","a":["uroczyste przystąpienie do Układu Warszawskiego","strajki w całym kraju i powstanie ludowe","I zjazd partii SED","pierwsza wizyta Fidela Castro"],"exp":"Protest robotników budowlanych w Berlinie Wschodnim przeciw podwyżce norm pracy przerodził się w ogólnokrajowe strajki i powstanie, stłumione przez czołgi radzieckie."}},{"id":"g-211","n":211,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Welcher Politiker steht für die \"Ostverträge\"?","a":["Helmut Kohl","Willy Brandt","Michail Gorbatschow","Ludwig Erhard"]},"pl":{"q":"Który polityk kojarzony jest z „układami wschodnimi” (Ostverträge)?","a":["Helmut Kohl","Willy Brandt","Michaił Gorbaczow","Ludwig Erhard"],"exp":"Kanclerz Willy Brandt prowadził „nową politykę wschodnią” (Ostpolitik): układy z ZSRR, PRL (1970) i NRD (1972). W 1971 r. otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla."}},{"id":"g-212","n":212,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wie heißt Deutschland mit vollem Namen?","a":["Bundesstaat Deutschland","Bundesländer Deutschland","Bundesrepublik Deutschland","Bundesbezirk Deutschland"]},"pl":{"q":"Jak brzmi pełna nazwa Niemiec?","a":["Państwo Związkowe Niemcy (Bundesstaat Deutschland)","Kraje Związkowe Niemcy (Bundesländer Deutschland)","Republika Federalna Niemiec (Bundesrepublik Deutschland)","Okręg Federalny Niemcy (Bundesbezirk Deutschland)"],"exp":"Oficjalna nazwa państwa to Bundesrepublik Deutschland – Republika Federalna Niemiec, ustalona w Ustawie Zasadniczej z 1949 r."}},{"id":"g-213","n":213,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wie viele Einwohner hat Deutschland?","a":["70 Millionen","78 Millionen","84 Millionen","90 Millionen"]},"pl":{"q":"Ilu mieszkańców mają Niemcy?","a":["70 milionów","78 milionów","84 miliony","90 milionów"],"exp":"Niemcy liczą ok. 83–84 mln mieszkańców i są najludniejszym państwem Unii Europejskiej."}},{"id":"g-214","n":214,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welche Farben hat die deutsche Flagge?","a":["schwarz-rot-gold","rot-weiß-schwarz","schwarz-rot-grün","schwarz-gelb-rot"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga Niemiec?","a":["czarno-czerwono-złote","czerwono-biało-czarne","czarno-czerwono-zielone","czarno-żółto-czerwone"],"exp":"Art. 22 Ustawy Zasadniczej (Grundgesetz) stanowi, że flaga federalna jest czarno-czerwono-złota; barwy te nawiązują do ruchu demokratycznego z XIX wieku."}},{"id":"g-215","n":215,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wer wird als \"Kanzler der Deutschen Einheit\" bezeichnet?","a":["Gerhard Schröder","Helmut Kohl","Konrad Adenauer","Helmut Schmidt"]},"pl":{"q":"Kogo nazywa się „kanclerzem jedności Niemiec”?","a":["Gerharda Schrödera","Helmuta Kohla","Konrada Adenauera","Helmuta Schmidta"],"exp":"Helmut Kohl (CDU), kanclerz w latach 1982–1998, doprowadził do zjednoczenia Niemiec w 1990 r."}},{"id":"g-216","n":216,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welches Symbol ist im Plenarsaal des Deutschen Bundestages zu sehen? © Deutscher Bundestag/Janine Schmitz","a":["der Bundesadler","die Fahne der Stadt Berlin","der Reichsadler","die Reichskrone"]},"pl":{"q":"Jaki symbol widać w sali plenarnej niemieckiego parlamentu federalnego (Bundestag)?","a":["orła federalnego (Bundesadler)","flagę miasta Berlina","orła Rzeszy (Reichsadler)","koronę Rzeszy"],"exp":"Na ścianie sali plenarnej w Reichstagu wisi duży orzeł federalny, potocznie zwany „tłustą kurą” (fette Henne)."},"img":"g-216.jpg"},{"id":"g-217","n":217,"st":null,"c":3,"de":{"q":"In welchem Zeitraum gab es die Deutsche Demokratische Republik (DDR)?","a":["1919 bis 1927","1933 bis 1945","1945 bis 1961","1949 bis 1990"]},"pl":{"q":"W jakim okresie istniała Niemiecka Republika Demokratyczna (NRD)?","a":["od 1919 do 1927","od 1933 do 1945","od 1945 do 1961","od 1949 do 1990"],"exp":"NRD powstała 7 października 1949 r. w radzieckiej strefie okupacyjnej i przestała istnieć 3 października 1990 r."}},{"id":"g-218","n":218,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wie viele Bundesländer kamen bei der Wiedervereinigung 1990 zur Bundesrepublik Deutschland hinzu?","a":["4","5","6","7"]},"pl":{"q":"Ile krajów związkowych przybyło Republice Federalnej Niemiec w wyniku zjednoczenia w 1990 roku?","a":["4","5","6","7"],"exp":"Przybyło pięć krajów: Meklemburgia-Pomorze Przednie, Brandenburgia, Saksonia, Saksonia-Anhalt i Turyngia. Berlin Wschodni połączył się z Berlinem Zachodnim."}},{"id":"g-219","n":219,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Die Bundesrepublik Deutschland hat die Grenzen von heute seit …","a":["1933","1949","1971","1990"]},"pl":{"q":"Republika Federalna Niemiec ma obecne granice od roku …","a":["1933","1949","1971","1990"],"exp":"Obecne granice obowiązują od zjednoczenia w 1990 r.; traktat „2+4” i polsko-niemiecki traktat graniczny z 1990 r. ostatecznie potwierdziły m.in. granicę na Odrze i Nysie."}},{"id":"g-220","n":220,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Der 27. Januar ist in Deutschland ein offizieller Gedenktag. Woran erinnert dieser Tag?","a":["an das Ende des Zweiten Weltkrieges","an die Verabschiedung des Grundgesetzes","an die Wiedervereinigung Deutschlands","an die Opfer des Nationalsozialismus (Tag der Befreiung des Vernichtungslagers Auschwitz)"]},"pl":{"q":"27 stycznia jest w Niemczech oficjalnym dniem pamięci. Co upamiętnia ten dzień?","a":["koniec II wojny światowej","uchwalenie Ustawy Zasadniczej (Grundgesetz)","zjednoczenie Niemiec","ofiary narodowego socjalizmu (rocznica wyzwolenia obozu zagłady Auschwitz)"],"exp":"27 stycznia 1945 r. Armia Czerwona wyzwoliła obóz Auschwitz-Birkenau; od 1996 r. jest to w Niemczech Dzień Pamięci Ofiar Narodowego Socjalizmu."}},{"id":"g-221","n":221,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Deutschland ist Mitglied des Schengener Abkommens. Was bedeutet das?","a":["Deutsche können in viele Länder Europas ohne Passkontrolle reisen.","Alle Menschen können ohne Personenkontrolle in Deutschland einreisen.","Deutsche können ohne Passkontrolle in jedes Land reisen.","Deutsche können in jedem Land mit dem Euro bezahlen."]},"pl":{"q":"Niemcy są członkiem układu z Schengen. Co to oznacza?","a":["Niemcy mogą podróżować do wielu krajów Europy bez kontroli paszportowej.","Wszyscy ludzie mogą wjeżdżać do Niemiec bez kontroli osobowej.","Niemcy mogą podróżować do każdego kraju bez kontroli paszportowej.","Niemcy mogą w każdym kraju płacić w euro."],"exp":"Strefa Schengen znosi stałe kontrole na granicach wewnętrznych między państwami członkowskimi. Obecnie Niemcy tymczasowo przywróciły kontrole na niektórych granicach, ale zasada pozostaje ta sama."}},{"id":"g-222","n":222,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Welches Land ist ein Nachbarland von Deutschland?","a":["Ungarn","Portugal","Spanien","Schweiz"]},"pl":{"q":"Który kraj jest sąsiadem Niemiec?","a":["Węgry","Portugalia","Hiszpania","Szwajcaria"],"exp":"Niemcy graniczą z dziewięcioma państwami, w tym ze Szwajcarią na południu (m.in. nad Jeziorem Bodeńskim i Renem)."}},{"id":"g-223","n":223,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Welches Land ist ein Nachbarland von Deutschland?","a":["Rumänien","Bulgarien","Polen","Griechenland"]},"pl":{"q":"Który kraj jest sąsiadem Niemiec?","a":["Rumunia","Bułgaria","Polska","Grecja"],"exp":"Polska graniczy z Niemcami na Odrze i Nysie Łużyckiej; granica ma ok. 467 km."}},{"id":"g-224","n":224,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was bedeutet die Abkürzung EU?","a":["Europäische Unternehmen","Europäische Union","Einheitliche Union","Euro Union"]},"pl":{"q":"Co oznacza skrót EU?","a":["Przedsiębiorstwa Europejskie (Europäische Unternehmen)","Unia Europejska (Europäische Union)","Unia Jednolita (Einheitliche Union)","Unia Euro (Euro Union)"],"exp":"EU to Europäische Union, po polsku UE – Unia Europejska, utworzona traktatem z Maastricht w 1993 r."}},{"id":"g-225","n":225,"st":null,"c":3,"de":{"q":"In welchem anderen Land gibt es eine große deutschsprachige Bevölkerung?","a":["Tschechien","Norwegen","Spanien","Österreich"]},"pl":{"q":"W którym innym kraju mieszka duża ludność niemieckojęzyczna?","a":["w Czechach","w Norwegii","w Hiszpanii","w Austrii"],"exp":"Niemiecki jest językiem urzędowym Austrii i językiem ojczystym zdecydowanej większości jej mieszkańców."}},{"id":"g-226","n":226,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Welche ist die Flagge der Europäischen Union?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Która flaga jest flagą Unii Europejskiej?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Flaga UE to krąg 12 złotych gwiazd na niebieskim tle; liczba gwiazd symbolizuje doskonałość i jedność, a nie liczbę państw. Obrazek 1 to flaga USA, 3 – flaga ONZ."},"img":"g-226.jpg"},{"id":"g-227","n":227,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Welches Land ist ein Nachbarland von Deutschland?","a":["Finnland","Dänemark","Norwegen","Schweden"]},"pl":{"q":"Który kraj jest sąsiadem Niemiec?","a":["Finlandia","Dania","Norwegia","Szwecja"],"exp":"Dania graniczy z Niemcami na północy, przy kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn; to jedyny skandynawski sąsiad Niemiec."}},{"id":"g-228","n":228,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wie wird der Beitritt der DDR zur Bundesrepublik Deutschland im Jahr 1990 allgemein genannt?","a":["NATO-Osterweiterung","EU-Osterweiterung","Deutsche Wiedervereinigung","Europäische Gemeinschaft"]},"pl":{"q":"Jak powszechnie nazywa się przystąpienie NRD do Republiki Federalnej Niemiec w 1990 roku?","a":["rozszerzenie NATO na wschód","rozszerzenie UE na wschód","zjednoczenie Niemiec (Deutsche Wiedervereinigung)","Wspólnota Europejska"],"exp":"Przystąpienie NRD do RFN 3 października 1990 r. nazywa się zjednoczeniem Niemiec (dosłownie „ponownym zjednoczeniem”)."}},{"id":"g-229","n":229,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Welches Land ist ein Nachbarland von Deutschland?","a":["Spanien","Bulgarien","Norwegen","Luxemburg"]},"pl":{"q":"Który kraj jest sąsiadem Niemiec?","a":["Hiszpania","Bułgaria","Norwegia","Luksemburg"],"exp":"Luksemburg graniczy z Niemcami na zachodzie, z krajami związkowymi Nadrenia-Palatynat i Saara."}},{"id":"g-230","n":230,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Das Europäische Parlament wird regelmäßig gewählt, nämlich alle …","a":["5 Jahre.","6 Jahre.","7 Jahre.","8 Jahre."]},"pl":{"q":"Parlament Europejski wybierany jest regularnie, mianowicie co …","a":["5 lat.","6 lat.","7 lat.","8 lat."],"exp":"Kadencja Parlamentu Europejskiego trwa pięć lat; ostatnie wybory odbyły się w czerwcu 2024 r., następne przewidziane są na 2029 r."}},{"id":"g-231","n":231,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was bedeutet der Begriff \"europäische Integration\"?","a":["Damit sind amerikanische Einwanderinnen und Einwanderer in Europa gemeint.","Der Begriff meint den Einwanderungsstopp nach Europa.","Damit sind europäische Auswanderinnen und Auswanderer in den USA gemeint.","Der Begriff meint den Zusammenschluss europäischer Staaten zur EU."]},"pl":{"q":"Co oznacza pojęcie „integracja europejska”?","a":["Chodzi o amerykańskich imigrantów w Europie.","Pojęcie oznacza wstrzymanie imigracji do Europy.","Chodzi o europejskich emigrantów w USA.","Pojęcie oznacza łączenie się państw europejskich w UE."],"exp":"Integracja europejska to proces stopniowego zjednoczenia państw Europy – od Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (1951) po dzisiejszą Unię Europejską."}},{"id":"g-232","n":232,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wer wird bei der Europawahl gewählt?","a":["die Europäische Kommission","die Länder, die in die EU eintreten dürfen","die Abgeordneten des Europäischen Parlaments","die europäische Verfassung"]},"pl":{"q":"Kogo wybiera się w wyborach europejskich?","a":["Komisję Europejską","państwa, które mogą przystąpić do UE","posłów do Parlamentu Europejskiego","konstytucję europejską"],"exp":"Obywatele UE wybierają bezpośrednio posłów do Parlamentu Europejskiego; Niemcy wybierają 96 z nich, najwięcej spośród państw członkowskich."}},{"id":"g-233","n":233,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welches Land ist ein Nachbarland von Deutschland?","a":["Tschechien","Bulgarien","Griechenland","Portugal"]},"pl":{"q":"Który kraj jest sąsiadem Niemiec?","a":["Czechy","Bułgaria","Grecja","Portugalia"],"exp":"Czechy graniczą z Niemcami na południowym wschodzie, z Bawarią i Saksonią."}},{"id":"g-234","n":234,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wo ist ein Sitz des Europäischen Parlaments?","a":["London","Paris","Berlin","Straßburg"]},"pl":{"q":"Gdzie znajduje się jedna z siedzib Parlamentu Europejskiego?","a":["Londyn","Paryż","Berlin","Strasburg"],"exp":"Oficjalną siedzibą Parlamentu Europejskiego jest Strasburg, gdzie odbywają się comiesięczne sesje plenarne; pracuje on też w Brukseli i Luksemburgu."}},{"id":"g-235","n":235,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Der damalige französische Staatspräsident François Mitterrand und der damalige deutsche Bundeskanzler Helmut Kohl gedenken in Verdun gemeinsam der Toten beider Weltkriege. Welches Ziel der Europäischen Union wird bei diesem Treffen deutlich? © Bundesregierung/Richard Schulze-Vorberg","a":["Freundschaft zwischen England und Deutschland","Reisefreiheit in alle Länder der EU","Frieden und Sicherheit in den Ländern der EU","einheitliche Feiertage in den Ländern der EU"]},"pl":{"q":"Ówczesny prezydent Francji François Mitterrand i ówczesny kanclerz Niemiec (Bundeskanzler) Helmut Kohl wspólnie oddają w Verdun hołd poległym w obu wojnach światowych. Jaki cel Unii Europejskiej uwidacznia to spotkanie?","a":["przyjaźń między Anglią a Niemcami","swobodę podróżowania do wszystkich krajów UE","pokój i bezpieczeństwo w krajach UE","jednolite dni świąteczne w krajach UE"],"exp":"Gest pojednania Mitterranda i Kohla, trzymających się za ręce w Verdun w 1984 r., symbolizuje główny cel integracji europejskiej: trwały pokój między dawnymi wrogami."},"img":"g-235.jpg"},{"id":"g-236","n":236,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wie viele Mitgliedstaaten hat die EU heute?","a":["21","23","25","27"]},"pl":{"q":"Ile państw członkowskich liczy dziś UE?","a":["21","23","25","27"],"exp":"Od wystąpienia Wielkiej Brytanii (31 stycznia 2020 r.) Unia Europejska liczy 27 państw członkowskich."}},{"id":"g-237","n":237,"st":null,"c":1,"de":{"q":"2007 wurde das 50-jährige Jubiläum der \"Römischen Verträge\" gefeiert. Was war der Inhalt der Verträge?","a":["Beitritt Deutschlands zur NATO","Gründung der Europäischen Wirtschaftsgemeinschaft (EWG)","Verpflichtung Deutschlands zu Reparationsleistungen","Festlegung der Oder-Neiße-Linie als Ostgrenze"]},"pl":{"q":"W 2007 roku obchodzono 50. rocznicę „traktatów rzymskich”. Czego dotyczyły te traktaty?","a":["przystąpienia Niemiec do NATO","utworzenia Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG)","zobowiązania Niemiec do wypłaty reparacji","ustalenia linii Odry i Nysy jako granicy wschodniej"],"exp":"Traktaty rzymskie podpisane 25 marca 1957 r. przez sześć państw, w tym RFN, utworzyły EWG i Euratom – zalążek dzisiejszej UE."}},{"id":"g-238","n":238,"st":null,"c":1,"de":{"q":"An welchen Orten arbeitet das Europäische Parlament?","a":["Paris, London und Den Haag","Straßburg, Luxemburg und Brüssel","Rom, Bern und Wien","Bonn, Zürich und Mailand"]},"pl":{"q":"W jakich miastach pracuje Parlament Europejski?","a":["Paryż, Londyn i Haga","Strasburg, Luksemburg i Bruksela","Rzym, Berno i Wiedeń","Bonn, Zurych i Mediolan"],"exp":"Sesje plenarne odbywają się w Strasburgu, komisje i część posiedzeń w Brukseli, a sekretariat generalny mieści się w Luksemburgu."}},{"id":"g-239","n":239,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Durch welche Verträge schloss sich die Bundesrepublik Deutschland mit anderen Staaten zur Europäischen Wirtschaftsgemeinschaft zusammen?","a":["durch die \"Hamburger Verträge\"","durch die \"Römischen Verträge\"","durch die \"Pariser Verträge\"","durch die \"Londoner Verträge\""]},"pl":{"q":"Na mocy jakich traktatów Republika Federalna Niemiec połączyła się z innymi państwami w Europejską Wspólnotę Gospodarczą?","a":["„traktatów hamburskich”","„traktatów rzymskich”","„traktatów paryskich”","„traktatów londyńskich”"],"exp":"EWG powstała na mocy traktatów rzymskich z 1957 r.; traktat paryski z 1951 r. utworzył wcześniejszą Europejską Wspólnotę Węgla i Stali."}},{"id":"g-240","n":240,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Seit wann bezahlt man in Deutschland mit dem Euro in bar?","a":["1995","1998","2002","2005"]},"pl":{"q":"Od kiedy w Niemczech płaci się gotówką w euro?","a":["1995","1998","2002","2005"],"exp":"Euro wprowadzono w 1999 r. w rozliczeniach bezgotówkowych, a monety i banknoty weszły do obiegu 1 stycznia 2002 r., zastępując markę niemiecką."}},{"id":"g-241","n":241,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Frau Seger bekommt ein Kind. Was muss sie tun, um Elterngeld zu erhalten?","a":["Sie muss an ihre Krankenkasse schreiben.","Sie muss einen Antrag bei der Elterngeldstelle stellen.","Sie muss nichts tun, denn sie bekommt automatisch Elterngeld.","Sie muss das Arbeitsamt um Erlaubnis bitten."]},"pl":{"q":"Pani Seger spodziewa się dziecka. Co musi zrobić, aby otrzymać zasiłek rodzicielski (Elterngeld)?","a":["Musi napisać do swojej kasy chorych.","Musi złożyć wniosek w urzędzie ds. zasiłku rodzicielskiego (Elterngeldstelle).","Nie musi nic robić, bo zasiłek rodzicielski dostaje automatycznie.","Musi poprosić urząd pracy o zgodę."],"exp":"Elterngeld nie jest przyznawany automatycznie – trzeba złożyć wniosek w Elterngeldstelle, najlepiej w ciągu pierwszych trzech miesięcy po porodzie, bo wstecz wypłaca się go tylko za trzy miesiące."}},{"id":"g-242","n":242,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wer entscheidet, ob ein Kind in Deutschland in den Kindergarten geht?","a":["der Staat","die Bundesländer","die Eltern/die Erziehungsberechtigten","die Schulen"]},"pl":{"q":"Kto w Niemczech decyduje, czy dziecko chodzi do przedszkola?","a":["państwo","kraje związkowe","rodzice/opiekunowie prawni","szkoły"],"exp":"Przedszkole (Kindergarten) w Niemczech nie jest obowiązkowe – dziecko ma do niego prawo, ale o tym, czy z niego skorzysta, decydują rodzice lub opiekunowie prawni."}},{"id":"g-243","n":243,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Maik und Sybille wollen mit Freunden an ihrem deutschen Wohnort eine Demonstration auf der Straße abhalten. Was müssen sie vorher tun?","a":["Sie müssen die Demonstration anmelden.","Sie müssen nichts tun. Man darf in Deutschland jederzeit überall demonstrieren.","Sie können gar nichts tun, denn Demonstrationen sind in Deutschland grundsätzlich verboten.","Maik und Sybille müssen einen neuen Verein gründen, weil nur Vereine demonstrieren dürfen."]},"pl":{"q":"Maik i Sybille chcą razem z przyjaciółmi zorganizować demonstrację na ulicy w swojej niemieckiej miejscowości. Co muszą wcześniej zrobić?","a":["Muszą zgłosić demonstrację.","Nie muszą nic robić. W Niemczech wolno demonstrować zawsze i wszędzie.","Nie mogą nic zrobić, bo demonstracje są w Niemczech co do zasady zakazane.","Maik i Sybille muszą założyć nowe stowarzyszenie, bo demonstrować mogą tylko stowarzyszenia."],"exp":"Wolność zgromadzeń gwarantuje art. 8 Ustawy Zasadniczej, ale zgromadzenia pod gołym niebem trzeba zgłosić właściwemu urzędowi, z reguły najpóźniej 48 godzin przed ich ogłoszeniem. Zgłoszenie to nie to samo co prośba o zezwolenie."}},{"id":"g-244","n":244,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welchen Schulabschluss braucht man normalerweise, um an einer Universität in Deutschland ein Studium zu beginnen?","a":["das Abitur","ein Diplom","die Prokura","eine Gesellenprüfung"]},"pl":{"q":"Jakie wykształcenie szkolne jest zwykle potrzebne, aby rozpocząć studia na uniwersytecie w Niemczech?","a":["matura (Abitur)","dyplom","prokura","egzamin czeladniczy"],"exp":"Abitur to niemiecki odpowiednik matury, który daje ogólne prawo do studiowania (allgemeine Hochschulreife). Prokura to pełnomocnictwo handlowe, a nie świadectwo szkolne."}},{"id":"g-245","n":245,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wer darf in Deutschland nicht als Paar zusammenleben?","a":["Hans (20 Jahre) und Marie (19 Jahre)","Tom (20 Jahre) und Klaus (45 Jahre)","Sofie (35 Jahre) und Lisa (40 Jahre)","Anne (13 Jahre) und Tim (25 Jahre)"]},"pl":{"q":"Która para nie może w Niemczech zamieszkać razem jako para?","a":["Hans (20 lat) i Marie (19 lat)","Tom (20 lat) i Klaus (45 lat)","Sofie (35 lat) i Lisa (40 lat)","Anne (13 lat) i Tim (25 lat)"],"exp":"Anne ma 13 lat, czyli jest dzieckiem w rozumieniu prawa: czynności seksualne z osobą poniżej 14 lat są w Niemczech zawsze przestępstwem. Pary jednopłciowe i różnica wieku między dorosłymi nie stanowią problemu."}},{"id":"g-246","n":246,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Ab welchem Alter ist man in Deutschland volljährig?","a":["16","18","19","21"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku jest się w Niemczech pełnoletnim?","a":["16","18","19","21"],"exp":"Pełnoletność (Volljährigkeit) osiąga się w Niemczech z ukończeniem 18 lat, podobnie jak w Polsce. Od tego wieku można też głosować w wyborach do Bundestagu."}},{"id":"g-247","n":247,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Eine Frau ist schwanger. Sie ist kurz vor und nach der Geburt ihres Kindes vom Gesetz besonders beschützt. Wie heißt dieser Schutz?","a":["Elternzeit","Mutterschutz","Geburtsvorbereitung","Wochenbett"]},"pl":{"q":"Kobieta jest w ciąży. W okresie tuż przed porodem i po nim podlega szczególnej ochronie prawnej. Jak nazywa się ta ochrona?","a":["urlop rodzicielski (Elternzeit)","ochrona macierzyństwa (Mutterschutz)","przygotowanie do porodu","połóg"],"exp":"Mutterschutz obejmuje zwykle 6 tygodni przed porodem i 8 tygodni po nim; w tym czasie obowiązuje m.in. zakaz pracy po porodzie i szczególna ochrona przed wypowiedzeniem. Elternzeit to odrębny, późniejszy urlop dla obojga rodziców."}},{"id":"g-248","n":248,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Die Erziehung der Kinder ist in Deutschland vor allem Aufgabe …","a":["des Staates.","der Eltern.","der Großeltern.","der Schulen."]},"pl":{"q":"Wychowanie dzieci jest w Niemczech przede wszystkim zadaniem …","a":["państwa.","rodziców.","dziadków.","szkół."],"exp":"Art. 6 ust. 2 Ustawy Zasadniczej stanowi, że pielęgnacja i wychowanie dzieci są naturalnym prawem rodziców i przede wszystkim spoczywającym na nich obowiązkiem. Państwo jedynie czuwa nad jego wykonywaniem."}},{"id":"g-249","n":249,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Wer ist in Deutschland hauptsächlich verantwortlich für die Kindererziehung?","a":["der Staat","die Eltern","die Verwandten","die Schulen"]},"pl":{"q":"Kto w Niemczech ponosi główną odpowiedzialność za wychowanie dzieci?","a":["państwo","rodzice","krewni","szkoły"],"exp":"Zgodnie z art. 6 ust. 2 Ustawy Zasadniczej wychowanie dzieci to przede wszystkim prawo i obowiązek rodziców; państwo wkracza dopiero wtedy, gdy dobro dziecka jest zagrożone."}},{"id":"g-250","n":250,"st":null,"c":1,"de":{"q":"In Deutschland hat man die besten Chancen auf einen gut bezahlten Arbeitsplatz, wenn man …","a":["katholisch ist.","gut ausgebildet ist.","eine Frau ist.","Mitglied einer Partei ist."]},"pl":{"q":"W Niemczech największe szanse na dobrze płatną pracę ma się wtedy, gdy …","a":["jest się katolikiem.","jest się dobrze wykształconym.","jest się kobietą.","jest się członkiem partii."],"exp":"O szansach na rynku pracy decydują kwalifikacje i wykształcenie; wyznanie, płeć czy przynależność partyjna nie mogą być kryterium – zakazuje tego zasada równego traktowania."}},{"id":"g-251","n":251,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wenn man in Deutschland ein Kind schlägt, …","a":["geht das niemanden etwas an.","geht das nur die Familie etwas an.","kann man dafür nicht bestraft werden.","kann man dafür bestraft werden."]},"pl":{"q":"Jeśli w Niemczech ktoś uderzy dziecko, …","a":["to nikogo to nie obchodzi.","to jest to wyłącznie sprawa rodziny.","nie można go za to ukarać.","można go za to ukarać."],"exp":"Od 2000 roku § 1631 niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB) gwarantuje dzieciom prawo do wychowania bez przemocy; bicie dziecka może być ścigane jako uszkodzenie ciała – także wtedy, gdy robią to rodzice."}},{"id":"g-252","n":252,"st":null,"c":0,"de":{"q":"In Deutschland …","a":["darf man zur gleichen Zeit nur mit einer Partnerin/einem Partner verheiratet sein.","kann man mehrere Ehepartnerinnen/Ehepartner gleichzeitig haben.","darf man nicht wieder heiraten, wenn man einmal verheiratet war.","darf eine Frau nicht wieder heiraten, wenn ihr Mann gestorben ist."]},"pl":{"q":"W Niemczech …","a":["w danym czasie można być w związku małżeńskim tylko z jedną osobą.","można mieć jednocześnie kilku małżonków.","nie można ponownie zawrzeć małżeństwa, jeśli raz już się było w związku małżeńskim.","kobieta nie może ponownie wyjść za mąż, jeśli jej mąż zmarł."],"exp":"W Niemczech obowiązuje monogamia: bigamia jest przestępstwem (§ 172 kodeksu karnego). Po rozwodzie lub śmierci małżonka można natomiast swobodnie zawrzeć nowe małżeństwo."}},{"id":"g-253","n":253,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Wo müssen Sie sich anmelden, wenn Sie in Deutschland umziehen?","a":["beim Einwohnermeldeamt","beim Standesamt","beim Ordnungsamt","beim Gewerbeamt"]},"pl":{"q":"Gdzie należy się zameldować po przeprowadzce w Niemczech?","a":["w urzędzie meldunkowym (Einwohnermeldeamt)","w urzędzie stanu cywilnego (Standesamt)","w urzędzie porządkowym (Ordnungsamt)","w urzędzie ds. działalności gospodarczej (Gewerbeamt)"],"exp":"Po przeprowadzce trzeba się zameldować w Einwohnermeldeamt (w Berlinie: Bürgeramt) w ciągu dwóch tygodni. Standesamt zajmuje się ślubami, urodzeniami i zgonami."}},{"id":"g-254","n":254,"st":null,"c":3,"de":{"q":"In Deutschland dürfen Ehepaare sich scheiden lassen. Meistens müssen sie dazu das \"Trennungsjahr\" einhalten. Was bedeutet das?","a":["Der Scheidungsprozess dauert ein Jahr.","Die Ehegatten sind ein Jahr verheiratet, dann ist die Scheidung möglich.","Das Besuchsrecht für die Kinder gilt ein Jahr.","Die Ehegatten führen mindestens ein Jahr getrennt ihr eigenes Leben. Danach ist die Scheidung möglich."]},"pl":{"q":"W Niemczech małżonkowie mogą się rozwieść. Zazwyczaj muszą jednak najpierw odczekać tzw. „rok separacji” (Trennungsjahr). Co to oznacza?","a":["Postępowanie rozwodowe trwa rok.","Małżonkowie są małżeństwem przez rok, potem rozwód jest możliwy.","Prawo do kontaktów z dziećmi obowiązuje przez rok.","Małżonkowie przez co najmniej rok żyją osobno, każde własnym życiem. Dopiero potem możliwy jest rozwód."],"exp":"Trennungsjahr to co najmniej roczny okres faktycznej separacji, który z reguły musi poprzedzać rozwód; dowodzi, że małżeństwo rzeczywiście się rozpadło. Można przy tym nadal mieszkać w jednym mieszkaniu, ale osobno."}},{"id":"g-255","n":255,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Bei Erziehungsproblemen können Eltern in Deutschland Hilfe erhalten vom …","a":["Ordnungsamt.","Schulamt.","Jugendamt.","Gesundheitsamt."]},"pl":{"q":"W razie problemów wychowawczych rodzice w Niemczech mogą otrzymać pomoc w …","a":["urzędzie porządkowym (Ordnungsamt).","kuratorium oświaty (Schulamt).","urzędzie ds. młodzieży (Jugendamt).","urzędzie zdrowia (Gesundheitsamt)."],"exp":"Jugendamt to urząd ds. dzieci i młodzieży, który m.in. doradza rodzinom w sprawach wychowawczych i oferuje różne formy pomocy (Hilfen zur Erziehung)."}},{"id":"g-256","n":256,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Ein Ehepaar möchte in Deutschland ein Restaurant eröffnen. Was braucht es dazu unbedingt?","a":["eine Erlaubnis der Polizei","eine Genehmigung einer Partei","eine Genehmigung des Einwohnermeldeamts","eine Gaststättenerlaubnis von der zuständigen Behörde"]},"pl":{"q":"Małżeństwo chce otworzyć restaurację w Niemczech. Czego koniecznie do tego potrzebuje?","a":["zezwolenia policji","zgody partii politycznej","zgody urzędu meldunkowego","koncesji na prowadzenie lokalu gastronomicznego (Gaststättenerlaubnis) od właściwego urzędu"],"exp":"Do podawania alkoholu w lokalu potrzebna jest koncesja gastronomiczna (Gaststättenerlaubnis) wydawana przez właściwy urząd, najczęściej Gewerbeamt lub Ordnungsamt. Do tego dochodzi zgłoszenie działalności i szkolenie sanitarne."}},{"id":"g-257","n":257,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Eine erwachsene Frau möchte in Deutschland das Abitur nachholen. Das kann sie an …","a":["einer Hochschule.","einem Abendgymnasium.","einer Hauptschule.","einer Privatuniversität."]},"pl":{"q":"Dorosła kobieta chce w Niemczech zdać zaległą maturę (Abitur). Może to zrobić w …","a":["szkole wyższej.","gimnazjum wieczorowym (Abendgymnasium).","szkole podstawowej typu Hauptschule.","prywatnym uniwersytecie."],"exp":"Abendgymnasium to szkoła dla dorosłych, którzy pracują i chcą w trybie wieczorowym uzupełnić wykształcenie aż do matury. Szkoła wyższa wymaga już posiadania Abitur."}},{"id":"g-258","n":258,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was darf das Jugendamt in Deutschland?","a":["Es entscheidet, welche Schule das Kind besucht.","Es kann ein Kind, das geschlagen wird oder hungern muss, aus der Familie nehmen.","Es bezahlt das Kindergeld an die Eltern.","Es kontrolliert, ob das Kind einen Kindergarten besucht."]},"pl":{"q":"Co może zrobić urząd ds. młodzieży (Jugendamt) w Niemczech?","a":["Decyduje, do jakiej szkoły chodzi dziecko.","Może odebrać z rodziny dziecko, które jest bite lub głodzone.","Wypłaca rodzicom zasiłek na dziecko (Kindergeld).","Kontroluje, czy dziecko chodzi do przedszkola."],"exp":"Gdy dobro dziecka jest zagrożone, Jugendamt może je tymczasowo umieścić poza rodziną (Inobhutnahme). Kindergeld wypłaca natomiast Familienkasse przy Federalnej Agencji Pracy."}},{"id":"g-259","n":259,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Das Berufsinformationszentrum BIZ bei der Bundesagentur für Arbeit in Deutschland hilft bei der …","a":["Rentenberechnung.","Lehrstellensuche.","Steuererklärung.","Krankenversicherung."]},"pl":{"q":"Centrum Informacji Zawodowej BIZ przy Federalnej Agencji Pracy (Bundesagentur für Arbeit) pomaga w …","a":["obliczaniu emerytury.","szukaniu miejsca nauki zawodu.","rozliczeniu podatkowym.","ubezpieczeniu zdrowotnym."],"exp":"BIZ (Berufsinformationszentrum) informuje o zawodach, kształceniu i rynku pracy, pomaga m.in. znaleźć miejsce praktycznej nauki zawodu (Lehrstelle/Ausbildungsplatz)."}},{"id":"g-260","n":260,"st":null,"c":3,"de":{"q":"In Deutschland hat ein Kind in der Schule …","a":["Recht auf unbegrenzte Freizeit.","Wahlfreiheit für alle Fächer.","Anspruch auf Schulgeld.","Anwesenheitspflicht."]},"pl":{"q":"W Niemczech dziecko w szkole ma …","a":["prawo do nieograniczonego czasu wolnego.","swobodę wyboru wszystkich przedmiotów.","prawo do otrzymywania pieniędzy za naukę.","obowiązek obecności."],"exp":"W Niemczech obowiązuje przymus szkolny (Schulpflicht) z obowiązkiem uczestnictwa w zajęciach; nauczanie domowe jest co do zasady niedozwolone, a wagary mogą skutkować grzywną dla rodziców."}},{"id":"g-261","n":261,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Ein Mann möchte mit 30 Jahren in Deutschland sein Abitur nachholen. Wo kann er das tun? An …","a":["einer Hochschule.","einem Abendgymnasium.","einer Hauptschule.","einer Privatuniversität."]},"pl":{"q":"Trzydziestoletni mężczyzna chce w Niemczech zdać zaległą maturę (Abitur). Gdzie może to zrobić? W …","a":["szkole wyższej.","gimnazjum wieczorowym (Abendgymnasium).","szkole podstawowej typu Hauptschule.","prywatnym uniwersytecie."],"exp":"Abendgymnasium (lub Kolleg) to szkoła dla dorosłych, w której można uzupełnić wykształcenie aż do Abitur. Uczelnie wymagają matury już przy przyjęciu."}},{"id":"g-262","n":262,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Was bedeutet in Deutschland der Grundsatz der Gleichbehandlung?","a":["Niemand darf z.B. wegen einer Behinderung benachteiligt werden.","Man darf andere Personen benachteiligen, wenn ausreichende persönliche Gründe hierfür vorliegen.","Niemand darf gegen Personen klagen, wenn sie benachteiligt wurden.","Es ist für alle Gesetz, benachteiligten Gruppen jährlich Geld zu spenden."]},"pl":{"q":"Co oznacza w Niemczech zasada równego traktowania?","a":["Nikt nie może być dyskryminowany np. z powodu niepełnosprawności.","Wolno dyskryminować inne osoby, jeśli ma się ku temu wystarczające osobiste powody.","Nikt nie może pozwać innych osób, jeśli został przez nie dyskryminowany.","Każdy ma ustawowy obowiązek corocznie przekazywać pieniądze grupom defaworyzowanym."],"exp":"Art. 3 ust. 3 Ustawy Zasadniczej stanowi wprost: „Nikt nie może być dyskryminowany z powodu swojej niepełnosprawności”. W życiu codziennym chroni przed dyskryminacją także ustawa AGG (Allgemeines Gleichbehandlungsgesetz)."}},{"id":"g-263","n":263,"st":null,"c":0,"de":{"q":"In Deutschland sind Jugendliche ab 14 Jahren strafmündig. Das bedeutet: Jugendliche, die 14 Jahre und älter sind und gegen Strafgesetze verstoßen, …","a":["werden bestraft.","werden wie Erwachsene behandelt.","teilen die Strafe mit ihren Eltern.","werden nicht bestraft."]},"pl":{"q":"W Niemczech młodzież od 14. roku życia ponosi odpowiedzialność karną. Oznacza to, że młodzi ludzie w wieku 14 lat i starsi, którzy łamią prawo karne, …","a":["są karani.","są traktowani jak dorośli.","dzielą karę ze swoimi rodzicami.","nie są karani."],"exp":"Od 14 lat można zostać ukaranym, ale według prawa karnego dla nieletnich (Jugendstrafrecht), które stawia na wychowanie, a nie tak jak wobec dorosłych. Dzieci poniżej 14 lat nie odpowiadają karnie."}},{"id":"g-264","n":264,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Zu welchem Fest tragen Menschen in Deutschland bunte Kostüme und Masken?","a":["am Rosenmontag","am Maifeiertag","beim Oktoberfest","an Pfingsten"]},"pl":{"q":"Na jakie święto ludzie w Niemczech przebierają się w kolorowe kostiumy i zakładają maski?","a":["w Różany Poniedziałek (Rosenmontag)","w święto 1 Maja","na Oktoberfest","w Zielone Świątki"],"exp":"Rosenmontag to kulminacja karnawału (w Nadrenii: Karneval, na południu: Fasching lub Fastnacht), poniedziałek przed Środą Popielcową z wielkimi pochodami przebierańców, np. w Kolonii, Moguncji i Düsseldorfie."}},{"id":"g-265","n":265,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wohin muss man in Deutschland zuerst gehen, wenn man heiraten möchte?","a":["zum Einwohnermeldeamt","zum Ordnungsamt","zur Agentur für Arbeit","zum Standesamt"]},"pl":{"q":"Dokąd trzeba się w Niemczech udać najpierw, jeśli chce się wziąć ślub?","a":["do urzędu meldunkowego","do urzędu porządkowego","do Agencji Pracy","do urzędu stanu cywilnego (Standesamt)"],"exp":"W Niemczech prawnie wiążący jest tylko ślub cywilny zawarty przed urzędnikiem w Standesamt; ewentualny ślub kościelny ma wyłącznie znaczenie religijne."}},{"id":"g-266","n":266,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Wann beginnt die gesetzliche Nachtruhe in Deutschland?","a":["wenn die Sonne untergeht","wenn die Nachbarn schlafen gehen","um 0 Uhr, Mitternacht","um 22 Uhr"]},"pl":{"q":"Kiedy w Niemczech zaczyna się ustawowa cisza nocna (Nachtruhe)?","a":["gdy zachodzi słońce","gdy sąsiedzi idą spać","o północy","o godzinie 22"],"exp":"Cisza nocna trwa zwykle od 22:00 do 6:00; w tym czasie trzeba unikać hałasu zakłócającego spokój sąsiadów. Szczegóły regulują przepisy krajów związkowych i regulaminy domów."}},{"id":"g-267","n":267,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Eine junge Frau in Deutschland, 22 Jahre alt, lebt mit ihrem Freund zusammen. Die Eltern der Frau finden das nicht gut, weil ihnen der Freund nicht gefällt. Was können die Eltern tun?","a":["Sie müssen die Entscheidung der volljährigen Tochter respektieren.","Sie haben das Recht, die Tochter in die elterliche Wohnung zurückzuholen.","Sie können zur Polizei gehen und die Tochter anzeigen.","Sie suchen einen anderen Mann für die Tochter."]},"pl":{"q":"Młoda kobieta w Niemczech, 22-letnia, mieszka ze swoim partnerem. Jej rodzicom to się nie podoba, bo nie lubią partnera. Co mogą zrobić rodzice?","a":["Muszą uszanować decyzję pełnoletniej córki.","Mają prawo sprowadzić córkę z powrotem do domu rodzinnego.","Mogą pójść na policję i złożyć doniesienie na córkę.","Szukają dla córki innego mężczyzny."],"exp":"Córka jest pełnoletnia, więc sama decyduje o swoim życiu – chroni to prawo do swobodnego rozwoju osobowości (art. 2 Ustawy Zasadniczej). Rodzice nie mają już nad nią władzy rodzicielskiej."}},{"id":"g-268","n":268,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Eine junge Frau will den Führerschein machen. Sie hat Angst vor der Prüfung, weil ihre Muttersprache nicht Deutsch ist. Was ist richtig?","a":["Sie muss mindestens zehn Jahre in Deutschland leben, bevor sie den Führerschein machen kann.","Wenn sie kein Deutsch kann, darf sie keinen Führerschein haben.","Sie muss den Führerschein in dem Land machen, in dem man ihre Sprache spricht.","Sie kann die Theorie-Prüfung vielleicht in ihrer Muttersprache machen. Es gibt mehr als zehn Sprachen zur Auswahl."]},"pl":{"q":"Młoda kobieta chce zrobić prawo jazdy. Boi się egzaminu, bo jej językiem ojczystym nie jest niemiecki. Co jest prawdą?","a":["Musi mieszkać w Niemczech co najmniej dziesięć lat, zanim będzie mogła zrobić prawo jazdy.","Jeśli nie zna niemieckiego, nie może mieć prawa jazdy.","Musi zrobić prawo jazdy w kraju, w którym mówi się jej językiem.","Być może będzie mogła zdać egzamin teoretyczny w swoim języku ojczystym. Do wyboru jest ponad dziesięć języków."],"exp":"Egzamin teoretyczny na prawo jazdy można w Niemczech zdawać nie tylko po niemiecku, ale także w kilkunastu innych językach, m.in. po polsku, angielsku, turecku czy rosyjsku."}},{"id":"g-269","n":269,"st":null,"c":2,"de":{"q":"In Deutschland haben Kinder ab dem Alter von drei Jahren bis zur Ersteinschulung einen Anspruch auf …","a":["monatliches Taschengeld.","einen Platz in einem Sportverein.","einen Kindergartenplatz.","einen Ferienpass."]},"pl":{"q":"W Niemczech dzieci od trzeciego roku życia aż do rozpoczęcia nauki w szkole mają prawo do …","a":["comiesięcznego kieszonkowego.","miejsca w klubie sportowym.","miejsca w przedszkolu.","karty wakacyjnej."],"exp":"Od 1996 roku dzieci od 3. roku życia mają ustawowe prawo do miejsca w przedszkolu (Kindergartenplatz); od 2013 roku prawo do opieki obejmuje już dzieci od pierwszych urodzin."}},{"id":"g-270","n":270,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Die Volkshochschule in Deutschland ist eine Einrichtung …","a":["für den Religionsunterricht.","nur für Jugendliche.","zur Weiterbildung.","nur für Rentnerinnen und Rentner."]},"pl":{"q":"Uniwersytet ludowy (Volkshochschule) w Niemczech to instytucja …","a":["nauczania religii.","przeznaczona tylko dla młodzieży.","kształcenia ustawicznego.","przeznaczona tylko dla emerytów."],"exp":"Volkshochschule (VHS) to publiczne, przystępne cenowo ośrodki kształcenia dorosłych, oferujące kursy językowe, zawodowe, artystyczne i kursy integracyjne."}},{"id":"g-271","n":271,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was ist in Deutschland ein Brauch zu Weihnachten?","a":["bunte Eier verstecken","einen Tannenbaum schmücken","sich mit Masken und Kostümen verkleiden","Kürbisse vor die Tür stellen"]},"pl":{"q":"Jaki jest w Niemczech zwyczaj bożonarodzeniowy?","a":["chowanie kolorowych jajek","ubieranie choinki","przebieranie się w maski i kostiumy","wystawianie dyni przed drzwi"],"exp":"Ubieranie choinki (Tannenbaum) to tradycja wywodząca się właśnie z Niemiec. Chowanie jajek to zwyczaj wielkanocny, przebieranki – karnawałowy, a dynie kojarzą się z Halloween."}},{"id":"g-272","n":272,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Welche Lebensform ist in Deutschland nicht erlaubt?","a":["Mann und Frau sind geschieden und leben mit neuen Partnern zusammen.","Zwei Frauen leben zusammen.","Ein alleinerziehender Vater lebt mit seinen zwei Kindern zusammen.","Ein Mann ist mit zwei Frauen zur selben Zeit verheiratet."]},"pl":{"q":"Jaka forma życia rodzinnego jest w Niemczech niedozwolona?","a":["Mężczyzna i kobieta są po rozwodzie i mieszkają z nowymi partnerami.","Dwie kobiety mieszkają razem.","Samotny ojciec mieszka ze swoimi dwojgiem dzieci.","Mężczyzna jest jednocześnie żonaty z dwiema kobietami."],"exp":"Wielożeństwo jest w Niemczech zakazane, a bigamia karalna (§ 172 kodeksu karnego). Pozostałe formy są legalne; od 2017 roku pary jednopłciowe mogą też zawierać małżeństwa."}},{"id":"g-273","n":273,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Bei Erziehungsproblemen gehen Sie in Deutschland …","a":["zur Ärztin/zum Arzt.","zum Gesundheitsamt.","zum Einwohnermeldeamt.","zum Jugendamt."]},"pl":{"q":"W razie problemów wychowawczych idą Państwo w Niemczech …","a":["do lekarza.","do urzędu zdrowia (Gesundheitsamt).","do urzędu meldunkowego.","do urzędu ds. młodzieży (Jugendamt)."],"exp":"Jugendamt doradza rodzicom i oferuje pomoc wychowawczą (Erziehungsberatung), często bezpłatnie i poufnie."}},{"id":"g-274","n":274,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Sie haben in Deutschland absichtlich einen Brief geöffnet, der an eine andere Person adressiert ist. Was haben Sie nicht beachtet?","a":["das Schweigerecht","das Briefgeheimnis","die Schweigepflicht","die Meinungsfreiheit"]},"pl":{"q":"Celowo otworzyli Państwo w Niemczech list zaadresowany do innej osoby. Czego Państwo nie uszanowali?","a":["prawa do milczenia","tajemnicy korespondencji (Briefgeheimnis)","obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej","wolności słowa"],"exp":"Tajemnicę korespondencji chroni art. 10 Ustawy Zasadniczej, a jej naruszenie jest przestępstwem z § 202 kodeksu karnego."}},{"id":"g-275","n":275,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was braucht man in Deutschland für eine Ehescheidung?","a":["die Einwilligung der Eltern","ein Attest einer Ärztin/eines Arztes","die Einwilligung der Kinder","die Unterstützung einer Anwältin/eines Anwalts"]},"pl":{"q":"Czego potrzeba w Niemczech do rozwodu?","a":["zgody rodziców","zaświadczenia lekarskiego","zgody dzieci","pomocy adwokata"],"exp":"W sprawach rozwodowych przed sądem rodzinnym obowiązuje przymus adwokacki: co najmniej małżonek składający pozew musi być reprezentowany przez adwokata."}},{"id":"g-276","n":276,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Was sollten Sie tun, wenn Sie von Ihrer Ansprechpartnerin/Ihrem Ansprechpartner in einer deutschen Behörde schlecht behandelt werden?","a":["Ich kann nichts tun.","Ich muss mir diese Behandlung gefallen lassen.","Ich drohe der Person.","Ich kann mich bei der Behördenleiterin/beim Behördenleiter beschweren."]},"pl":{"q":"Co powinni Państwo zrobić, jeśli osoba, z którą mają Państwo do czynienia w niemieckim urzędzie, źle Państwa traktuje?","a":["Nic nie mogę zrobić.","Muszę znosić takie traktowanie.","Grożę tej osobie.","Mogę złożyć skargę u kierownika urzędu."],"exp":"Na niewłaściwe zachowanie urzędnika można złożyć skargę służbową (Dienstaufsichtsbeschwerde) do kierownictwa urzędu; jest ona bezpłatna i nie wymaga zachowania formalnych terminów."}},{"id":"g-277","n":277,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Eine Frau, die ein zweijähriges Kind hat, bewirbt sich in Deutschland um eine Stelle. Was ist ein Beispiel für Diskriminierung? Sie bekommt die Stelle nur deshalb nicht, weil sie …","a":["kein Englisch spricht.","zu hohe Gehaltsvorstellungen hat.","keine Erfahrungen in diesem Beruf hat.","Mutter ist."]},"pl":{"q":"Kobieta, która ma dwuletnie dziecko, ubiega się w Niemczech o pracę. Co jest przykładem dyskryminacji? Nie dostaje tej pracy tylko dlatego, że …","a":["nie mówi po angielsku.","ma zbyt wysokie oczekiwania płacowe.","nie ma doświadczenia w tym zawodzie.","jest matką."],"exp":"Odrzucenie kandydatki wyłącznie z powodu macierzyństwa to dyskryminacja ze względu na płeć, zakazana przez ustawę AGG. Brak kwalifikacji czy zbyt wysokie oczekiwania płacowe to natomiast uzasadnione kryteria."}},{"id":"g-278","n":278,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Ein Mann im Rollstuhl hat sich auf eine Stelle als Buchhalter beworben. Was ist ein Beispiel für Diskriminierung? Er bekommt die Stelle nur deshalb nicht, weil er …","a":["im Rollstuhl sitzt.","keine Erfahrung hat.","zu hohe Gehaltsvorstellungen hat.","kein Englisch spricht."]},"pl":{"q":"Mężczyzna poruszający się na wózku inwalidzkim ubiegał się o pracę księgowego. Co jest przykładem dyskryminacji? Nie dostaje tej pracy tylko dlatego, że …","a":["porusza się na wózku inwalidzkim.","nie ma doświadczenia.","ma zbyt wysokie oczekiwania płacowe.","nie mówi po angielsku."],"exp":"Wózek nie ma znaczenia dla pracy księgowego, więc odrzucenie z tego powodu to dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność, zakazana przez art. 3 ust. 3 Ustawy Zasadniczej i ustawę AGG."}},{"id":"g-279","n":279,"st":null,"c":2,"de":{"q":"In den meisten Mietshäusern in Deutschland gibt es eine \"Hausordnung\". Was steht in einer solchen \"Hausordnung\"? Sie nennt …","a":["Regeln für die Benutzung öffentlicher Verkehrsmittel.","alle Mieterinnen und Mieter im Haus.","Regeln, an die sich alle Bewohnerinnen und Bewohner halten müssen.","die Adresse des nächsten Ordnungsamtes."]},"pl":{"q":"W większości niemieckich kamienic i bloków czynszowych obowiązuje „regulamin domu” (Hausordnung). Co się w nim znajduje? Zawiera …","a":["zasady korzystania z komunikacji publicznej.","listę wszystkich najemców w budynku.","zasady, których muszą przestrzegać wszyscy mieszkańcy.","adres najbliższego urzędu porządkowego."],"exp":"Hausordnung określa zasady wspólnego mieszkania, np. godziny ciszy, sprzątanie klatki schodowej (Treppenhausreinigung), korzystanie z pralni czy segregację śmieci."}},{"id":"g-280","n":280,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Wenn Sie sich in Deutschland gegen einen falschen Steuerbescheid wehren wollen, müssen Sie …","a":["nichts machen.","den Bescheid wegwerfen.","Einspruch einlegen.","warten, bis ein anderer Bescheid kommt."]},"pl":{"q":"Jeśli w Niemczech chcą się Państwo bronić przed błędną decyzją podatkową (Steuerbescheid), muszą Państwo …","a":["nic nie robić.","wyrzucić decyzję.","złożyć sprzeciw (Einspruch).","poczekać, aż przyjdzie inna decyzja."],"exp":"Od decyzji urzędu skarbowego (Finanzamt) przysługuje Einspruch, który trzeba złożyć w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji."}},{"id":"g-281","n":281,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Zwei Freunde wollen in ein öffentliches Schwimmbad in Deutschland. Beide haben eine dunkle Hautfarbe und werden deshalb nicht hineingelassen. Welches Recht wird in dieser Situation verletzt? Das Recht auf …","a":["Meinungsfreiheit","Gleichbehandlung","Versammlungsfreiheit","Freizügigkeit"]},"pl":{"q":"Dwóch przyjaciół chce wejść na publiczny basen w Niemczech. Obaj mają ciemny kolor skóry i z tego powodu nie zostają wpuszczeni. Jakie prawo zostaje w tej sytuacji naruszone? Prawo do …","a":["wolności słowa","równego traktowania","wolności zgromadzeń","swobody przemieszczania się"],"exp":"Art. 3 ust. 3 Ustawy Zasadniczej zakazuje dyskryminacji m.in. ze względu na pochodzenie i rasę, a ustawa AGG wprost zakazuje odmowy dostępu do usług z tego powodu."}},{"id":"g-282","n":282,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Welches Ehrenamt müssen deutsche Staatsbürgerinnen und Staatsbürger übernehmen, wenn sie dazu aufgefordert werden?","a":["Vereinstrainerin/Vereinstrainer","Wahlhelferin/Wahlhelfer","Bibliotheksaufsicht","Lehrerin/Lehrer"]},"pl":{"q":"Jaką funkcję honorową muszą przyjąć obywatele Niemiec, jeśli zostaną do tego wezwani?","a":["trener w klubie sportowym","członek komisji wyborczej (Wahlhelfer)","dyżur w bibliotece","nauczyciel"],"exp":"Funkcja członka obwodowej komisji wyborczej (Wahlhelfer) jest obowiązkiem obywatelskim – odmówić można tylko z ważnych powodów, np. choroby; bezpodstawna odmowa grozi grzywną."}},{"id":"g-283","n":283,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was tun Sie, wenn Sie eine falsche Rechnung von einer deutschen Behörde bekommen?","a":["Ich lasse die Rechnung liegen.","Ich lege Widerspruch bei der Behörde ein.","Ich schicke die Rechnung an die Behörde zurück.","Ich gehe mit der Rechnung zum Finanzamt."]},"pl":{"q":"Co robią Państwo, jeśli otrzymają Państwo błędny rachunek od niemieckiego urzędu?","a":["Zostawiam rachunek bez odpowiedzi.","Wnoszę do urzędu sprzeciw (Widerspruch).","Odsyłam rachunek do urzędu.","Idę z rachunkiem do urzędu skarbowego."],"exp":"Od decyzji administracyjnej przysługuje Widerspruch, który zwykle trzeba wnieść na piśmie w ciągu miesiąca. Termin jest podany w pouczeniu (Rechtsbehelfsbelehrung) na końcu pisma."}},{"id":"g-284","n":284,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Was man für die Arbeit können muss, ändert sich in Zukunft sehr schnell. Was kann man tun?","a":["Es ist egal, was man lernt.","Erwachsene müssen auch nach der Ausbildung immer weiter lernen.","Kinder lernen in der Schule alles, was im Beruf wichtig ist. Nach der Schule muss man nicht weiter lernen.","Alle müssen früher aufhören zu arbeiten, weil sich alles ändert."]},"pl":{"q":"Umiejętności potrzebne w pracy będą się w przyszłości bardzo szybko zmieniać. Co można zrobić?","a":["Nie ma znaczenia, czego się człowiek uczy.","Dorośli muszą także po zakończeniu kształcenia zawodowego stale się dokształcać.","Dzieci uczą się w szkole wszystkiego, co ważne w zawodzie. Po szkole nie trzeba się dalej uczyć.","Wszyscy muszą wcześniej przestać pracować, bo wszystko się zmienia."],"exp":"Odpowiedzią na szybkie zmiany jest uczenie się przez całe życie (lebenslanges Lernen) – np. kursy w Volkshochschule czy szkolenia zawodowe."}},{"id":"g-285","n":285,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Frau Frost arbeitet als fest angestellte Mitarbeiterin in einem Büro. Was muss sie nicht von ihrem Gehalt bezahlen?","a":["Lohnsteuer","Beiträge zur Arbeitslosenversicherung","Beiträge zur Renten- und Krankenversicherung","Umsatzsteuer"]},"pl":{"q":"Pani Frost pracuje na etacie w biurze. Czego nie musi opłacać ze swojego wynagrodzenia?","a":["podatku od wynagrodzenia (Lohnsteuer)","składek na ubezpieczenie od bezrobocia","składek na ubezpieczenie emerytalne i zdrowotne","podatku od sprzedaży, czyli VAT (Umsatzsteuer)"],"exp":"Umsatzsteuer (VAT) odprowadzają przedsiębiorcy od sprzedaży towarów i usług, a nie pracownicy od pensji. Z wynagrodzenia potrąca się podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne."}},{"id":"g-286","n":286,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Welche Organisation in einer Firma hilft den Arbeitnehmerinnen und Arbeitnehmern bei Problemen mit der Arbeitgeberin/dem Arbeitgeber?","a":["der Betriebsrat","die Betriebsprüferin/der Betriebsprüfer","die Betriebsgruppe","das Betriebsmanagement"]},"pl":{"q":"Jaki organ w firmie pomaga pracownikom w sporach z pracodawcą?","a":["rada zakładowa (Betriebsrat)","kontroler podatkowy","grupa zakładowa","kierownictwo zakładu"],"exp":"Betriebsrat to wybierana przez pracowników reprezentacja, którą można utworzyć w zakładach zatrudniających co najmniej 5 osób; ma prawo współdecydowania m.in. w sprawach czasu pracy i zwolnień."}},{"id":"g-287","n":287,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Sie möchten bei einer Firma in Deutschland ihr Arbeitsverhältnis beenden. Was müssen Sie beachten?","a":["die Gehaltszahlungen","die Arbeitszeit","die Kündigungsfrist","die Versicherungspflicht"]},"pl":{"q":"Chcą Państwo zakończyć stosunek pracy w niemieckiej firmie. Na co muszą Państwo zwrócić uwagę?","a":["na wypłaty wynagrodzenia","na czas pracy","na okres wypowiedzenia (Kündigungsfrist)","na obowiązek ubezpieczenia"],"exp":"Przy rozwiązaniu umowy trzeba zachować okres wypowiedzenia – ustawowo dla pracownika co najmniej 4 tygodnie na 15. dzień lub koniec miesiąca, chyba że umowa przewiduje inaczej. Wypowiedzenie musi mieć formę pisemną."}},{"id":"g-288","n":288,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Woraus begründet sich Deutschlands besondere Verantwortung für Israel?","a":["aus der Mitgliedschaft in der Europäischen Union (EU)","aus den nationalsozialistischen Verbrechen gegen Juden","aus dem Grundgesetz der Bundesrepublik Deutschland","aus der christlichen Tradition"]},"pl":{"q":"Z czego wynika szczególna odpowiedzialność Niemiec wobec Izraela?","a":["z członkostwa w Unii Europejskiej (UE)","ze zbrodni nazistowskich popełnionych na Żydach","z Ustawy Zasadniczej Republiki Federalnej Niemiec","z tradycji chrześcijańskiej"],"exp":"Szczególna odpowiedzialność Niemiec wobec Izraela wynika z Holokaustu – zamordowania około sześciu milionów europejskich Żydów przez nazistowskie Niemcy."}},{"id":"g-289","n":289,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Ein Mann mit dunkler Hautfarbe bewirbt sich um eine Stelle als Kellner in einem Restaurant in Deutschland. Was ist ein Beispiel für Diskriminierung? Er bekommt die Stelle nur deshalb nicht, weil …","a":["seine Deutschkenntnisse zu gering sind.","er zu hohe Gehaltsvorstellungen hat.","er eine dunkle Haut hat.","er keine Erfahrungen im Beruf hat."]},"pl":{"q":"Mężczyzna o ciemnym kolorze skóry ubiega się o pracę kelnera w restauracji w Niemczech. Co jest przykładem dyskryminacji? Nie dostaje tej pracy tylko dlatego, że …","a":["za słabo zna niemiecki.","ma zbyt wysokie oczekiwania płacowe.","ma ciemną skórę.","nie ma doświadczenia w zawodzie."],"exp":"Kolor skóry nie ma nic wspólnego z kwalifikacjami kelnera, więc odmowa z tego powodu to dyskryminacja rasowa zakazana przez art. 3 Ustawy Zasadniczej i ustawę AGG."}},{"id":"g-290","n":290,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Sie haben in Deutschland einen Fernseher gekauft. Zu Hause packen Sie den Fernseher aus, doch er funktioniert nicht. Der Fernseher ist kaputt. Was können Sie machen?","a":["eine Anzeige schreiben","den Fernseher reklamieren","das Gerät ungefragt austauschen","die Garantie verlängern"]},"pl":{"q":"Kupili Państwo w Niemczech telewizor. W domu go rozpakowują, ale nie działa – jest uszkodzony. Co mogą Państwo zrobić?","a":["złożyć doniesienie (na policję)","złożyć reklamację","samowolnie wymienić urządzenie","przedłużyć gwarancję"],"exp":"Przy wadliwym towarze przysługuje ustawowa rękojmia (Gewährleistung) przez 2 lata – sprzedawca musi naprawić towar lub wymienić go na nowy."}},{"id":"g-291","n":291,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Warum muss man in Deutschland bei der Steuererklärung aufschreiben, ob man zu einer Kirche gehört oder nicht? Weil …","a":["es eine Kirchensteuer gibt, die an die Einkommen- und Lohnsteuer geknüpft ist.","das für die Statistik in Deutschland wichtig ist.","man mehr Steuern zahlen muss, wenn man nicht zu einer Kirche gehört.","die Kirche für die Steuererklärung verantwortlich ist."]},"pl":{"q":"Dlaczego w Niemczech w zeznaniu podatkowym trzeba podać, czy należy się do Kościoła? Ponieważ …","a":["istnieje podatek kościelny (Kirchensteuer), powiązany z podatkiem dochodowym i podatkiem od wynagrodzenia.","jest to ważne dla statystyki w Niemczech.","osoby nienależące do Kościoła muszą płacić wyższe podatki.","Kościół odpowiada za rozliczenie podatkowe."],"exp":"Członkowie m.in. Kościoła katolickiego i ewangelickiego płacą Kirchensteuer w wysokości 8–9% podatku dochodowego, pobierany przez państwowe urzędy skarbowe. Kto wystąpi z Kościoła (Kirchenaustritt), przestaje go płacić."}},{"id":"g-292","n":292,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Die Menschen in Deutschland leben nach dem Grundsatz der religiösen Toleranz. Was bedeutet das?","a":["Es dürfen keine Moscheen gebaut werden.","Alle Menschen glauben an Gott.","Jeder kann glauben, was er möchte.","Der Staat entscheidet, an welchen Gott die Menschen glauben."]},"pl":{"q":"Ludzie w Niemczech żyją zgodnie z zasadą tolerancji religijnej. Co to oznacza?","a":["Nie wolno budować meczetów.","Wszyscy ludzie wierzą w Boga.","Każdy może wierzyć w to, w co chce.","Państwo decyduje, w jakiego Boga wierzą ludzie."],"exp":"Art. 4 Ustawy Zasadniczej gwarantuje wolność wiary i sumienia – obejmuje ona także prawo do niewyznawania żadnej religii."}},{"id":"g-293","n":293,"st":null,"c":2,"de":{"q":"Was ist in Deutschland ein Brauch zu Ostern?","a":["Kürbisse vor die Tür stellen","einen Tannenbaum schmücken","Eier bemalen","Raketen in die Luft schießen"]},"pl":{"q":"Jaki jest w Niemczech zwyczaj wielkanocny?","a":["wystawianie dyni przed drzwi","ubieranie choinki","malowanie jajek","wystrzeliwanie fajerwerków w niebo"],"exp":"Na Wielkanoc maluje się jajka, a dzieci szukają w ogrodzie jajek i słodyczy „przyniesionych przez zajączka” (Osterhase). Fajerwerki puszcza się w sylwestra."}},{"id":"g-294","n":294,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Pfingsten ist ein …","a":["christlicher Feiertag.","deutscher Gedenktag.","internationaler Trauertag.","bayerischer Brauch."]},"pl":{"q":"Zielone Świątki (Pfingsten) to …","a":["święto chrześcijańskie.","niemiecki dzień pamięci.","międzynarodowy dzień żałoby.","zwyczaj bawarski."],"exp":"Zielone Świątki przypadają 50 dni po Wielkanocy i upamiętniają zesłanie Ducha Świętego na apostołów; poniedziałek zielonoświątkowy jest w Niemczech dniem wolnym od pracy."}},{"id":"g-295","n":295,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Welche Religion hat die europäische und deutsche Kultur geprägt?","a":["der Hinduismus","das Christentum","der Buddhismus","der Islam"]},"pl":{"q":"Jaka religia ukształtowała kulturę europejską i niemiecką?","a":["hinduizm","chrześcijaństwo","buddyzm","islam"],"exp":"Chrześcijaństwo od ponad tysiąca lat kształtuje kulturę Niemiec – widać to w kalendarzu świąt, architekturze i sztuce; w Niemczech narodziła się też reformacja Marcina Lutra (1517)."}},{"id":"g-296","n":296,"st":null,"c":2,"de":{"q":"In Deutschland nennt man die letzten vier Wochen vor Weihnachten …","a":["den Buß- und Bettag.","das Erntedankfest.","die Adventszeit.","Allerheiligen."]},"pl":{"q":"W Niemczech ostatnie cztery tygodnie przed Bożym Narodzeniem nazywa się …","a":["Dniem Pokuty i Modlitwy (Buß- und Bettag).","Świętem Dziękczynienia za Plony (Erntedankfest).","Adwentem (Adventszeit).","Wszystkimi Świętymi."],"exp":"Adwent obejmuje cztery niedziele przed Bożym Narodzeniem; typowe zwyczaje to wieniec adwentowy z czterema świecami i kalendarz adwentowy."}},{"id":"g-297","n":297,"st":null,"c":3,"de":{"q":"Aus welchem Land sind die meisten Migrantinnen und Migranten nach Deutschland gekommen?","a":["Italien","Polen","Marokko","Türkei"]},"pl":{"q":"Z jakiego kraju przybyło do Niemiec najwięcej migrantów?","a":["z Włoch","z Polski","z Maroka","z Turcji"],"exp":"Osoby pochodzenia tureckiego to największa grupa wśród mieszkańców Niemiec z historią migracyjną – to efekt umowy werbunkowej z 1961 roku. Polska plasuje się w czołówce, ale za Turcją."}},{"id":"g-298","n":298,"st":null,"c":0,"de":{"q":"In der DDR lebten vor allem Migrantinnen und Migranten aus …","a":["Vietnam, Polen, Mosambik.","Frankreich, Rumänien, Somalia.","Chile, Ungarn, Simbabwe.","Nordkorea, Mexiko, Ägypten."]},"pl":{"q":"W NRD mieszkali przede wszystkim migranci z …","a":["Wietnamu, Polski i Mozambiku.","Francji, Rumunii i Somalii.","Chile, Węgier i Zimbabwe.","Korei Północnej, Meksyku i Egiptu."],"exp":"NRD sprowadzała tzw. robotników kontraktowych (Vertragsarbeiter) z zaprzyjaźnionych krajów socjalistycznych, głównie z Wietnamu, Polski i Mozambiku."}},{"id":"g-299","n":299,"st":null,"c":1,"de":{"q":"Ausländische Arbeitnehmerinnen und Arbeitnehmer, die in den 50er und 60er Jahren von der Bundesrepublik Deutschland angeworben wurden, nannte man …","a":["Schwarzarbeiterinnen/Schwarzarbeiter.","Gastarbeiterinnen/Gastarbeiter.","Zeitarbeiterinnen/Zeitarbeiter.","Schichtarbeiterinnen/Schichtarbeiter."]},"pl":{"q":"Zagranicznych pracowników, których RFN werbowała w latach 50. i 60., nazywano …","a":["pracownikami na czarno (Schwarzarbeiter).","robotnikami gościnnymi (Gastarbeiter).","pracownikami tymczasowymi (Zeitarbeiter).","pracownikami zmianowymi (Schichtarbeiter)."],"exp":"Nazwa Gastarbeiter („robotnik-gość”) zakładała, że pracownicy po kilku latach wrócą do domu – wielu jednak zostało w Niemczech na stałe."}},{"id":"g-300","n":300,"st":null,"c":0,"de":{"q":"Aus welchem Land kamen die ersten Gastarbeiterinnen und Gastarbeiter in die Bundesrepublik Deutschland?","a":["Italien","Spanien","Portugal","Türkei"]},"pl":{"q":"Z jakiego kraju przybyli do Republiki Federalnej Niemiec pierwsi Gastarbeiter?","a":["z Włoch","z Hiszpanii","z Portugalii","z Turcji"],"exp":"Pierwszą umowę werbunkową RFN podpisała z Włochami w 1955 roku; kolejne zawarto m.in. z Hiszpanią i Grecją (1960), Turcją (1961) i Portugalią (1964)."}},{"id":"baden-wuerttemberg-1","n":1,"st":"baden-wuerttemberg","c":0,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Bundesland Baden-Württemberg?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do kraju związkowego Badenia-Wirtembergia?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Badenii-Wirtembergii to trzy czarne lwy (właściwie lamparty Hohenstaufów) na złotym polu, nad tarczą korona. Trzy czarne lwy na złocie – nie pomylisz ich z niczym innym."},"img":"baden-wuerttemberg-1.jpg"},{"id":"baden-wuerttemberg-2","n":2,"st":"baden-wuerttemberg","c":1,"de":{"q":"Welches ist ein Landkreis in Baden-Württemberg?","a":["Mecklenburgische Seenplatte","Neckar-Odenwald-Kreis","Nordfriesland","Altötting"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to powiat (Landkreis) w Badenii-Wirtembergii?","a":["Mecklenburgische Seenplatte","Neckar-Odenwald-Kreis","Nordfriesland","Altötting"],"exp":"Neckar-Odenwald-Kreis leży w północnej Badenii-Wirtembergii, nad Neckarem. Pozostałe powiaty są w Meklemburgii, Szlezwiku-Holsztynie i Bawarii."}},{"id":"baden-wuerttemberg-3","n":3,"st":"baden-wuerttemberg","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Landtag in Baden-Württemberg gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy (Landtag) w Badenii-Wirtembergii?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Landtag Badenii-Wirtembergii wybierany jest na 5 lat, tak jak w większości krajów związkowych (wyjątkiem jest Brema – 4 lata)."}},{"id":"baden-wuerttemberg-4","n":4,"st":"baden-wuerttemberg","c":1,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Baden-Württemberg bei Kommunalwahlen wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Badenii-Wirtembergii głosować w wyborach komunalnych (Kommunalwahlen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W wyborach komunalnych w Badenii-Wirtembergii można głosować od 16. roku życia."}},{"id":"baden-wuerttemberg-5","n":5,"st":"baden-wuerttemberg","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Baden-Württemberg?","a":["blau-weiß-rot","schwarz-gold","weiß-blau","grün-weiß-rot"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Badenii-Wirtembergii?","a":["niebiesko-biało-czerwona","czarno-złota","biało-niebieska","zielono-biało-czerwona"],"exp":"Flaga Badenii-Wirtembergii jest czarno-złota – w kolorach herbu z czarnymi lwami na złotym polu."}},{"id":"baden-wuerttemberg-6","n":6,"st":"baden-wuerttemberg","c":2,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Baden-Württemberg über politische Themen informieren?","a":["beim Ordnungsamt der Gemeinde","bei der Verbraucherzentrale","bei der Landeszentrale für politische Bildung","bei den Kirchen"]},"pl":{"q":"Gdzie w Badenii-Wirtembergii można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)","w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)","w kościołach"],"exp":"Landeszentrale für politische Bildung to urząd, który bezpłatnie informuje obywateli o polityce i demokracji. Ordnungsamt, centrum konsumenckie i kościoły tym się nie zajmują."}},{"id":"baden-wuerttemberg-7","n":7,"st":"baden-wuerttemberg","c":1,"de":{"q":"Die Landeshauptstadt von Baden-Württemberg heißt …","a":["Heidelberg.","Stuttgart.","Karlsruhe.","Mannheim."]},"pl":{"q":"Stolicą Badenii-Wirtembergii jest …","a":["Heidelberg.","Stuttgart.","Karlsruhe.","Mannheim."],"exp":"Stolicą Badenii-Wirtembergii jest Stuttgart – miasto Mercedesa i Porsche. Karlsruhe to siedziba Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, ale nie stolica kraju."}},{"id":"baden-wuerttemberg-8","n":8,"st":"baden-wuerttemberg","c":1,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Baden-Württemberg?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Badenia-Wirtembergia?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Badenia-Wirtembergia to kraj na południowym zachodzie Niemiec (nr 2), graniczący z Francją i Szwajcarią, na zachód od Bawarii."},"img":"baden-wuerttemberg-8.jpg"},{"id":"baden-wuerttemberg-9","n":9,"st":"baden-wuerttemberg","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef in Baden-Württemberg?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Bürgermeisterin/Bürgermeister","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu Badenii-Wirtembergii?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","Premier-minister (Premierminister)","Burmistrz (Bürgermeister)","Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"Szef rządu kraju związkowego (poza miastami-państwami) nosi tytuł Ministerpräsident; po polsku zwykle mówimy po prostu „premier”."}},{"id":"baden-wuerttemberg-10","n":10,"st":"baden-wuerttemberg","c":3,"de":{"q":"Welche Ministerin/welchen Minister hat Baden-Württemberg nicht?","a":["Finanzministerin/Finanzminister","Justizministerin/Justizminister","Innenministerin/Innenminister","Außenministerin/Außenminister"]},"pl":{"q":"Którego ministra nie ma w Badenii-Wirtembergii?","a":["minister finansów (Finanzminister)","minister sprawiedliwości (Justizminister)","minister spraw wewnętrznych (Innenminister)","minister spraw zagranicznych (Außenminister)"],"exp":"Polityka zagraniczna należy do kompetencji federacji, dlatego żaden kraj związkowy nie ma ministra spraw zagranicznych."}},{"id":"bayern-1","n":1,"st":"bayern","c":1,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Freistaat Bayern?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do Wolnego Państwa Bawaria (Freistaat Bayern)?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Bawarii to biało-niebieska szachownica z rombów (tzw. Rauten) pod koroną. Biało-niebieskie romby znasz też z flagi i z logo BMW."},"img":"bayern-1.jpg"},{"id":"bayern-2","n":2,"st":"bayern","c":3,"de":{"q":"Welches ist ein Landkreis in Bayern?","a":["Prignitz","Rhein-Sieg-Kreis","Nordfriesland","Altötting"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to powiat (Landkreis) w Bawarii?","a":["Prignitz","Rhein-Sieg-Kreis","Nordfriesland","Altötting"],"exp":"Altötting to powiat w Górnej Bawarii, znany z sanktuarium maryjnego. Prignitz leży w Brandenburgii, Rhein-Sieg-Kreis w Nadrenii Północnej-Westfalii, Nordfriesland w Szlezwiku-Holsztynie."}},{"id":"bayern-3","n":3,"st":"bayern","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Landtag in Bayern gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy (Landtag) w Bawarii?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Bawarski Landtag wybierany jest na 5 lat."}},{"id":"bayern-4","n":4,"st":"bayern","c":2,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Bayern bei Kommunalwahlen wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Bawarii głosować w wyborach komunalnych (Kommunalwahlen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W Bawarii w wyborach komunalnych głosuje się od 18 lat – w przeciwieństwie do wielu innych krajów, gdzie granica wynosi 16."}},{"id":"bayern-5","n":5,"st":"bayern","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Bayern?","a":["blau-weiß-rot","weiß-blau","grün-weiß-rot","schwarz-gelb"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Bawarii?","a":["niebiesko-biało-czerwona","biało-niebieska","zielono-biało-czerwona","czarno-żółta"],"exp":"Flaga Bawarii jest biało-niebieska – pasy albo romby w tych samych kolorach co herb."}},{"id":"bayern-6","n":6,"st":"bayern","c":1,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Bayern über politische Themen informieren?","a":["beim Ordnungsamt der Gemeinde","bei der Landeszentrale für politische Bildung","bei der Verbraucherzentrale","bei den Kirchen"]},"pl":{"q":"Gdzie w Bawarii można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)","w kościołach"],"exp":"Bezpłatne informacje o polityce oferuje Bawarska Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)."}},{"id":"bayern-7","n":7,"st":"bayern","c":3,"de":{"q":"Die Landeshauptstadt von Bayern heißt …","a":["Ingolstadt.","Regensburg.","Nürnberg.","München."]},"pl":{"q":"Stolicą Bawarii jest …","a":["Ingolstadt.","Ratyzbona (Regensburg).","Norymberga (Nürnberg).","Monachium (München)."],"exp":"Stolicą Bawarii jest Monachium (München) – największe miasto kraju, słynne z Oktoberfestu."}},{"id":"bayern-8","n":8,"st":"bayern","c":3,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Bayern?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Bawaria?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Bawaria to największy powierzchniowo kraj związkowy, w południowo-wschodnich Niemczech (nr 4), graniczący z Austrią i Czechami."},"img":"bayern-8.jpg"},{"id":"bayern-9","n":9,"st":"bayern","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef in Bayern?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Bürgermeisterin/Bürgermeister","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu Bawarii?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","Premier-minister (Premierminister)","Burmistrz (Bürgermeister)","Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"Na czele rządu Bawarii stoi Ministerpräsident (premier kraju związkowego), jak w każdym kraju niebędącym miastem-państwem."}},{"id":"bayern-10","n":10,"st":"bayern","c":1,"de":{"q":"Welche Ministerin/welchen Minister hat Bayern nicht?","a":["Justizministerin/Justizminister","Außenministerin/Außenminister","Finanzministerin/Finanzminister","Innenministerin/Innenminister"]},"pl":{"q":"Którego ministra nie ma w Bawarii?","a":["minister sprawiedliwości (Justizminister)","minister spraw zagranicznych (Außenminister)","minister finansów (Finanzminister)","minister spraw wewnętrznych (Innenminister)"],"exp":"Sprawy zagraniczne to kompetencja federacji, więc Bawaria nie ma ministra spraw zagranicznych (ma natomiast ministra ds. federalnych i europejskich)."}},{"id":"berlin-1","n":1,"st":"berlin","c":3,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Bundesland Berlin?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do kraju związkowego Berlin?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Berlina to czarny niedźwiedź stojący na tylnych łapach na białej tarczy, nad nią złota korona z murem. Niedźwiedź – Bär – to symbol Berlina."},"img":"berlin-1.jpg"},{"id":"berlin-2","n":2,"st":"berlin","c":2,"de":{"q":"Welches ist ein Bezirk von Berlin?","a":["Altona","Prignitz","Pankow","Mecklenburgische Seenplatte"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to okręg (Bezirk) Berlina?","a":["Altona","Prignitz","Pankow","Mecklenburgische Seenplatte"],"exp":"Pankow to jeden z 12 okręgów (Bezirke) Berlina, na północy miasta (z Prenzlauer Bergiem). Altona należy do Hamburga, Prignitz do Brandenburgii, Mecklenburgische Seenplatte do Meklemburgii."}},{"id":"berlin-3","n":3,"st":"berlin","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird das Landesparlament in Berlin gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy Berlina (Izba Deputowanych, Abgeordnetenhaus)?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Berlińska Izba Deputowanych (Abgeordnetenhaus) wybierana jest na 5 lat."}},{"id":"berlin-4","n":4,"st":"berlin","c":1,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Berlin bei Kommunalwahlen (Wahl der Bezirksverordnetenversammlung) wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Berlinie głosować w wyborach komunalnych (wybory do rady okręgu – Bezirksverordnetenversammlung)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W wyborach do rad okręgów (Bezirksverordnetenversammlung, BVV) można w Berlinie głosować od 16 lat; do Abgeordnetenhaus – od 18."}},{"id":"berlin-5","n":5,"st":"berlin","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Berlin?","a":["blau-weiß-rot","weiß-rot","grün-weiß-rot","schwarz-gold"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Berlina?","a":["niebiesko-biało-czerwona","biało-czerwona","zielono-biało-czerwona","czarno-złota"],"exp":"Flaga Berlina jest biało-czerwona: czerwone pasy u góry i u dołu, biały pas pośrodku z czarnym niedźwiedziem."}},{"id":"berlin-6","n":6,"st":"berlin","c":3,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Berlin über politische Themen informieren?","a":["beim Ordnungsamt der Gemeinde","bei den Kirchen","bei der Verbraucherzentrale","bei der Landeszentrale für politische Bildung"]},"pl":{"q":"Gdzie w Berlinie można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","w kościołach","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)","w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)"],"exp":"W Berlinie bezpłatne informacje o polityce oferuje Berlińska Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)."}},{"id":"berlin-7","n":7,"st":"berlin","c":0,"de":{"q":"Welches Bundesland ist ein Stadtstaat?","a":["Berlin","Saarland","Brandenburg","Hessen"]},"pl":{"q":"Który kraj związkowy jest miastem-państwem (Stadtstaat)?","a":["Berlin","Saara","Brandenburgia","Hesja"],"exp":"Berlin jest miastem-państwem (Stadtstaat) – miasto jest zarazem krajem związkowym. Pozostałe miasta-państwa to Hamburg i Brema."}},{"id":"berlin-8","n":8,"st":"berlin","c":3,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Berlin?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Berlin?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Berlin (nr 4) to mała enklawa we wschodnich Niemczech, całkowicie otoczona przez Brandenburgię."},"img":"berlin-8.jpg"},{"id":"berlin-9","n":9,"st":"berlin","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef des Stadtstaates Berlin?","a":["Ministerpräsidentin/Ministerpräsident","Oberbürgermeisterin/Oberbürgermeister","Präsidentin/Präsident des Senates","Regierende Bürgermeisterin/Regierender Bürgermeister"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu miasta-państwa Berlina?","a":["Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)","Nadburmistrz (Oberbürgermeister)","Prezydent Senatu (Präsident des Senates)","Rządzący Burmistrz (Regierender Bürgermeister)"],"exp":"Szef rządu Berlina nosi tytuł Rządzący Burmistrz (Regierender Bürgermeister) i kieruje Senatem, czyli rządem krajowym."}},{"id":"berlin-10","n":10,"st":"berlin","c":2,"de":{"q":"Welche Senatorin/welchen Senator hat Berlin nicht?","a":["Finanzsenatorin/Finanzsenator","Innensenatorin/Innensenator","Senatorin/Senator für Außenbeziehungen","Justizsenatorin/Justizsenator"]},"pl":{"q":"Którego senatora (Senator) nie ma w Berlinie?","a":["senator ds. finansów (Finanzsenator)","senator ds. spraw wewnętrznych (Innensenator)","senator ds. stosunków zagranicznych (Senator für Außenbeziehungen)","senator ds. sprawiedliwości (Justizsenator)"],"exp":"W Berlinie ministrów nazywa się senatorami. Senatora ds. stosunków zagranicznych nie ma, bo polityka zagraniczna to kompetencja federacji."}},{"id":"brandenburg-1","n":1,"st":"brandenburg","c":0,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Bundesland Brandenburg?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do kraju związkowego Brandenburgia?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Brandenburgii to czerwony orzeł (Märkischer Adler) na białej tarczy, ze złotymi szponami."},"img":"brandenburg-1.jpg"},{"id":"brandenburg-2","n":2,"st":"brandenburg","c":0,"de":{"q":"Welches ist ein Landkreis in Brandenburg?","a":["Prignitz","Rhein-Sieg-Kreis","Vogtlandkreis","Amberg-Sulzbach"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to powiat (Landkreis) w Brandenburgii?","a":["Prignitz","Rhein-Sieg-Kreis","Vogtlandkreis","Amberg-Sulzbach"],"exp":"Prignitz to powiat na północnym zachodzie Brandenburgii. Rhein-Sieg-Kreis leży w Nadrenii Północnej-Westfalii, Vogtlandkreis w Saksonii, Amberg-Sulzbach w Bawarii."}},{"id":"brandenburg-3","n":3,"st":"brandenburg","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Landtag in Brandenburg gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy (Landtag) w Brandenburgii?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Landtag Brandenburgii wybierany jest na 5 lat."}},{"id":"brandenburg-4","n":4,"st":"brandenburg","c":1,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Brandenburg bei Kommunalwahlen wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Brandenburgii głosować w wyborach komunalnych (Kommunalwahlen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W Brandenburgii w wyborach komunalnych (a także do Landtagu) można głosować od 16 lat."}},{"id":"brandenburg-5","n":5,"st":"brandenburg","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Brandenburg?","a":["blau-weiß-rot","rot-weiß","grün-weiß-rot","schwarz-gelb"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Brandenburgii?","a":["niebiesko-biało-czerwona","czerwono-biała","zielono-biało-czerwona","czarno-żółta"],"exp":"Flaga Brandenburgii jest czerwono-biała, pośrodku z czerwonym orłem z herbu."}},{"id":"brandenburg-6","n":6,"st":"brandenburg","c":2,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Brandenburg über politische Themen informieren?","a":["bei den Kirchen","beim Ordnungsamt der Gemeinde","bei der Landeszentrale für politische Bildung","bei der Verbraucherzentrale"]},"pl":{"q":"Gdzie w Brandenburgii można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w kościołach","w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)"],"exp":"Bezpłatne informacje o polityce oferuje Brandenburska Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung) w Poczdamie."}},{"id":"brandenburg-7","n":7,"st":"brandenburg","c":0,"de":{"q":"Die Landeshauptstadt von Brandenburg heißt …","a":["Potsdam.","Cottbus.","Brandenburg.","Frankfurt/Oder."]},"pl":{"q":"Stolicą Brandenburgii jest …","a":["Potsdam.","Cottbus.","Brandenburg.","Frankfurt nad Odrą (Frankfurt/Oder)."],"exp":"Stolicą Brandenburgii jest Poczdam (Potsdam), tuż obok Berlina – miasto pałacu Sanssouci."}},{"id":"brandenburg-8","n":8,"st":"brandenburg","c":3,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Brandenburg?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Brandenburgia?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Brandenburgia (nr 4) leży na wschodzie Niemiec, przy granicy z Polską, i otacza Berlin jak pierścień – na mapie widać „dziurę” w środku."},"img":"brandenburg-8.jpg"},{"id":"brandenburg-9","n":9,"st":"brandenburg","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef in Brandenburg?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Bürgermeisterin/Bürgermeister","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu Brandenburgii?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","Premier-minister (Premierminister)","Burmistrz (Bürgermeister)","Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"Na czele rządu Brandenburgii stoi Ministerpräsident (premier kraju związkowego)."}},{"id":"brandenburg-10","n":10,"st":"brandenburg","c":1,"de":{"q":"Welche Ministerin/welchen Minister hat Brandenburg nicht?","a":["Justizministerin/Justizminister","Außenministerin/Außenminister","Finanzministerin/Finanzminister","Innenministerin/Innenminister"]},"pl":{"q":"Którego ministra nie ma w Brandenburgii?","a":["minister sprawiedliwości (Justizminister)","minister spraw zagranicznych (Außenminister)","minister finansów (Finanzminister)","minister spraw wewnętrznych (Innenminister)"],"exp":"Polityka zagraniczna jest sprawą federacji, więc Brandenburgia nie ma ministra spraw zagranicznych."}},{"id":"bremen-1","n":1,"st":"bremen","c":2,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zur Freien Hansestadt Bremen?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do Wolnego Hanzeatyckiego Miasta Bremy (Freie Hansestadt Bremen)?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Bremy to srebrny (biały) klucz na czerwonej tarczy, ukośnie, pod koroną. Klucz to atrybut św. Piotra, patrona katedry bremeńskiej."},"img":"bremen-1.jpg"},{"id":"bremen-2","n":2,"st":"bremen","c":1,"de":{"q":"Welches ist ein Stadtteil von Bremen?","a":["Altona","Hemelingen","Pankow","Babelsberg"]},"pl":{"q":"Która z wymienionych to dzielnica (Stadtteil) Bremy?","a":["Altona","Hemelingen","Pankow","Babelsberg"],"exp":"Hemelingen to dzielnica (Stadtteil) Bremy. Altona należy do Hamburga, Pankow do Berlina, Babelsberg do Poczdamu."}},{"id":"bremen-3","n":3,"st":"bremen","c":1,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird das Landesparlament in Bremen gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy Bremy (Bürgerschaft)?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Bremeński parlament (Bürgerschaft) wybierany jest na 4 lata – Brema jest jedynym krajem związkowym z kadencją krótszą niż 5 lat."}},{"id":"bremen-4","n":4,"st":"bremen","c":1,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Bremen bei den Wahlen zur Bürgerschaft (Landtag) wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Bremie głosować w wyborach do Bürgerschaft (parlamentu krajowego)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"Brema jako pierwszy kraj związkowy obniżyła wiek wyborczy w wyborach do Landtagu (Bürgerschaft) do 16 lat."}},{"id":"bremen-5","n":5,"st":"bremen","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Bremen?","a":["blau-weiß-rot","rot-weiß","grün-weiß-rot","schwarz-gold"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Bremy?","a":["niebiesko-biało-czerwona","czerwono-biała","zielono-biało-czerwona","czarno-złota"],"exp":"Flaga Bremy jest czerwono-biała: poziome pasy w tych kolorach i szachownica przy drzewcu (tzw. Speckflagge, „flaga ze słoniną”)."}},{"id":"bremen-6","n":6,"st":"bremen","c":1,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Bremen über politische Themen informieren?","a":["beim Ordnungsamt der Gemeinde","bei der Landeszentrale für politische Bildung","bei den Kirchen","bei der Verbraucherzentrale"]},"pl":{"q":"Gdzie w Bremie można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)","w kościołach","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)"],"exp":"Bezpłatne informacje o polityce oferuje Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung) w Bremie."}},{"id":"bremen-7","n":7,"st":"bremen","c":0,"de":{"q":"Was ist ein deutscher Stadtstaat?","a":["Bremen","München","Frankfurt","Erfurt"]},"pl":{"q":"Co jest niemieckim miastem-państwem (Stadtstaat)?","a":["Brema","Monachium (München)","Frankfurt","Erfurt"],"exp":"Brema jest miastem-państwem (Stadtstaat), obok Berlina i Hamburga. Monachium, Frankfurt i Erfurt to zwykłe miasta w krajach związkowych."}},{"id":"bremen-8","n":8,"st":"bremen","c":0,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Bremen?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Brema?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Brema (nr 1) to niewielki obszar na północnym zachodzie, otoczony przez Dolną Saksonię (kraj składa się z miast Brema i Bremerhaven)."},"img":"bremen-8.jpg"},{"id":"bremen-9","n":9,"st":"bremen","c":2,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef des Stadtstaates Bremen?","a":["Ministerpräsidentin/Ministerpräsident","Erste Bürgermeisterin/Erster Bürgermeister","Präsidentin/Präsident des Senates","Regierende Bürgermeisterin/Regierender Bürgermeister"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu miasta-państwa Bremy?","a":["Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)","Pierwszy Burmistrz (Erster Bürgermeister)","Prezydent Senatu (Präsident des Senates)","Rządzący Burmistrz (Regierender Bürgermeister)"],"exp":"Szef rządu Bremy nosi tytuł Prezydent Senatu (Präsident des Senates) i jest zarazem burmistrzem (Bürgermeister)."}},{"id":"bremen-10","n":10,"st":"bremen","c":0,"de":{"q":"Welche Senatorin/welchen Senator hat Bremen nicht?","a":["Senatorin/Senator für Außenbeziehungen","Finanzsenatorin/Finanzsenator","Justizsenatorin/Justizsenator","Innensenatorin/Innensenator"]},"pl":{"q":"Którego senatora (Senator) nie ma w Bremie?","a":["senator ds. stosunków zagranicznych (Senator für Außenbeziehungen)","senator ds. finansów (Finanzsenator)","senator ds. sprawiedliwości (Justizsenator)","senator ds. spraw wewnętrznych (Innensenator)"],"exp":"W Bremie ministrów nazywa się senatorami. Senatora ds. stosunków zagranicznych nie ma, bo polityka zagraniczna to kompetencja federacji."}},{"id":"hamburg-1","n":1,"st":"hamburg","c":1,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zur Freien und Hansestadt Hamburg?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do Wolnego i Hanzeatyckiego Miasta Hamburga (Freie und Hansestadt Hamburg)?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Hamburga to biały zamek z trzema wieżami (środkowa z krzyżem) i zamkniętą bramą na czerwonym tle, nad wieżami dwie gwiazdy."},"img":"hamburg-1.jpg"},{"id":"hamburg-2","n":2,"st":"hamburg","c":0,"de":{"q":"Welches ist ein Bezirk von Hamburg?","a":["Altona","Hemelingen","Pankow","Mecklenburgische Seenplatte"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to okręg (Bezirk) Hamburga?","a":["Altona","Hemelingen","Pankow","Mecklenburgische Seenplatte"],"exp":"Altona to jeden z 7 okręgów (Bezirke) Hamburga. Hemelingen należy do Bremy, Pankow do Berlina, Mecklenburgische Seenplatte do Meklemburgii."}},{"id":"hamburg-3","n":3,"st":"hamburg","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird das Landesparlament in Hamburg gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy Hamburga (Bürgerschaft)?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Hamburski parlament (Bürgerschaft) wybierany jest na 5 lat."}},{"id":"hamburg-4","n":4,"st":"hamburg","c":1,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Hamburg bei Kommunalwahlen (Wahl der Bezirksversammlungen) wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Hamburgu głosować w wyborach komunalnych (wybory do zgromadzeń okręgowych – Bezirksversammlungen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W wyborach do zgromadzeń okręgowych (Bezirksversammlungen) w Hamburgu, a także do Bürgerschaft, można głosować od 16 lat."}},{"id":"hamburg-5","n":5,"st":"hamburg","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Hamburg?","a":["blau-weiß-rot","weiß-rot","grün-weiß-rot","schwarz-gelb"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Hamburga?","a":["niebiesko-biało-czerwona","biało-czerwona","zielono-biało-czerwona","czarno-żółta"],"exp":"Flaga Hamburga jest biało-czerwona: biały zamek z herbu na czerwonym tle."}},{"id":"hamburg-6","n":6,"st":"hamburg","c":3,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Hamburg über politische Themen informieren?","a":["beim Ordnungsamt der Gemeinde","bei der Verbraucherzentrale","bei den Kirchen","bei der Landeszentrale für politische Bildung"]},"pl":{"q":"Gdzie w Hamburgu można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)","w kościołach","w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)"],"exp":"Bezpłatne informacje o polityce oferuje Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung) w Hamburgu."}},{"id":"hamburg-7","n":7,"st":"hamburg","c":0,"de":{"q":"Welches Bundesland ist ein Stadtstaat?","a":["Hamburg","Sachsen","Bayern","Thüringen"]},"pl":{"q":"Który kraj związkowy jest miastem-państwem (Stadtstaat)?","a":["Hamburg","Saksonia","Bawaria","Turyngia"],"exp":"Hamburg jest miastem-państwem (Stadtstaat), podobnie jak Berlin i Brema. Saksonia, Bawaria i Turyngia to kraje terytorialne (Flächenländer)."}},{"id":"hamburg-8","n":8,"st":"hamburg","c":2,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Hamburg?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Hamburg?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Hamburg (nr 3) leży na północy, nad Łabą, między Szlezwikiem-Holsztynem a Dolną Saksonią."},"img":"hamburg-8.jpg"},{"id":"hamburg-9","n":9,"st":"hamburg","c":1,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef des Stadtstaates Hamburg?","a":["Ministerpräsidentin/Ministerpräsident","Erste Bürgermeisterin/Erster Bürgermeister","Regierende Senatorin/Regierender Senator","Oberbürgermeisterin/Oberbürgermeister"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu miasta-państwa Hamburga?","a":["Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)","Pierwszy Burmistrz (Erster Bürgermeister)","Rządzący Senator (Regierender Senator)","Nadburmistrz (Oberbürgermeister)"],"exp":"Szef rządu Hamburga nosi tytuł Pierwszy Burmistrz (Erster Bürgermeister) i stoi na czele Senatu."}},{"id":"hamburg-10","n":10,"st":"hamburg","c":1,"de":{"q":"Welche Senatorin/welchen Senator hat Hamburg nicht?","a":["Justizsenatorin/Justizsenator","Senatorin/Senator für Außenbeziehungen","Finanzsenatorin/Finanzsenator","Innensenatorin/Innensenator"]},"pl":{"q":"Którego senatora (Senator) nie ma w Hamburgu?","a":["senator ds. sprawiedliwości (Justizsenator)","senator ds. stosunków zagranicznych (Senator für Außenbeziehungen)","senator ds. finansów (Finanzsenator)","senator ds. spraw wewnętrznych (Innensenator)"],"exp":"W Hamburgu ministrów nazywa się senatorami. Senatora ds. stosunków zagranicznych nie ma, bo polityka zagraniczna to kompetencja federacji."}},{"id":"hessen-1","n":1,"st":"hessen","c":0,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Bundesland Hessen?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do kraju związkowego Hesja?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Hesji to lew w biało-czerwone pasy na niebieskiej tarczy, nad nią złota korona (bez gwiazd – lew z gwiazdami to Turyngia)."},"img":"hessen-1.jpg"},{"id":"hessen-2","n":2,"st":"hessen","c":3,"de":{"q":"Welches ist ein Landkreis in Hessen?","a":["Ammerland","Altötting","Prignitz","Main-Taunus-Kreis"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to powiat (Landkreis) w Hesji?","a":["Ammerland","Altötting","Prignitz","Main-Taunus-Kreis"],"exp":"Main-Taunus-Kreis leży w Hesji, między Frankfurtem a Wiesbaden. Ammerland jest w Dolnej Saksonii, Altötting w Bawarii, Prignitz w Brandenburgii."}},{"id":"hessen-3","n":3,"st":"hessen","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Landtag in Hessen gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy (Landtag) w Hesji?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Landtag Hesji wybierany jest na 5 lat."}},{"id":"hessen-4","n":4,"st":"hessen","c":2,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Hessen bei Kommunalwahlen wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Hesji głosować w wyborach komunalnych (Kommunalwahlen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W Hesji w wyborach komunalnych głosuje się od 18 lat."}},{"id":"hessen-5","n":5,"st":"hessen","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Hessen?","a":["blau-weiß-rot","rot-weiß","schwarz-gold","grün-weiß-rot"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Hesji?","a":["niebiesko-biało-czerwona","czerwono-biała","czarno-złota","zielono-biało-czerwona"],"exp":"Flaga Hesji jest czerwono-biała – czerwony pas u góry, biały u dołu."}},{"id":"hessen-6","n":6,"st":"hessen","c":0,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Hessen über politische Themen informieren?","a":["bei der Landeszentrale für politische Bildung","bei der Verbraucherzentrale","beim Ordnungsamt der Gemeinde","bei den Kirchen"]},"pl":{"q":"Gdzie w Hesji można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)","w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","w kościołach"],"exp":"Bezpłatne informacje o polityce oferuje Heska Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)."}},{"id":"hessen-7","n":7,"st":"hessen","c":3,"de":{"q":"Die Landeshauptstadt von Hessen heißt …","a":["Kassel.","Darmstadt.","Frankfurt.","Wiesbaden."]},"pl":{"q":"Stolicą Hesji jest …","a":["Kassel.","Darmstadt.","Frankfurt.","Wiesbaden."],"exp":"Stolicą Hesji jest Wiesbaden, a nie większy Frankfurt nad Menem."}},{"id":"hessen-8","n":8,"st":"hessen","c":2,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Hessen?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Hesja?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Hesja (nr 3) leży w środkowo-zachodnich Niemczech, między Nadrenią Północną-Westfalią, Nadrenią-Palatynatem, Bawarią i Turyngią."},"img":"hessen-8.jpg"},{"id":"hessen-9","n":9,"st":"hessen","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef in Hessen?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Bürgermeisterin/Bürgermeister","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu Hesji?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","Premier-minister (Premierminister)","Burmistrz (Bürgermeister)","Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"Na czele rządu Hesji stoi Ministerpräsident (premier kraju związkowego)."}},{"id":"hessen-10","n":10,"st":"hessen","c":1,"de":{"q":"Welche Ministerin/welchen Minister hat Hessen nicht?","a":["Justizministerin/Justizminister","Außenministerin/Außenminister","Finanzministerin/Finanzminister","Innenministerin/Innenminister"]},"pl":{"q":"Którego ministra nie ma w Hesji?","a":["minister sprawiedliwości (Justizminister)","minister spraw zagranicznych (Außenminister)","minister finansów (Finanzminister)","minister spraw wewnętrznych (Innenminister)"],"exp":"Polityka zagraniczna jest sprawą federacji, więc Hesja nie ma ministra spraw zagranicznych."}},{"id":"mecklenburg-vorpommern-1","n":1,"st":"mecklenburg-vorpommern","c":2,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Bundesland Mecklenburg-Vorpommern?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Meklemburgii-Pomorza Przedniego to dwudzielna tarcza: na złotym polu czarna głowa byka w koronie (Meklemburgia), na białym czerwony gryf (Pomorze)."},"img":"mecklenburg-vorpommern-1.jpg"},{"id":"mecklenburg-vorpommern-2","n":2,"st":"mecklenburg-vorpommern","c":1,"de":{"q":"Welches ist ein Landkreis in Mecklenburg-Vorpommern?","a":["Prignitz","Mecklenburgische Seenplatte","Vogtlandkreis","Rhein-Sieg-Kreis"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to powiat (Landkreis) w Meklemburgii-Pomorzu Przednim?","a":["Prignitz","Mecklenburgische Seenplatte","Vogtlandkreis","Rhein-Sieg-Kreis"],"exp":"Mecklenburgische Seenplatte (Pojezierze Meklemburskie) to największy powierzchniowo powiat Niemiec. Prignitz leży w Brandenburgii, Vogtlandkreis w Saksonii, Rhein-Sieg-Kreis w Nadrenii Północnej-Westfalii."}},{"id":"mecklenburg-vorpommern-3","n":3,"st":"mecklenburg-vorpommern","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Landtag in Mecklenburg-Vorpommern gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy (Landtag) w Meklemburgii-Pomorzu Przednim?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Landtag Meklemburgii-Pomorza Przedniego wybierany jest na 5 lat."}},{"id":"mecklenburg-vorpommern-4","n":4,"st":"mecklenburg-vorpommern","c":1,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Mecklenburg-Vorpommern bei Kommunalwahlen wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Meklemburgii-Pomorzu Przednim głosować w wyborach komunalnych (Kommunalwahlen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W Meklemburgii-Pomorzu Przednim w wyborach komunalnych można głosować od 16 lat."}},{"id":"mecklenburg-vorpommern-5","n":5,"st":"mecklenburg-vorpommern","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Mecklenburg-Vorpommern?","a":["schwarz-rot-gold","blau-weiß-gelb-rot","grün-weiß-rot","schwarz-gelb"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Meklemburgii-Pomorza Przedniego?","a":["czarno-czerwono-złota","niebiesko-biało-żółto-czerwona","zielono-biało-czerwona","czarno-żółta"],"exp":"Flaga Meklemburgii-Pomorza Przedniego ma cztery barwy: niebieski, biały, żółty i czerwony, pośrodku herb."}},{"id":"mecklenburg-vorpommern-6","n":6,"st":"mecklenburg-vorpommern","c":0,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Mecklenburg-Vorpommern über politische Themen informieren?","a":["bei der Landeszentrale für politische Bildung","bei den Kirchen","beim Ordnungsamt der Gemeinde","bei der Verbraucherzentrale"]},"pl":{"q":"Gdzie w Meklemburgii-Pomorzu Przednim można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)","w kościołach","w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)"],"exp":"Bezpłatne informacje o polityce oferuje Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung) w Schwerinie."}},{"id":"mecklenburg-vorpommern-7","n":7,"st":"mecklenburg-vorpommern","c":1,"de":{"q":"Die Landeshauptstadt von Mecklenburg-Vorpommern heißt …","a":["Greifswald.","Schwerin.","Rostock.","Wismar."]},"pl":{"q":"Stolicą Meklemburgii-Pomorza Przedniego jest …","a":["Greifswald.","Schwerin.","Rostock.","Wismar."],"exp":"Stolicą jest Schwerin z charakterystycznym zamkiem na wyspie, choć największym miastem jest Rostock."}},{"id":"mecklenburg-vorpommern-8","n":8,"st":"mecklenburg-vorpommern","c":2,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Mecklenburg-Vorpommern?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Meklemburgia-Pomorze Przednie?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Meklemburgia-Pomorze Przednie (nr 3) leży na północnym wschodzie, nad Bałtykiem, przy granicy z Polską (z wyspami Rugia i Uznam)."},"img":"mecklenburg-vorpommern-8.jpg"},{"id":"mecklenburg-vorpommern-9","n":9,"st":"mecklenburg-vorpommern","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef in Mecklenburg-Vorpommern?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Bürgermeisterin/Bürgermeister","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu Meklemburgii-Pomorza Przedniego?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","Premier-minister (Premierminister)","Burmistrz (Bürgermeister)","Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"Na czele rządu tego kraju stoi Ministerpräsident (premier kraju związkowego)."}},{"id":"mecklenburg-vorpommern-10","n":10,"st":"mecklenburg-vorpommern","c":1,"de":{"q":"Welche Ministerin/welchen Minister hat Mecklenburg-Vorpommern nicht?","a":["Justizministerin/Justizminister","Außenministerin/Außenminister","Finanzministerin/Finanzminister","Innenministerin/Innenminister"]},"pl":{"q":"Którego ministra nie ma w Meklemburgii-Pomorzu Przednim?","a":["minister sprawiedliwości (Justizminister)","minister spraw zagranicznych (Außenminister)","minister finansów (Finanzminister)","minister spraw wewnętrznych (Innenminister)"],"exp":"Polityka zagraniczna jest sprawą federacji, więc Meklemburgia-Pomorze Przednie nie ma ministra spraw zagranicznych."}},{"id":"niedersachsen-1","n":1,"st":"niedersachsen","c":2,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Bundesland Niedersachsen?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do kraju związkowego Dolna Saksonia?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Dolnej Saksonii to biały koń stający dęba (Sachsenross) na czerwonej tarczy. Biały koń na czerwieni, bez rzeki – rzekę i różę ma Nadrenia Północna-Westfalia."},"img":"niedersachsen-1.jpg"},{"id":"niedersachsen-2","n":2,"st":"niedersachsen","c":0,"de":{"q":"Welches ist ein Landkreis in Niedersachsen?","a":["Ammerland","Rhein-Sieg-Kreis","Nordfriesland","Vogtlandkreis"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to powiat (Landkreis) w Dolnej Saksonii?","a":["Ammerland","Rhein-Sieg-Kreis","Nordfriesland","Vogtlandkreis"],"exp":"Ammerland to powiat w Dolnej Saksonii, w pobliżu Oldenburga. Rhein-Sieg-Kreis jest w Nadrenii Północnej-Westfalii, Nordfriesland w Szlezwiku-Holsztynie, Vogtlandkreis w Saksonii."}},{"id":"niedersachsen-3","n":3,"st":"niedersachsen","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Landtag in Niedersachsen gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy (Landtag) w Dolnej Saksonii?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Landtag Dolnej Saksonii wybierany jest na 5 lat."}},{"id":"niedersachsen-4","n":4,"st":"niedersachsen","c":1,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Niedersachsen bei Kommunalwahlen wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Dolnej Saksonii głosować w wyborach komunalnych (Kommunalwahlen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W Dolnej Saksonii w wyborach komunalnych można głosować od 16 lat."}},{"id":"niedersachsen-5","n":5,"st":"niedersachsen","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Niedersachsen?","a":["weiß-blau","schwarz-rot-gold","schwarz-gelb","blau-weiß-rot"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Dolnej Saksonii?","a":["biało-niebieska","czarno-czerwono-złota","czarno-żółta","niebiesko-biało-czerwona"],"exp":"Flaga Dolnej Saksonii jest czarno-czerwono-złota, jak flaga federalna, ale z herbem z białym koniem."}},{"id":"niedersachsen-6","n":6,"st":"niedersachsen","c":0,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Niedersachsen über politische Themen informieren?","a":["bei der Landeszentrale für politische Bildung","beim Ordnungsamt der Gemeinde","bei der Verbraucherzentrale","bei den Kirchen"]},"pl":{"q":"Gdzie w Dolnej Saksonii można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)","w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)","w kościołach"],"exp":"Bezpłatne informacje o polityce oferuje Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung) w Hanowerze."}},{"id":"niedersachsen-7","n":7,"st":"niedersachsen","c":0,"de":{"q":"Die Landeshauptstadt von Niedersachsen heißt …","a":["Hannover.","Braunschweig.","Wolfsburg.","Osnabrück."]},"pl":{"q":"Stolicą Dolnej Saksonii jest …","a":["Hanower (Hannover).","Brunszwik (Braunschweig).","Wolfsburg.","Osnabrück."],"exp":"Stolicą Dolnej Saksonii jest Hanower (Hannover), miasto targów."}},{"id":"niedersachsen-8","n":8,"st":"niedersachsen","c":0,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Niedersachsen?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Dolna Saksonia?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Dolna Saksonia (nr 1) to duży kraj na północnym zachodzie, nad Morzem Północnym; w jej obrębie leży Brema."},"img":"niedersachsen-8.jpg"},{"id":"niedersachsen-9","n":9,"st":"niedersachsen","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef in Niedersachsen?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Bürgermeisterin/Bürgermeister","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu Dolnej Saksonii?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","Premier-minister (Premierminister)","Burmistrz (Bürgermeister)","Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"Na czele rządu Dolnej Saksonii stoi Ministerpräsident (premier kraju związkowego)."}},{"id":"niedersachsen-10","n":10,"st":"niedersachsen","c":1,"de":{"q":"Welche Ministerin/welchen Minister hat Niedersachsen nicht?","a":["Justizministerin/Justizminister","Außenministerin/Außenminister","Finanzministerin/Finanzminister","Innenministerin/Innenminister"]},"pl":{"q":"Którego ministra nie ma w Dolnej Saksonii?","a":["minister sprawiedliwości (Justizminister)","minister spraw zagranicznych (Außenminister)","minister finansów (Finanzminister)","minister spraw wewnętrznych (Innenminister)"],"exp":"Polityka zagraniczna jest sprawą federacji, więc Dolna Saksonia nie ma ministra spraw zagranicznych."}},{"id":"nordrhein-westfalen-1","n":1,"st":"nordrhein-westfalen","c":1,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Bundesland Nordrhein-Westfalen?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Nadrenii Północnej-Westfalii łączy trzy elementy: białą falistą linię (Ren) na zielonym polu, białego konia (Westfalia) na czerwonym i czerwoną różę (Lippe) u dołu."},"img":"nordrhein-westfalen-1.jpg"},{"id":"nordrhein-westfalen-2","n":2,"st":"nordrhein-westfalen","c":1,"de":{"q":"Welches ist ein Landkreis in Nordrhein-Westfalen?","a":["Ammerland","Rhein-Sieg-Kreis","Nordfriesland","Vogtlandkreis"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to powiat (Landkreis) w Nadrenii Północnej-Westfalii?","a":["Ammerland","Rhein-Sieg-Kreis","Nordfriesland","Vogtlandkreis"],"exp":"Rhein-Sieg-Kreis leży w Nadrenii Północnej-Westfalii, koło Bonn. Ammerland jest w Dolnej Saksonii, Nordfriesland w Szlezwiku-Holsztynie, Vogtlandkreis w Saksonii."}},{"id":"nordrhein-westfalen-3","n":3,"st":"nordrhein-westfalen","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Landtag in Nordrhein-Westfalen gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy (Landtag) w Nadrenii Północnej-Westfalii?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Landtag Nadrenii Północnej-Westfalii wybierany jest na 5 lat."}},{"id":"nordrhein-westfalen-4","n":4,"st":"nordrhein-westfalen","c":1,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Nordrhein-Westfalen bei Kommunalwahlen wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Nadrenii Północnej-Westfalii głosować w wyborach komunalnych (Kommunalwahlen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W Nadrenii Północnej-Westfalii w wyborach komunalnych można głosować od 16 lat."}},{"id":"nordrhein-westfalen-5","n":5,"st":"nordrhein-westfalen","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Nordrhein-Westfalen?","a":["rot-weiß","grün-weiß-rot","schwarz-gold","blau-weiß-rot"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Nadrenii Północnej-Westfalii?","a":["czerwono-biała","zielono-biało-czerwona","czarno-złota","niebiesko-biało-czerwona"],"exp":"Flaga Nadrenii Północnej-Westfalii jest zielono-biało-czerwona – w kolorach herbu (zielony Ren, biel, czerwień Westfalii)."}},{"id":"nordrhein-westfalen-6","n":6,"st":"nordrhein-westfalen","c":3,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Nordrhein-Westfalen über politische Themen informieren?","a":["bei den Kirchen","beim Ordnungsamt der Gemeinde","bei der Verbraucherzentrale","bei der Landeszentrale für politische Bildung"]},"pl":{"q":"Gdzie w Nadrenii Północnej-Westfalii można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w kościołach","w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)","w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)"],"exp":"Bezpłatne informacje o polityce oferuje Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung) NRW."}},{"id":"nordrhein-westfalen-7","n":7,"st":"nordrhein-westfalen","c":2,"de":{"q":"Die Landeshauptstadt von Nordrhein-Westfalen heißt …","a":["Köln.","Bonn.","Düsseldorf.","Dortmund."]},"pl":{"q":"Stolicą Nadrenii Północnej-Westfalii jest …","a":["Kolonia (Köln).","Bonn.","Düsseldorf.","Dortmund."],"exp":"Stolicą Nadrenii Północnej-Westfalii jest Düsseldorf, a nie większa Kolonia ani dawna stolica RFN Bonn."}},{"id":"nordrhein-westfalen-8","n":8,"st":"nordrhein-westfalen","c":2,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Nordrhein-Westfalen?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Nadrenia Północna-Westfalia?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Nadrenia Północna-Westfalia (nr 3) leży na zachodzie, przy granicy z Holandią i Belgią; to najludniejszy kraj związkowy (Zagłębie Ruhry)."},"img":"nordrhein-westfalen-8.jpg"},{"id":"nordrhein-westfalen-9","n":9,"st":"nordrhein-westfalen","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef in Nordrhein-Westfalen?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Bürgermeisterin/Bürgermeister","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu Nadrenii Północnej-Westfalii?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","Premier-minister (Premierminister)","Burmistrz (Bürgermeister)","Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"Na czele rządu Nadrenii Północnej-Westfalii stoi Ministerpräsident (premier kraju związkowego)."}},{"id":"nordrhein-westfalen-10","n":10,"st":"nordrhein-westfalen","c":1,"de":{"q":"Welche Ministerin/welchen Minister hat Nordrhein-Westfalen nicht?","a":["Justizministerin/Justizminister","Außenministerin/Außenminister","Finanzministerin/Finanzminister","Innenministerin/Innenminister"]},"pl":{"q":"Którego ministra nie ma w Nadrenii Północnej-Westfalii?","a":["minister sprawiedliwości (Justizminister)","minister spraw zagranicznych (Außenminister)","minister finansów (Finanzminister)","minister spraw wewnętrznych (Innenminister)"],"exp":"Polityka zagraniczna jest sprawą federacji, więc Nadrenia Północna-Westfalia nie ma ministra spraw zagranicznych."}},{"id":"rheinland-pfalz-1","n":1,"st":"rheinland-pfalz","c":0,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Bundesland Rheinland-Pfalz?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do kraju związkowego Nadrenia-Palatynat?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Nadrenii-Palatynatu ma trzy pola: czerwony krzyż na białym (Trewir), białe koło na czerwonym (Moguncja) i złotego lwa na czarnym (Palatynat), nad tarczą korona."},"img":"rheinland-pfalz-1.jpg"},{"id":"rheinland-pfalz-2","n":2,"st":"rheinland-pfalz","c":0,"de":{"q":"Welches ist ein Landkreis in Rheinland-Pfalz?","a":["Westerwaldkreis","Altötting","Emsland","Prignitz"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to powiat (Landkreis) w Nadrenii-Palatynacie?","a":["Westerwaldkreis","Altötting","Emsland","Prignitz"],"exp":"Westerwaldkreis leży w Nadrenii-Palatynacie, w górach Westerwald. Altötting jest w Bawarii, Emsland w Dolnej Saksonii, Prignitz w Brandenburgii."}},{"id":"rheinland-pfalz-3","n":3,"st":"rheinland-pfalz","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Landtag in Rheinland-Pfalz gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy (Landtag) w Nadrenii-Palatynacie?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Landtag Nadrenii-Palatynatu wybierany jest na 5 lat."}},{"id":"rheinland-pfalz-4","n":4,"st":"rheinland-pfalz","c":2,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Rheinland-Pfalz bei Kommunalwahlen wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Nadrenii-Palatynacie głosować w wyborach komunalnych (Kommunalwahlen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W Nadrenii-Palatynacie w wyborach komunalnych głosuje się od 18 lat."}},{"id":"rheinland-pfalz-5","n":5,"st":"rheinland-pfalz","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Rheinland-Pfalz?","a":["weiß-rot","schwarz-rot-gold","schwarz-gelb","grün-weiß-rot"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Nadrenii-Palatynatu?","a":["biało-czerwona","czarno-czerwono-złota","czarno-żółta","zielono-biało-czerwona"],"exp":"Flaga Nadrenii-Palatynatu jest czarno-czerwono-złota, z herbem w lewym górnym rogu."}},{"id":"rheinland-pfalz-6","n":6,"st":"rheinland-pfalz","c":3,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Rheinland-Pfalz über politische Themen informieren?","a":["bei den Kirchen","bei der Verbraucherzentrale","beim Ordnungsamt der Gemeinde","bei der Landeszentrale für politische Bildung"]},"pl":{"q":"Gdzie w Nadrenii-Palatynacie można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w kościołach","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)","w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)"],"exp":"Bezpłatne informacje o polityce oferuje Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung) w Moguncji."}},{"id":"rheinland-pfalz-7","n":7,"st":"rheinland-pfalz","c":0,"de":{"q":"Die Landeshauptstadt von Rheinland-Pfalz heißt …","a":["Mainz.","Kaiserslautern.","Ludwigshafen.","Koblenz."]},"pl":{"q":"Stolicą Nadrenii-Palatynatu jest …","a":["Moguncja (Mainz).","Kaiserslautern.","Ludwigshafen.","Koblencja (Koblenz)."],"exp":"Stolicą Nadrenii-Palatynatu jest Moguncja (Mainz), nad Renem, naprzeciw Wiesbaden – miasto Gutenberga."}},{"id":"rheinland-pfalz-8","n":8,"st":"rheinland-pfalz","c":0,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Rheinland-Pfalz?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Nadrenia-Palatynat?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Nadrenia-Palatynat (nr 1) leży na zachodzie, przy granicy z Luksemburgiem, Belgią i Francją, między Saarą a Hesją."},"img":"rheinland-pfalz-8.jpg"},{"id":"rheinland-pfalz-9","n":9,"st":"rheinland-pfalz","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef in Rheinland-Pfalz?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Bürgermeisterin/Bürgermeister","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu Nadrenii-Palatynatu?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","Premier-minister (Premierminister)","Burmistrz (Bürgermeister)","Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"Na czele rządu Nadrenii-Palatynatu stoi Ministerpräsident (premier kraju związkowego)."}},{"id":"rheinland-pfalz-10","n":10,"st":"rheinland-pfalz","c":1,"de":{"q":"Welche Ministerin/welchen Minister hat Rheinland-Pfalz nicht?","a":["Justizministerin/Justizminister","Außenministerin/Außenminister","Finanzministerin/Finanzminister","Innenministerin/Innenminister"]},"pl":{"q":"Którego ministra nie ma w Nadrenii-Palatynacie?","a":["minister sprawiedliwości (Justizminister)","minister spraw zagranicznych (Außenminister)","minister finansów (Finanzminister)","minister spraw wewnętrznych (Innenminister)"],"exp":"Polityka zagraniczna jest sprawą federacji, więc Nadrenia-Palatynat nie ma ministra spraw zagranicznych."}},{"id":"saarland-1","n":1,"st":"saarland","c":3,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Bundesland Saarland?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do kraju związkowego Saara?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Saary ma cztery pola: srebrny lew na niebieskim (Nassau-Saarbrücken), czerwony krzyż na białym (Trewir), orlęta na czerwonym pasie (Lotaryngia) i złoty lew na czarnym (Palatynat-Zweibrücken)."},"img":"saarland-1.jpg"},{"id":"saarland-2","n":2,"st":"saarland","c":2,"de":{"q":"Welches ist ein Landkreis im Saarland?","a":["Mecklenburgische Seenplatte","Altötting","Neunkirchen","Rhein-Sieg-Kreis"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to powiat (Landkreis) w Saarze?","a":["Mecklenburgische Seenplatte","Altötting","Neunkirchen","Rhein-Sieg-Kreis"],"exp":"Neunkirchen to powiat (i miasto) w Saarze. Mecklenburgische Seenplatte jest w Meklemburgii, Altötting w Bawarii, Rhein-Sieg-Kreis w Nadrenii Północnej-Westfalii."}},{"id":"saarland-3","n":3,"st":"saarland","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Landtag des Saarlandes gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy (Landtag) w Saarze?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Landtag Saary wybierany jest na 5 lat."}},{"id":"saarland-4","n":4,"st":"saarland","c":2,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man im Saarland bei Kommunalwahlen wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Saarze głosować w wyborach komunalnych (Kommunalwahlen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W Saarze w wyborach komunalnych głosuje się od 18 lat."}},{"id":"saarland-5","n":5,"st":"saarland","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge des Saarlandes?","a":["weiß-blau","schwarz-rot-gold","schwarz-gelb","grün-weiß-rot"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Saary?","a":["biało-niebieska","czarno-czerwono-złota","czarno-żółta","zielono-biało-czerwona"],"exp":"Flaga Saary jest czarno-czerwono-złota, jak flaga federalna, z herbem pośrodku."}},{"id":"saarland-6","n":6,"st":"saarland","c":1,"de":{"q":"Wo können Sie sich im Saarland über politische Themen informieren?","a":["bei den Kirchen","bei der Landeszentrale für politische Bildung","bei der Verbraucherzentrale","beim Ordnungsamt der Gemeinde"]},"pl":{"q":"Gdzie w Saarze można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w kościołach","w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)","w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)"],"exp":"Bezpłatne informacje o polityce oferuje Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung) w Saarbrücken."}},{"id":"saarland-7","n":7,"st":"saarland","c":2,"de":{"q":"Die Landeshauptstadt des Saarlandes heißt …","a":["Neunkirchen.","Homburg.","Saarbrücken.","Völklingen."]},"pl":{"q":"Stolicą Saary jest …","a":["Neunkirchen.","Homburg.","Saarbrücken.","Völklingen."],"exp":"Stolicą Saary jest Saarbrücken, położone nad rzeką Saarą przy granicy z Francją."}},{"id":"saarland-8","n":8,"st":"saarland","c":1,"de":{"q":"Welches Bundesland ist das Saarland?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Saara?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Saara (nr 2) to najmniejszy kraj terytorialny, na południowym zachodzie przy granicy z Francją i Luksemburgiem."},"img":"saarland-8.jpg"},{"id":"saarland-9","n":9,"st":"saarland","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef des Saarlandes?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Bürgermeisterin/Bürgermeister","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu Saary?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","Premier-minister (Premierminister)","Burmistrz (Bürgermeister)","Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"Na czele rządu Saary stoi Ministerpräsident (premier kraju związkowego)."}},{"id":"saarland-10","n":10,"st":"saarland","c":1,"de":{"q":"Welche Ministerin/welchen Minister hat das Saarland nicht?","a":["Justizministerin/Justizminister","Außenministerin/Außenminister","Finanzministerin/Finanzminister","Innenministerin/Innenminister"]},"pl":{"q":"Którego ministra nie ma w Saarze?","a":["minister sprawiedliwości (Justizminister)","minister spraw zagranicznych (Außenminister)","minister finansów (Finanzminister)","minister spraw wewnętrznych (Innenminister)"],"exp":"Polityka zagraniczna jest sprawą federacji, więc Saara nie ma ministra spraw zagranicznych."}},{"id":"sachsen-1","n":1,"st":"sachsen","c":3,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Freistaat Sachsen?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do Wolnego Państwa Saksonia (Freistaat Sachsen)?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Saksonii to czarno-złote pasy przecięte ukośnie zielonym wieńcem rucianym (Rautenkranz), bez korony i bez innych figur."},"img":"sachsen-1.jpg"},{"id":"sachsen-2","n":2,"st":"sachsen","c":0,"de":{"q":"Welches ist ein Landkreis in Sachsen?","a":["Vogtlandkreis","Altötting","Uckermark","Nordfriesland"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to powiat (Landkreis) w Saksonii?","a":["Vogtlandkreis","Altötting","Uckermark","Nordfriesland"],"exp":"Vogtlandkreis leży na południowym zachodzie Saksonii, przy granicy z Czechami. Altötting jest w Bawarii, Uckermark w Brandenburgii, Nordfriesland w Szlezwiku-Holsztynie."}},{"id":"sachsen-3","n":3,"st":"sachsen","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Landtag in Sachsen gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy (Landtag) w Saksonii?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Landtag Saksonii wybierany jest na 5 lat."}},{"id":"sachsen-4","n":4,"st":"sachsen","c":2,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Sachsen bei Kommunalwahlen wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Saksonii głosować w wyborach komunalnych (Kommunalwahlen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W Saksonii w wyborach komunalnych głosuje się od 18 lat."}},{"id":"sachsen-5","n":5,"st":"sachsen","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Sachsen?","a":["blau-weiß-rot","weiß-grün","grün-weiß-rot","schwarz-gelb"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Saksonii?","a":["niebiesko-biało-czerwona","biało-zielona","zielono-biało-czerwona","czarno-żółta"],"exp":"Flaga Saksonii jest biało-zielona – biały pas u góry, zielony u dołu."}},{"id":"sachsen-6","n":6,"st":"sachsen","c":0,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Sachsen über politische Themen informieren?","a":["bei der Landeszentrale für politische Bildung","beim Ordnungsamt der Gemeinde","bei den Kirchen","bei der Verbraucherzentrale"]},"pl":{"q":"Gdzie w Saksonii można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)","w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","w kościołach","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)"],"exp":"Bezpłatne informacje o polityce oferuje Saksońska Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung) w Dreźnie."}},{"id":"sachsen-7","n":7,"st":"sachsen","c":1,"de":{"q":"Die Landeshauptstadt von Sachsen heißt …","a":["Leipzig.","Dresden.","Chemnitz.","Zwickau."]},"pl":{"q":"Stolicą Saksonii jest …","a":["Lipsk (Leipzig).","Drezno (Dresden).","Chemnitz.","Zwickau."],"exp":"Stolicą Saksonii jest Drezno (Dresden) nad Łabą, choć większym miastem jest Lipsk."}},{"id":"sachsen-8","n":8,"st":"sachsen","c":3,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Sachsen?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Saksonia?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Saksonia (nr 4) leży na wschodzie, przy granicy z Polską i Czechami."},"img":"sachsen-8.jpg"},{"id":"sachsen-9","n":9,"st":"sachsen","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef in Sachsen?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Bürgermeisterin/Bürgermeister","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu Saksonii?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","Premier-minister (Premierminister)","Burmistrz (Bürgermeister)","Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"Na czele rządu Saksonii stoi Ministerpräsident (premier kraju związkowego)."}},{"id":"sachsen-10","n":10,"st":"sachsen","c":1,"de":{"q":"Welche Ministerin/welchen Minister hat Sachsen nicht?","a":["Justizministerin/Justizminister","Außenministerin/Außenminister","Finanzministerin/Finanzminister","Innenministerin/Innenminister"]},"pl":{"q":"Którego ministra nie ma w Saksonii?","a":["minister sprawiedliwości (Justizminister)","minister spraw zagranicznych (Außenminister)","minister finansów (Finanzminister)","minister spraw wewnętrznych (Innenminister)"],"exp":"Polityka zagraniczna jest sprawą federacji, więc Saksonia nie ma ministra spraw zagranicznych."}},{"id":"sachsen-anhalt-1","n":1,"st":"sachsen-anhalt","c":3,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Bundesland Sachsen-Anhalt?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do kraju związkowego Saksonia-Anhalt?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Saksonii-Anhalt łączy u góry saksońskie czarno-złote pasy z zielonym wieńcem i czarnym orłem, a u dołu czarnego niedźwiedzia na czerwonym murze z bramą (Anhalt)."},"img":"sachsen-anhalt-1.jpg"},{"id":"sachsen-anhalt-2","n":2,"st":"sachsen-anhalt","c":3,"de":{"q":"Welches ist ein Landkreis in Sachsen-Anhalt?","a":["Ammerland","Altötting","Uckermark","Börde"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to powiat (Landkreis) w Saksonii-Anhalt?","a":["Ammerland","Altötting","Uckermark","Börde"],"exp":"Börde to powiat w Saksonii-Anhalt, koło Magdeburga. Ammerland jest w Dolnej Saksonii, Altötting w Bawarii, Uckermark w Brandenburgii."}},{"id":"sachsen-anhalt-3","n":3,"st":"sachsen-anhalt","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Landtag in Sachsen-Anhalt gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy (Landtag) w Saksonii-Anhalt?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Landtag Saksonii-Anhalt wybierany jest na 5 lat."}},{"id":"sachsen-anhalt-4","n":4,"st":"sachsen-anhalt","c":1,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Sachsen-Anhalt bei Kommunalwahlen wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Saksonii-Anhalt głosować w wyborach komunalnych (Kommunalwahlen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W Saksonii-Anhalt w wyborach komunalnych można głosować od 16 lat."}},{"id":"sachsen-anhalt-5","n":5,"st":"sachsen-anhalt","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Sachsen-Anhalt?","a":["blau-weiß-rot","gelb-schwarz","grün-weiß-rot","weiß-rot"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Saksonii-Anhalt?","a":["niebiesko-biało-czerwona","żółto-czarna","zielono-biało-czerwona","biało-czerwona"],"exp":"Flaga Saksonii-Anhalt jest żółto-czarna, z herbem pośrodku."}},{"id":"sachsen-anhalt-6","n":6,"st":"sachsen-anhalt","c":1,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Sachsen-Anhalt über politische Themen informieren?","a":["bei den Kirchen","bei der Landeszentrale für politische Bildung","beim Ordnungsamt der Gemeinde","bei der Verbraucherzentrale"]},"pl":{"q":"Gdzie w Saksonii-Anhalt można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w kościołach","w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)","w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)"],"exp":"Bezpłatne informacje o polityce oferuje Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung) w Magdeburgu."}},{"id":"sachsen-anhalt-7","n":7,"st":"sachsen-anhalt","c":2,"de":{"q":"Die Landeshauptstadt von Sachsen-Anhalt heißt …","a":["Halle.","Dessau.","Magdeburg.","Wittenberg."]},"pl":{"q":"Stolicą Saksonii-Anhalt jest …","a":["Halle (Saale).","Dessau.","Magdeburg.","Wittenberg."],"exp":"Stolicą Saksonii-Anhalt jest Magdeburg nad Łabą (od nazwy pochodzi „prawo magdeburskie”), choć Halle jest podobnej wielkości."}},{"id":"sachsen-anhalt-8","n":8,"st":"sachsen-anhalt","c":2,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Sachsen-Anhalt?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Saksonia-Anhalt?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Saksonia-Anhalt (nr 3) leży w środkowo-wschodnich Niemczech, między Dolną Saksonią a Brandenburgią, na północ od Turyngii i Saksonii."},"img":"sachsen-anhalt-8.jpg"},{"id":"sachsen-anhalt-9","n":9,"st":"sachsen-anhalt","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef in Sachsen-Anhalt?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Bürgermeisterin/Bürgermeister","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu Saksonii-Anhalt?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","Premier-minister (Premierminister)","Burmistrz (Bürgermeister)","Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"Na czele rządu Saksonii-Anhalt stoi Ministerpräsident (premier kraju związkowego)."}},{"id":"sachsen-anhalt-10","n":10,"st":"sachsen-anhalt","c":1,"de":{"q":"Welche Ministerin/welchen Minister hat Sachsen-Anhalt nicht?","a":["Justizministerin/Justizminister","Außenministerin/Außenminister","Finanzministerin/Finanzminister","Innenministerin/Innenminister"]},"pl":{"q":"Którego ministra nie ma w Saksonii-Anhalt?","a":["minister sprawiedliwości (Justizminister)","minister spraw zagranicznych (Außenminister)","minister finansów (Finanzminister)","minister spraw wewnętrznych (Innenminister)"],"exp":"Polityka zagraniczna jest sprawą federacji, więc Saksonia-Anhalt nie ma ministra spraw zagranicznych."}},{"id":"schleswig-holstein-1","n":1,"st":"schleswig-holstein","c":2,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Bundesland Schleswig-Holstein?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Szlezwika-Holsztynu to tarcza dwudzielna: dwa niebieskie lwy na złotym polu (Szlezwik) i biały liść pokrzywy na czerwonym (Holsztyn)."},"img":"schleswig-holstein-1.jpg"},{"id":"schleswig-holstein-2","n":2,"st":"schleswig-holstein","c":2,"de":{"q":"Welches ist ein Landkreis in Schleswig-Holstein?","a":["Ammerland","Mecklenburgische Seenplatte","Nordfriesland","Rhein-Sieg-Kreis"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to powiat (Landkreis) w Szlezwiku-Holsztynie?","a":["Ammerland","Mecklenburgische Seenplatte","Nordfriesland","Rhein-Sieg-Kreis"],"exp":"Nordfriesland (Fryzja Północna) to powiat na zachodnim wybrzeżu Szlezwika-Holsztynu, przy granicy z Danią. Ammerland jest w Dolnej Saksonii."}},{"id":"schleswig-holstein-3","n":3,"st":"schleswig-holstein","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Landtag in Schleswig-Holstein gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy (Landtag) w Szlezwiku-Holsztynie?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Landtag Szlezwika-Holsztynu wybierany jest na 5 lat."}},{"id":"schleswig-holstein-4","n":4,"st":"schleswig-holstein","c":1,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Schleswig-Holstein bei Kommunalwahlen wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Szlezwiku-Holsztynie głosować w wyborach komunalnych (Kommunalwahlen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W Szlezwiku-Holsztynie w wyborach komunalnych (a także do Landtagu) można głosować od 16 lat."}},{"id":"schleswig-holstein-5","n":5,"st":"schleswig-holstein","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Schleswig-Holstein?","a":["weiß-blau","blau-weiß-rot","weiß-rot","grün-weiß-rot"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Szlezwika-Holsztynu?","a":["biało-niebieska","niebiesko-biało-czerwona","biało-czerwona","zielono-biało-czerwona"],"exp":"Flaga Szlezwika-Holsztynu jest niebiesko-biało-czerwona – w poziome pasy."}},{"id":"schleswig-holstein-6","n":6,"st":"schleswig-holstein","c":2,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Schleswig-Holstein über politische Themen informieren?","a":["bei der Verbraucherzentrale","beim Ordnungsamt der Gemeinde","beim / bei der Landesbeauftragten für politische Bildung","bei den Kirchen"]},"pl":{"q":"Gdzie w Szlezwiku-Holsztynie można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)","w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)","u Krajowego Pełnomocnika ds. Edukacji Politycznej (Landesbeauftragte/r für politische Bildung)","w kościołach"],"exp":"W Szlezwiku-Holsztynie zamiast Landeszentrale działa Krajowy Pełnomocnik ds. Edukacji Politycznej (Landesbeauftragte/r für politische Bildung) przy Landtagu w Kilonii."}},{"id":"schleswig-holstein-7","n":7,"st":"schleswig-holstein","c":3,"de":{"q":"Die Landeshauptstadt von Schleswig-Holstein heißt …","a":["Husum.","Flensburg.","Lübeck.","Kiel."]},"pl":{"q":"Stolicą Szlezwika-Holsztynu jest …","a":["Husum.","Flensburg.","Lubeka (Lübeck).","Kilonia (Kiel)."],"exp":"Stolicą Szlezwika-Holsztynu jest Kilonia (Kiel), port nad Bałtykiem, znana z regat Kieler Woche."}},{"id":"schleswig-holstein-8","n":8,"st":"schleswig-holstein","c":0,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Schleswig-Holstein?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Szlezwik-Holsztyn?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Szlezwik-Holsztyn (nr 1) to najbardziej wysunięty na północ kraj związkowy, między Morzem Północnym a Bałtykiem, przy granicy z Danią."},"img":"schleswig-holstein-8.jpg"},{"id":"schleswig-holstein-9","n":9,"st":"schleswig-holstein","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef in Schleswig-Holstein?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Bürgermeisterin/Bürgermeister","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu Szlezwika-Holsztynu?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","Premier-minister (Premierminister)","Burmistrz (Bürgermeister)","Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"Na czele rządu Szlezwika-Holsztynu stoi Ministerpräsident (premier kraju związkowego)."}},{"id":"schleswig-holstein-10","n":10,"st":"schleswig-holstein","c":1,"de":{"q":"Welche Ministerin/welchen Minister hat Schleswig-Holstein nicht?","a":["Justizministerin/Justizminister","Außenministerin/Außenminister","Finanzministerin/Finanzminister","Innenministerin/Innenminister"]},"pl":{"q":"Którego ministra nie ma w Szlezwiku-Holsztynie?","a":["minister sprawiedliwości (Justizminister)","minister spraw zagranicznych (Außenminister)","minister finansów (Finanzminister)","minister spraw wewnętrznych (Innenminister)"],"exp":"Polityka zagraniczna jest sprawą federacji, więc Szlezwik-Holsztyn nie ma ministra spraw zagranicznych."}},{"id":"thueringen-1","n":1,"st":"thueringen","c":3,"de":{"q":"Welches Wappen gehört zum Freistaat Thüringen?","a":["Bild 1","Bild 2","Bild 3","Bild 4"]},"pl":{"q":"Który herb należy do Wolnego Państwa Turyngia (Freistaat Thüringen)?","a":["Obrazek 1","Obrazek 2","Obrazek 3","Obrazek 4"],"exp":"Herb Turyngii to lew w czerwono-białe pasy ze złotą koroną na niebieskiej tarczy, otoczony ośmioma białymi gwiazdami. Gwiazdy odróżniają go od lwa heskiego."},"img":"thueringen-1.jpg"},{"id":"thueringen-2","n":2,"st":"thueringen","c":3,"de":{"q":"Welches ist ein Landkreis in Thüringen?","a":["Ammerland","Altötting","Nordfriesland","Wartburgkreis"]},"pl":{"q":"Który z wymienionych to powiat (Landkreis) w Turyngii?","a":["Ammerland","Altötting","Nordfriesland","Wartburgkreis"],"exp":"Wartburgkreis leży w zachodniej Turyngii, wokół zamku Wartburg koło Eisenach. Ammerland jest w Dolnej Saksonii, Altötting w Bawarii, Nordfriesland w Szlezwiku-Holsztynie."}},{"id":"thueringen-3","n":3,"st":"thueringen","c":2,"de":{"q":"Für wie viele Jahre wird der Landtag in Thüringen gewählt?","a":["3","4","5","6"]},"pl":{"q":"Na ile lat wybierany jest parlament krajowy (Landtag) w Turyngii?","a":["3","4","5","6"],"exp":"Landtag Turyngii wybierany jest na 5 lat."}},{"id":"thueringen-4","n":4,"st":"thueringen","c":1,"de":{"q":"Ab welchem Alter darf man in Thüringen bei Kommunalwahlen wählen?","a":["14","16","18","20"]},"pl":{"q":"Od jakiego wieku można w Turyngii głosować w wyborach komunalnych (Kommunalwahlen)?","a":["14","16","18","20"],"exp":"W Turyngii w wyborach komunalnych można głosować od 16 lat."}},{"id":"thueringen-5","n":5,"st":"thueringen","c":1,"de":{"q":"Welche Farben hat die Landesflagge von Thüringen?","a":["blau-weiß-rot","weiß-rot","grün-weiß-rot","schwarz-gold"]},"pl":{"q":"Jakie barwy ma flaga krajowa Turyngii?","a":["niebiesko-biało-czerwona","biało-czerwona","zielono-biało-czerwona","czarno-złota"],"exp":"Flaga Turyngii jest biało-czerwona – biały pas u góry, czerwony u dołu."}},{"id":"thueringen-6","n":6,"st":"thueringen","c":2,"de":{"q":"Wo können Sie sich in Thüringen über politische Themen informieren?","a":["bei den Kirchen","bei der Verbraucherzentrale","bei der Landeszentrale für politische Bildung","beim Ordnungsamt der Gemeinde"]},"pl":{"q":"Gdzie w Turyngii można uzyskać informacje na tematy polityczne?","a":["w kościołach","w centrum porad konsumenckich (Verbraucherzentrale)","w Krajowej Centrali Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung)","w urzędzie porządkowym gminy (Ordnungsamt)"],"exp":"Bezpłatne informacje o polityce oferuje Krajowa Centrala Edukacji Politycznej (Landeszentrale für politische Bildung) w Erfurcie."}},{"id":"thueringen-7","n":7,"st":"thueringen","c":1,"de":{"q":"Die Landeshauptstadt von Thüringen heißt …","a":["Eisenach.","Erfurt.","Gera.","Jena."]},"pl":{"q":"Stolicą Turyngii jest …","a":["Eisenach.","Erfurt.","Gera.","Jena."],"exp":"Stolicą Turyngii jest Erfurt, miasto z katedrą Mariacką i dawnym uniwersytetem."}},{"id":"thueringen-8","n":8,"st":"thueringen","c":1,"de":{"q":"Welches Bundesland ist Thüringen?","a":["1","2","3","4"]},"pl":{"q":"Który z zaznaczonych na mapie krajów związkowych to Turyngia?","a":["1","2","3","4"],"exp":"Turyngia (nr 2) leży w środku Niemiec, na południe od Saksonii-Anhalt, między Hesją a Saksonią."},"img":"thueringen-8.jpg"},{"id":"thueringen-9","n":9,"st":"thueringen","c":3,"de":{"q":"Wie nennt man die Regierungschefin/den Regierungschef in Thüringen?","a":["Erste Ministerin/Erster Minister","Premierministerin/Premierminister","Bürgermeisterin/Bürgermeister","Ministerpräsidentin/Ministerpräsident"]},"pl":{"q":"Jak nazywa się szef rządu Turyngii?","a":["Pierwszy Minister (Erster Minister)","Premier-minister (Premierminister)","Burmistrz (Bürgermeister)","Premier kraju związkowego (Ministerpräsident)"],"exp":"Na czele rządu Turyngii stoi Ministerpräsident (premier kraju związkowego)."}},{"id":"thueringen-10","n":10,"st":"thueringen","c":1,"de":{"q":"Welche Ministerin/welchen Minister hat Thüringen nicht?","a":["Justizministerin/Justizminister","Außenministerin/Außenminister","Finanzministerin/Finanzminister","Innenministerin/Innenminister"]},"pl":{"q":"Którego ministra nie ma w Turyngii?","a":["minister sprawiedliwości (Justizminister)","minister spraw zagranicznych (Außenminister)","minister finansów (Finanzminister)","minister spraw wewnętrznych (Innenminister)"],"exp":"Polityka zagraniczna jest sprawą federacji, więc Turyngia nie ma ministra spraw zagranicznych."}}]}